Ze Stanis³awem Kowalczykiem, organist± oraz dyrygentem Chóru i Orkiestry Bazyliki OO. Cystersów w Mogile rozmawia Jan L. Franczyk + Czy to prawda, ¿e pocz±tkowo wiele wskazywa³o na to, ¿e zamiast organist± zostanie Pan ksiêdzem?
- Powiedzia³bym nawet, ¿e sporo na to wskazywa³o. Moja ¶rednia szko³a to Ni¿sze Seminarium Duchowne Ksiê¿y Zmartwychwstañców w Poznaniu, potem rok nowicjatu, który koñczy³ siê tzw. ob³óczynami, czyli pierwszym za³o¿eniem sutanny, a nastêpnie 5 lat Wy¿szego Seminarium Duchownego Ksiê¿y Zmartwychwstañców w Krakowie. Dopiero na pi±tym roku nie zosta³em dopuszczony do ¶lubów wieczystych, gdy¿ by³em – jak to napisano – nieformowalny, co zreszt± dzisiaj ¿ona, po niemal 30 latach ma³¿eñstwa, zdecydowanie potwierdza. + Z tego, co wiem, na organach gra równie¿ Pana ¿ona, Anna. Jak rozumiem, po³±czy³a was oczywi¶cie mi³o¶æ, ale w waszym przypadku – co chyba niezwykle istotne – tak¿e mi³o¶æ do muzyki...
- ¯ona jest przede wszystkim pianistk±, ale kiedy zasz³a potrzeba pomocy na samym pocz±tku mojej pracy w Mogile, opanowa³a równie¿ organy. Pocz±tkowo pomaga³a mi tylko w bazylice, a kiedy odszed³ poprzedni organista z ko¶cio³a ¶w. Bart³omieja, zosta³a organistk± w tym¿e ko¶ciele. A co do mi³o¶ci do muzyki…, to gdyby nie ona, pewnie nigdy by¶my siê z ¿on± nie spotkali. + W maju tego roku minê³o 30 lat od chwili, gdy przyby³ Pan do Mogi³y, by tutaj zostaæ organist±. Czy móg³by Pan przybli¿yæ nam okoliczno¶ci, które sprawi³y, ¿e pojawi³ siê Pan w mogilskiej bazylice?
- Zacznê mo¿e od drobnego sprostowania. Mianowicie to by³ kwiecieñ i wcale nie przyby³em do Mogi³y, ¿eby zostaæ tutaj organist±. Jestem kolejnym przyk³adem tego, