Na to czeka³a wiêkszo¶æ mieszkañców Nowej Huty. Od dawna obierali¶my g³osy naszych czytelników, skar¿±cych siê, ¿e nasza dzielnica traktowana jest przez w³adze miasta po macoszemu. Teraz, zgodnie z zapowiedziami, nowoczesne, najd³u¿sze w Polsce tramwaje typu „Krakowiak” zaczê³y woziæ pasa¿erów na linii nr 4. Skierowanie do Nowej Huty nowoczesnego taboru ma zwi±zek z zakoñczonymi pracami na torowisku w ul. Dunajewskiego i przywróceniem na tej ulicy ruchu tramwajowego. Na linii nr 4 ³±cz±cej Wzgórza Krzes³awickie i Bronowice Ma³e bêd± kursowaæ dwa nowe tramwaje zastêpuj±c wys³u¿one, wysokopod³ogowe potrójne wagony 105N.
Jak siê dowiedzieli¶my w MPK, to nie jedyna dobra wiadomo¶æ dla mieszkañców Nowej Huty. W ci±gu kilku najbli¿szych miesiêcy Zarz±d Infrastruktury Komunalnej i Transportu planuje zmodernizowaæ cze¶æ przystanków tramwajowych na trasie linii nr 4 zlokalizowanych w Nowej Hucie. Wszystko po to, aby poprawiæ komfort pasa¿erów oczekuj±cych na przyjazd tramwajów.
Warto podkre¶liæ, ¿e PESA Bydgoszcz SA dostarczy³a do Krakowa sze¶æ tramwajów, z których po trzy stacjonuj± w zajezdni tramwajowej w Nowej Hucie i Podgórzu. Zgodnie z deklaracjami producenta wszystkie 36 wagonów zostanie dostarczonych do koñca 2015 roku. Umo¿liwi to wykorzystanie ca³o¶ci ¶rodków unijnych przyznanych na ten projekt.
Nowy, niskopod³ogowy tramwaj zosta³ przygotowany specjalnie dla naszego miasta. Jest d³ugi na prawie 43 metry i mo¿e jednorazowo przewie¼æ ok. 300 pasa¿erów. Posiada klimatyzacjê, nowoczesny system informacji pasa¿erskiej monitoring oraz dwa automaty biletowe, w których za bilet zap³acimy monetami i kart± p³atnicz±. Tramwaj zosta³ tak¿e wyposa¿ony w specjaln± platformê, która u³atwi wsiadanie i wysiadanie osobom niepe³nosprawnym poruszaj±cym siê na wózkach. Nie tylko d³ugo¶æ decyduje o tym, ¿e jest to wyj±tkowy i jedyny tego rodzaju tramwaj w Polsce. Dla pasa¿erów w ¶rodku wagonu zosta³y przygotowane miejsca na baga¿ oraz specjalne miejsce, gdzie dziêki zamontowanym portom USB i gniazdkom elektrycznym bêd± mogli do³adowaæ swoje telefony i inne urz±dzenia mobilne. W tramwaju specjalne miejsce zosta³o tak¿e przygotowane dla rowerzystów, którym zabrak³o si³ lub pogoda nie pozwoli³a na kontynuowanie jazdy jedno¶ladem.
(f)
Ziemne wykopy i zwa³y ziemi w rejonie skrzy¿owania ul Ptaszyckiego z Igo³omsk± przypominaj± trochê te z pocz±tków budowy Nowej Huty. W tym miejscu powstaje nowy, rozleg³y wêze³ drogowy „Igo³omska”, i ponad 4- kilometrowy odcinek trasy szybkiego ruchu S-7, która mostem przez Wis³ê po³±czy nowohucki wêze³ z wêz³em Rybitwy (od ul. Christo-Botewa).
Prace trwaj± do¶æ intensywnie, a kierowcy musz± liczyæ siê z trudno¶ciami i uzbroiæ w cierpliwo¶æ przy wje¼dzie i wyje¼dzie z miasta od strony ul. Igo³omskiej i Giedroycia. Prace przy tym odcinku S-7 ruszy³y na dobre jesieni± zesz³ego roku.
Projektowana trasa drogi ekspresowej S-7 przebiega przez wschodni± czê¶æ miasta Krakowa ³±czy dzielnice Bie¿anów i Nowa Huta. Po wybudowaniu ten kolejny fragment wschodniej obwodnicy Krakowa, ma odci±¿yæ te dwie dzielnice z intensywnego ruchu tranzytowego.
D³ugo¶æ budowanego odcinka wynosi 4,4 km plus 700 metrowy most na Wi¶le, który powstaje równolegle. W projekcie wygl±da bardzo efektownie, niczym podwieszony na linach. Budowa S-7 zak³ada wyremontowanie jednego kilometra ulicy Igo³omskiej i fragmentu linii tramwajowej. Droga S-7 bêdzie mia³a dwie jezdnie, ka¿da po 3 pasy ruchu. Bêdzie mo¿na osi±gn±æ na niej prêdko¶æ 100 km. na godzinê. Na razie trwaj± g³ownie roboty ziemne, czego efektem jest rozkopany teren i zwê¿enie jezdni. Pierwsze wiêksze elementy konstrukcyjne zobaczymy tam dopiero w przysz³ym roku.
Najwiêcej dzieje siê jednak na budowie mostu na Wi¶le. S± ju¿ gotowe prawie wszystkie podpory i fragment najazdu od strony Igo³omskiej. Prace – zgodnie z wyznaczonym terminem - powinny zakoñczyæ siê w lipcu 2017 roku. Potem samochody bêd± mog³y jechaæ drog± ekspresow±, a nie ulicami Klasztorn± i Pó³³anki.
W ten sposób powstanie kolejny fragment wschodniej obwodnicy Krakowa. I co dalej? Kiedy powstanie kolejny, wa¿ny odcinek S-7 z Krakowa do granicy województwa ¶wiêtokrzyskiego? Inwestycja ta znalaz³a siê w Programie Budowy Dróg Krajowych na li¶cie podstawowej, ale... bez gwarancji finansowych. Krakowski oddzia³ GDDK iA chcia³by ruszyæ z budow± tego odcinka S7 mniej wiêcej w 2018 roku. A budowê wêz³a „Igo³omska” mo¿na ¶ledziæ na bie¿±co na stronie internetowej : s7botewaigolomska.pl
(l)
W sobotni wieczór, 24 pa¼dziernika, w ko¶ciele p.w. Matki Bo¿ej Pocieszenia przy ul. Bulwarowej odby³ siê koncert Chóru „Amadeum”, który od roku 2007 dzia³a przy parafii prowadzonej przez ksiê¿y pallotynów. Zebrani w ko¶ciele mi³o¶nicy ¶piewu chóralnego wys³uchali dzie³ skomponowanych przez autorów ró¿nych epok – od renesansu do wspó³czesno¶ci. W¶ród zaprezentowanych utworów znalaz³y siê równie¿ autorskie opracowania psalmów o charakterze modlitewnym. Chórem dyrygowa³ Tomasz Filipek.
(f)
Stowarzyszenie Krakowski Szwadron U³anów im. Józefa Pi³sudskiego zorganizowa³o tradycyjnego Hubertusa, który ze wzglêdu na organizatorów zosta³ nazwany „u³añski”. W minion± niedzielê na B³oniach Mogilskich Rotmistrz Henryk Bugajski dowódca Szwadronu powita³ go¶ci, a w¶ród nich wiceprzewodnicz±cego Rady Miasta Krakowa S³awomira Pietrzyka i zebranych licznie mieszkañców Mogi³y i innych nowohuckich osiedli. U³ani Szwadronu z udzia³em swojego dowódcy zaprezentowali musztrê u³añsk±, a poszczególni u³ani zademonstrowali swoj± sprawno¶æ w umiejêtno¶ci pos³ugiwaniu siê szabl±, ¶cinaj±c witkê, g³ówkê kapusty, a niektórzy nawet jab³ko. Zosta³a te¿ zademonstrowana szar¿a u³añska. Dwaj u³ani w tym jeden przebrany za kozaka pokazali te¿ symulowan± walkê na szable. G³ównym wydarzeniem Hubertusa by³a pogoñ za lisem, którym by³ jeden z u³anów Andrzej Korabik. Natomiast tym który dopad³ lisa i zerwa³ mu kitê by³ Piotr Mars. Wszyscy przybyli na Hubertusa zostali poczêstowani bigosem i gor±c± herbat±. (mp)
Od 9 pa¼dziernika 2015 r. historyczna ¶wi±tynia Nowej Huty – Arka Pana uzyska³a o¶wietlenie zewnêtrzne od strony ul. Obroñców Krzy¿a. Do tego celu wykorzystano s³upy o¶wietlenia drogowego. Na jednym zainstalowano dwie lampy, z których jedna punktowo o¶wietla krzy¿ – maszt z koron±, a druga wisz±c± ¶cianê ¿aglow± ¶wi±tyni z Golgot± Nowohuck± i Kaplic± Pojednania. Na drugim s³upie zainstalowano lampê o¶wietlaj±c± wej¶cie g³ówne do ko¶cio³a i ¶ciany.
Do o¶wietlenia Placu Fatimskiego i o³tarza polowego wykorzystano ju¿ wcze¶niej zainstalowane o¶wietlenie pomnika ¶w. Jana Paw³a II na szerokich schodach. Lampy zakupi³ ks. proboszcz Edward Baniak, a instalacjê za³o¿y³ ZIKiT. Generalna próba iluminacji Arki Pana odby³a siê 10 listopada br. wieczorem.
Starania o iluminacjê Arki Pana by³y podejmowane od wielu lat przez ró¿ne osoby i instytucje. Wysi³ki te jednak nie da³y ¿adnego rezultatu. W tym roku, w imieniu ks. proboszcza Edwarda Baniaka i parafii skuteczne starania o o¶wietlenie Arki Pana podj±³ by³y radny miejski i dzielnicowy Stanis³aw Malara, a sprawy techniczne z ZIKiT i z wykonawc± o¶wietlenia uzgadnia³ S³awomir Góra radny Dzielnicy XVI. O¶wietlenie jest w utrzymaniu Miasta Krakowa. Za doprowadzenie sprawy do efektownego fina³u szczególne podziêkowania nale¿± siê Tadeuszowi Trzmielowi, zastêpcy Prezydenta Miasta Krakowa.
W zwi±zku z tym, ¿e – jak donosi krakowska prasa - pojawili siê chêtni do pomocy w za³atwieniu iluminacji Arki Pana istnieje propozycja, by postarali siê o o¶wietlenie ko¶cio³a od strony ul. Fatimskiej oraz charakterystycznej budowli jak± jest Hospicjum ¶w. £azarza – budowli zainicjowanej przez budowniczego Arki Pana ks. Józefa Gorzelanego, którego 10 rocznic± ¶mierci obchodzimy w tym roku.
AK
Otwarta w oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa - Dzieje Nowej w ub. tygodniu wystawa, opowiada o Grêba³owie. Wiosce, która ma za sob± 750 lat historii. Pierwsza wzmianka o niej pojawi³a siê w roku 1166 lub w 1167, w dokumentach zwi±zanych z fundacj± klasztoru w Jêdrzejowie, gdy biskup krakowski Gredko nada ³ klasztorowi w Jêdrzejowie dziesiêciny z licznych wsi, w tym m.in. z Grêba³owa.
Jak pisze rodowita grêba³owianka Halina Florkowska-Franciæ, historyczka, autorka wydawnictwa „Z przesz³o¶ci Grêba³owa 1247 – 1997”, „wie¶ Grêbalów przez wieki nie mia³a szczê¶cia do pierwszoplanowych ról w historii Polski. Po³o¿ona w rozwidleniu dwóch wa¿nych szlaków w ¿aden sposób na tym nie skorzysta³a, gdy¿ obie drogi, zarówno ta wiod±ca do Proszowice, wielkiego zag³êbia rolniczego i miejsca sejmików szlachty ma³opolskiej, jak i druga, prowadz±ca przez Luboczê, która stanowi³a odga³êzienie szlaku na Ru¶, omija³y wioskê szerokim ³ukiem”.
A jednak wielka historia dotar³a i do tej spokojnej wsi. Grêba³ów to wioska, która podczas I wojny ¶wiatowej zniknê³a z powierzchni ziemi. Nie na skutek niszczycielskiego ataku, ale za spraw± s±siedztwa - fortu artyleryjskiego, który w XIX wieku zosta³ wybudowany w Krzes³awicach. Prezentowana na wystawie mapa austriacka pokazuje, ¿e ca³y Grêba³ów le¿a³ w zasiêgu jego baterii. Gdy wojska rosyjskie, podchodzi³y pod Kraków, (z tej strony przebiega³a granica zaborów austriackiego i rosyjskiego), to dla oczyszczenia przedpola fortu, mieszkañców wysiedlono, nastêpnie zburzono domy, zlikwidowano p³oty i wyciêto drzewa. Jednak mieszkañcy powrócili - wioska zosta³a odbudowana na pocz±tku lat dwudziestych. Pisa³ o tych wydarzeniach w kronice szko³y w Luboczy, do której uczêszcza³y dzieci z okolicznych wiosek, swym starannym, kaligraficznym pismem, dyrektor - Franciszek Twaróg. Pami±tk± odbudowy i powrotu na rodzinn± ziemie jest kapliczka wystawiona, jako dziêkczynienie za powrót. Na wystawie znajdziemy te¿ projekty domów, przygotowane przez architektów, na potrzeby odbudowuj±cych siê po I wojnie wiosek, niestety w tym przypadku, niewykorzystane.
Ten wojenny okres dokumentuj± drobne znaleziska: na wystawie pokazano oryginalne elementy uzbrojenia wykopane przez Grêba³owian podczas prac polowych: szablê oficersk±, rosyjsk± manierkê z I wojny ¶wiatowej, bagnety, naboje…
Z powodu wysiedlenia, zniszczeniu uleg³o wiele pami±tek rodzinnych. Ale w rodzinie Wo¼niaków zachowa³a siê orginalna tabliczka szkolna sprzed I wojny ¶wiatowej. Taki „zeszyt” wielokrotnego u¿ytku na którym pisa³o siê kred±… Ten eksponat polecamy szczególnie najm³odszym, bo kszta³tem przypomina dzisiejsze tablety.
A je¶li chodzi o czasy jeszcze wcze¶niejsze, ba nawet bardzo odleg³e, to ich ¶ladem s± archeologiczne zabytki, jedne z pierwszych znalezione na tym terenie: siekierka kamienna i naczynia gliniane. Odkryto je podczas kopania studni w roku 1897, kiedy natrafiono na grób z czasów kultury mierzanowickiej (2300 do 1700 lat przed nasz± er±). Mo¿na rzec, ze to o pierwsze wykopaliska na terenie Nowej Huty! Dzi¶ s± jednym z najstarszych obiektów krakowskiego Muzeum Archeologicznego.
Czym by³aby wioska bez mieszkañców? I na ich ¿yciorysach historia odcisnê³a swoje piêtno. Przedostatni dzier¿awca wsi, W³adys³aw Cie¶lewicz zosta³ zastrzelony w Katyniu. Jego nazwisko widnieje na li¶cie katyñskiej pod numerem 3170. Jego cia³o znaleziono w grobie nr 1, odkrytym przez Niemców w 1943 roku, a rozpoznano je po zachowanych wizytówkach, ró¿añcu i medalikach. Wcze¶niej Cie¶lewicz wraz z ¿on± Helen± ufundowali dla pleszowskiego ko¶cio³a, którego Gr±ba³owianie byli parafianami, figurkê ¶w. Teresy.
Na ok³adce katalogu wystawy „Grêba³ów” umieszczono zdjêcie grêba³owskich dziewcz±t. Przedstawia Zofiê £ach, Rozaliê Krupê i W³adys³awê Piaseczn±, w piêknych strojach krakowskich, w których grêba³owianki chodz± do dzisiaj. Przysz³y w nich równie¿ na otwarcie wystawy ca³a grup±. Jurek Kujawski „Szpinak” wspomina, ¿e pierwszy raz pojecha³ rowerem z centrum Nowej Huty do Grêba³owa, w roku 1964. „Wioska fajna by³a i spokojna” – mówi. Potem pozna³ Franciszka Nowaka z Grêba³owa, a dla obu historia „ma³ych ojczyzn” i tradycja miejsca by³y bardzo wa¿ne. Franciszek Nowak ofiarowa³ do „Chaty Szpinaka” piêkne janczary, które teraz znalaz³y siê na wystawie o Grêba³owie i dlatego te¿ przez moment zrobi³ siê, podczas otwarcia, wieczór wspomnieñ o nim, który tej wystawy przecie¿ czeka³ , a nie dane mu by³o doczekaæ. Ale janczary piêknie mu na wernisa¿u zadzwoni³y…
Wystawa o Grêba³owie jest ju¿ kolejn± - z cyklu „Zapomniane dziedzictwo Nowej Huty”. Potrwa do stycznia przysz³ego roku.
(l)
Firma ogrodnicza E. Freege, z kolorowego plakatu na tle którego stoi Maciej Miezian, który wystawê o Grêba³owie przygotowa³, w latach 1937 – 1948 dzier¿awi³a maj±tek Kapitu³y Krakowskiej w Grêba³owie. W Krakowie, przy ulicy Lubicz mia³a szklarniê i gospodarstwo ogrodnicze. Firma dawa³a zatrudnienie przede wszystkim kobietom z Grêba³owa, co by³o szczególnie wa¿ne podczas okupacji.
Przez cztery dni w Nowohuckim Centrum Kultury trwa³y 37. Krakowskie Spotkania Artystyczne „Gaudium”, organizowane przez Stowarzyszenie Pomocy Socjalnej „Gaudium et Spes”. NCK go¶ci³o niepe³nosprawnych twórców, artystów oraz tancerzy wraz z ich opiekunami, terapeutami i nauczycielami.
W ko¶ciele na os. Szklane Domy odprawiona zosta³a Msza ¶wiêta inauguruj±ca 37. Krakowskie Spotkania Artystyczne „Gaudium”, odprawiona przez o. mgr Nikodema Wojciecha Buczka OCist. Uroczyste otwarcie festiwalu na scenie w NCK zaszczycili swoj± obecno¶ci± Bogdan D±sal - pe³nomocnik prezydenta Miasta Krakowa ds. osób niepe³nosprawnych oraz Bogumi³a Drabik - radna Dzielnicy XVIII. Uroczystego otwarcia Krakowskich Spotkañ Artystycznych „Gaudium” dokona³ prezes stowarzyszenia Tadeusz Skiba. (mp)
Pe³na relacja w wydaniu papierowym „G³osu”
Jedni z laureatów konkursu scenicznego - Zespó³ „Rado¶æ Tworzenia” z Gorlickiego Centrum Kultury, spektakl „Bo rodzina jest najwa¿niejsza”. fot. autor
W minion± sobotê prezydent m. Krakowa Jacek Majchrowski dokona³ uroczystego otwarcia boiska wielofunkcyjnego przy Szkole Podstawowej nr 74 im. Stanis³awa Staszica w os. Branice. Zosta³o one zrealizowane w ramach umowy spo³ecznej zawartej pomiêdzy w³adzami Krakowa a Rad± Dzielnicy XVIII reprezentuj±c± mieszkañców, za zlokalizowanie przy ul. Giedroycia Zak³adu Termicznego Przekszta³cania Odpadów. To korzystna umowa dla mieszkañców Nowej Huty i wszystkich krakowian.
Ju¿ wkrótce ZTPO, zwany Ekospalarni± zacznie funkcjonowaæ, przyjmuj±c odpady do termicznego przekszta³cania, realizuj±c polskie zobowi±zania wobec Unii Europejskiej, a przede wszystkim prowadz±c nowoczesn± politykê pozbywania siê ¶mieci, od lat sprawdzaj±c± siê w ca³ym cywilizowanym ¶wiecie. Z drugiej strony nowohucianie dziêki zawartej umowie spo³ecznej zyskaj± dodatkowo potrzebne mieszkañcom inwestycje na kwotê blisk± 100 mln z³otych, o czym mówi³ podczas spotkania w Branicach przewodnicz±cy Rady Dzielnicy XVIII Nowa Huta Stanis³aw Moryc. W³a¶nie du¿o zyska³y placówki o¶wiatowe. Takie boiska jak przy SP 74 powsta³y ju¿ w SP 88 w os. Szklane Domy, i SP 37 w os. Stalowym, a tak¿e boisko i plac zabaw przy ul. Bardosa. Niedawno w ramach tej umowy powsta³a hala sportowa przy ZSOI w os. S³onecznym, a teraz powstaje basen sportowy w os. Handlowym przy ZSzOS nr 1 i wsparciu Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej.
Sympatyczn± uroczysto¶æ w Branicach otworzy³a dyr. SP 74 Renata Dudek witaj±c licznie przyby³ych go¶ci, a w¶ród nich parlamentarzystów: senatora RP Mieczys³awa Gila i pos³a RP Ireneusza Rasia. Prezydent m. Krakowa Jacek Majchrowski strzeli³ pierwsz± symboliczn± bramkê na nowym boisku i uroczy¶cie przekaza³ boisko m³odzie¿y i spo³eczno¶ci lokalnej do u¿ytku, do³±czaj±c worek z nowymi pi³kami. Pami±tkowy puchar Prezydentowi przekaza³ Klub Sportowy LKS Zjednoczeni Z³omex Branice. Boisko po¶wiêci³ proboszcz parafii w Ruszczy Stanis³aw Kott. W czê¶ci artystycznej wyst±pi³y miejscowe cheerleaderki. Ponadto odby³ siê Turniej pi³ki no¿nej czterech nowohuckich dru¿yn szkolnych o Puchar Prezydenta Miasta Krakowa.
Boisko wielofukcyjne o pow. 968 m kw. (44x22 m) ma nawierzchniê poliuretanow±, jest przystosowane do gier zespo³owych. Prace nad obiektem objê³y drena¿ z odprowadzeniem wód opadowych, podbudowê z kamienia i betonu jamistego. Boisko wyposa¿ono w 2 bramki do pi³ki rêcznej, 4 komplety koszy do koszykówki, 2 komplety s³upków do siatkówki, o¶wietlenie i monitoring. Powsta³a dwurzêdowa trybuna, a ca³o¶æ ogrodzono panelami o wysoko¶ci 4m, pi³kochwytami za bramkami oraz koszami. Wykonano równie¿ 512 m kw. nawierzchni z kostki brukowej.
(mp)
Radio nowohuckie.PL, chrze¶cijañskie radio internetowe, istnieje od trzech lat. Jest otwarte na m³odych i nieco starszych s³uchaczy oraz wszelkie nowo¶ci. Mo¿na tu pos³uchaæ dobrej muzyki, rozmów z ciekawymi lud¼mi, ale te¿ bardzo aktualnego i lokalnego przegl±du prasy. Ju¿ wkrótce bêdzie mo¿na us³yszeæ nowohuckie.PL tak¿e na falach radiowych.
Z czasów zimnej wojny pozosta³y w podziemiach Nowej Huty schrony atomowe. Ten, pod dawnym kinem ¦wiatowid nale¿a³ do wiêkszych. Teraz s³u¿y za orginalne t³o dla nowej wystawy przygotowanej przez Muzeum PRL „Atomowa groza Schrony w Nowej Hucie”.
Wokó³ nowohuckich schronów naros³o wiele mitów. Jeden z nich g³osi, ¿e pod ca³± Now± Hut± jest drugie, podziemne miasto, po którym mo¿na poruszaæ siê, nie wychodz±c na powierzchniê. Zatem ile schronów, tak naprawdê tu wybudowano?
Na wystawie znajdziemy odpowied¼: w budynkach mieszkalnych – 170, w budynkach u¿yteczno¶ci publicznej: przedszkolach, szko³ach, szpitalu – 44. Najwiêcej - znajduje siê w osiedlach powstaj±cych w latach piêædziesi±tych. W Centrum A – 17, w Centrum B – 18, Centrum C- 11, w os. Szkolnym – 19 (i 4 w budynkach u¿yteczno¶ci publicznej).
Przeciwlotnicze czy przeciwatomowe?
W 1951 broñ atomow± posiada³y tylko Stany Zjednoczone – 438 g³owic i ZSRR – 25 g³owic. No¶nikiem bomb by³y samoloty, co by³o s³aba stron± gdy¿ obrona przeciwlotnicza mog³a uniemo¿liwiæ im dotarcie do celu. Schrony i ukrycia okre¶lano wiêc mianem „przeciwlotniczych”. Sytuacja zmieni³a siê w po³owie lat 50, w zwi±zku z ze wzrostem arsena³ów atomowych i budow± nowych no¶ników – rakiet.
Gdy w 1956 gdy przeorganizowywano w kraju system TOPL (Terenowej Obrony Przeciwlotniczej) Stany Zjednoczone posiada³y ju¿ 3692 g³owice, ZSRR – 426, a Wielka Brytania – 21. W roku 1958, gdy w Polsce ograniczano liczbê miast w których nale¿a³o inwestowaæ w budowle ochronne, ale podniesiono wymagania, które mia³y spe³niaæ , Stany Zjednoczone posiada³y 12 298 g³owice j±drowe,, ZSRR – 1060 i Wielka Brytania – 35. Schrony budowane na prze³omie lat 50 i 60 mia³y zabezpieczyæ przed skutkami wybuchu j±drowego, ale dawa³y mo¿liwo¶æ przebywania w nich tylko przez 3 dni.
Co atomowi mog³o przeciwstawiæ polskie wojsko? Jakim arsena³em dysponowa³o? Przede wszystkim ludzkim – w 1950 roku Sejm przyj±³ ustawê wyd³u¿aj±ca s³u¿bê wojskow±. Podnoszono równie¿ liczebno¶æ wojska – docelowo do 350 tys. ¿o³nierzy podczas pokoju i 900 tys. w czasie wojny. Na pocz±tku 1956 roku wojsko polskie posiada³o na stanie 1268 samolotów, 2188 czo³gi i armaty przeciwlotnicze, 3688 dzia³, 41 okrêtów i ponad 24 tysi±ce samochodów. W 1955 do³±czyli¶my do Uk³adu Warszawskiego staj±c siê drug± potêg± militarn± tego sojuszu. Schron pod kinem ¦wiatowid
Ka¿dy ze schronów by³ wyposa¿ony w instalacjê wentylacyjn± zarówno elektryczn±, jak i o napêdzie mechanicznym - z wykorzystaniem napêdu ludzkich miê¶ni. Mia³ instalacjê wodoci±gow± ze zbiornikami wody zapasowej, na wypadek ska¿enia zewnêtrznych zbiorników wody. Przy projektowaniu pojemno¶ci schronów przeliczano, ¿e na dobê powinno starczyæ 5 litrów wody na osobê. Natomiast w przypadku instalacji wentylacyjnej normy mówi³y o 3 metrach sze¶ciennych powietrza na godzinê na jedn± osobê ukryt± w schronie.
Ka¿dy z obiektów ochronnych posiada³ tak¿e pe³ny wêze³ sanitarny: umywalki i ubikacje. Czê¶æ obiektów wyposa¿ono dodatkowo w sprzêt kwaterunkowy: ³awko-prycze lub ³awki do siedzenia.
Z orginalnego schronu pod kinem ¦wiatowid zachowa³a siê cze¶æ najwa¿niejsza filtrowentylatornia, w ca³kiem dobrym stanie. Mo¿na zobaczyæ wyj¶cie ewakuacyjne ze schronu, ze „z³amanym” korytarzem, by fala uderzeniowa nie wyrwa³a drzwi. Zachowa³y siê instalacje (niebieskimi liniami bieg³o czyste powietrz, ¿ó³tymi – zanieczyszczone), zbiorniki na wodê, orginalne drzwi chroni±ce przed fal± uderzeniow± i uszczelniaj±ce pomieszczenie – mówi Ryszard Kozik z Muzeum PRL. Zwykli ludzie, czyli pojemnik ochronny dla dzieci
Przed laty, gdy budowano system schronów, zak³adano i¿ ka¿dy konflikt poprzedzony bêdzie pewnym okresem zagro¿enia, pozwalaj±cym na zgromadzenie zapasów ¿ywno¶ci na okres 3 dni (konserwy, chleb w puszkach i artyku³y ¿ywno¶ciowe nie podlegaj±ce obróbce termicznej).
Jak powinno zachowaæ siê w samym momencie zagro¿enia? Mówi o tym m.in. 7 orginalnych tablic Obrony Cywilnej z odpowiednimi instrukcjami. Przede wszystkim uwa¿nie wys³uchiwaæ nadawanych sygna³ów alarmowych, aby wiedzieæ z jakim rodzajem zagro¿enia mamy akurat do czynienia. Alarm o ska¿eniach to przerywany d¼wiêk syreny trwaj±cy 3 minuty. Alarm powietrzny - to trwaj±cy 3 minuty d¼wiêk ci±g³y modulowany, z tonami na przemian wysokimi i niskimi.
Po zauwa¿eniu b³ysku wybuchu j±drowego, nale¿a³o natychmiast – jak zaleca³y dawne podrêczniki „Przysposobienia Obronnego” - pa¶æ na ziemiê, twarz± do ziemi. Najlepiej by³o ukryæ siê za jak±¶ os³on±. Padaæ – wed³ug starych zaleceñ – nale¿a³o nogami w kierunku wybuchu, a g³owê koniecznie przykryæ rêkami. W taki sposób mo¿na by³o przetrwaæ falê uderzeniow±. Jak jednak obroniæ siê przed ob³okiem promieniotwórczym? Najpro¶ciej by³o na³o¿yæ specjalny p³aszcz lub – oczywi¶cie gdy istnia³a taka mo¿liwo¶æ – schroniæ siê w schronie przeciwatomowym.
Wiêkszo¶æ eksponatów stanowi±cych wyposa¿enie schronów, maski i ubiory, sprzêt ³±czno¶ci prezentowany na wystawie pochodzi z Ma³opolskiego Stowarzyszenia Mi³o¶ników Historii Ravelin, które jest wspó³twórc± wystawy. Maski przeciwgazowe mo¿na przymierzyæ. Dla starszych nowohucian maj±cych za sob± æwiczenia w ramach obrony cywilnej to ¿adna atrakcja, dla m³odzie¿y – na pewno mo¿liwo¶æ spotkania z histori±.
***
Czy ówcze¶ni Polscy wierzyli w zagro¿enie? Zgromadzone arsena³y atomowe przemawiaj± za tym, ¿e ono by³o realne. Na to nak³ada³ siê brak informacji, których ¼ród³em by³a g³ownie oficjalna propaganda. Jednak w chwili ataku j±drowego przydatno¶æ budowanych schronów by³a ¿adna. Pewnie sta³yby siê sarkofagami dla tysiêcy. Dzi¶ schrony s± dla wiêkszo¶ci go¶ci Muzeum PRL-u jedynie ciekawostk± historyczn±. Opowie¶æ o ponad 250 budowlach ochronnych znajduj±cych siê pod blokami, szko³ami, przedszkolami, o¶rodkami zdrowia czy instytucjami kultury zlokalizowanymi w centrum Nowej Huty przemawia do wyobra¼ni.
Zdecydowana wiêkszo¶æ dawnych schronów Nowej Huty dzi¶ ni by³aby w stanie spe³niæ swojej roli. Doprowadzenie ich o gotowo¶ci technicznej by³oby bardzo kosztowne ale wymaga³oby tez uregulowania sytuacji w³asno¶ciowej.
Na koniec wystawy mo¿na obejrzeæ tez film pokazuj±cy doskonale zachowany schron – stanowisko dowodzenia Obrony Cywilnej krakowskiej huty. Po schronie znajduj±cym siê pod budynkiem „S” dyrekcji kombinatu filmowo oprowadza Tomasz Mierzwa ze stowarzyszenia „Ravelin”. Dociekliwi mog± sprawdziæ na mapce rozmieszczenia schronów w Nowej Hucie, czy taki znajduje siê w ich osiedlu. Mo¿na te¿ pomaszerowaæ inna tras± – ju¿ po powierzchni ziemi, ale nadal ¶ladami schronów. Ich widomym znakiem s± zachowane w osiedlach czerpni powietrza, wyj¶cia ewakuacyjne i wie¿a obserwacyjna w os. Stalowym.
Krystyna Lenczowska
Chcesz zmierzyæ siê w sportowej rywalizacji? We¼ udzia³ w Jubileuszowym XX Biegu Memoria³owym im. Bogdana W³osika. Od uczestników biegu nie s± pobierane op³aty wpisowe.
Bieg Memoria³owy im. Bogdana W³osika, to bieg, który organizowany jest na terenie dzielnicy Nowa Huta, na trasie od hutniczego kombinatu, dawniej Huty im. Sendzimira, do mety pod ko¶cio³em Arka Pana przy pl. Bogdana W³osika, a wcze¶niej przez plac Centralny, ul. Andersa, ul. Lud¼miersk± i ul. Obroñców Krzy¿a.Tegoroczny bieg odbêdzie siê w sobotê 10 pa¼dziernika. Zawodnicy wystartuj± spod bramy g³ównej huty o godz. 12.15. Trasa biegu nie jest trudna i liczy ok. 4,2 km.
W biegu maj± prawo startu wszystkie osoby od lat 12 (rocznik 2003) wzwy¿, które bêd± klasyfikowane zgodnie ze swoj± kategori± wiekow±; osobno kobiety, osobno mê¿czy¼ni, osobno te¿ zawodniczki i zawodnicy zrzeszeni. Na zwyciêzców w ka¿dej z kilkunastu wyró¿nionych kategorii czeka szereg nagród oraz pami±tkowe medale. Jak co roku organizatorzy przygotowali dla zawodników bawe³niane koszulki z logo jubileuszowego Biegu Memoria³owego oraz logo „Solidarno¶ci”, z której wywodz± siê pomys³odawcy i organizatorzy biegu, a która w tym roku obchodzi swoje 35-lecie.
Rodziców i opiekunów najm³odszych zawodników zapewniamy, ¿e organizatorzy du¿± wagê przyk³adaj± do zabezpieczenia trasy i bezpieczeñstwa biegaczy. Wolontariusze stoj±cy wzd³u¿ trasy biegu bêd± wspomagani przez stra¿ miejsk± i policjê. Na czas biegu inne osoby poruszaj±ce siê po tej trasie musz± liczyæ siê z chwilowymi utrudnieniami (bêdzie wy³±czony czasowo ruch ko³owy), zgodnie z informacj± zamieszczon± w specjalnych komunikatach.
Wa¿na uwaga: w tym roku zapisy przyjmowane s± przede wszystkim drog± internetow± poprzez wype³nienie formularza zg³oszeniowego na stronie www.krhhts.pl pod zak³adk± „Bieg”, gdzie zamieszczony jest równie¿ Regulamin Biegu. Zapisy przyjmowane bêd± do 8 pa¼dziernika w³±cznie. Osoby, które z jakich¶ wzglêdów nie zapisz± siê przez Internet mog± zrobiæ to osobi¶cie w dniu zawodów (od godz. 9.30 do 11.30). W razie jakichkolwiek w±tpliwo¶ci czy pytañ mo¿na dzwoniæ pod nr tel. 12/290-37-62 w dni robocze od godz. 10 do 15.
(f)
Komitet Organizacyjny XX Biegu Memoria³owego im. Bogdana W³osika informuje, ¿e w dniu 10 pa¼dziernika 2015 r. (sobota) nast±pi zmiana organizacji ruchu na trasie biegu, który bêdzie wiód³: al. Solidarno¶ci - pl. Centralny im. R. Reagana - al. Andersa - ul. Lud¼mierska - ul. Obroñców Krzy¿a - plac B. W³osika (Arka Pana). Kierowców prosimy w tym dniu o stosowanie siê do znaków drogowych ustawionych na trasie biegu. Za utrudnienia przepraszamy.
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
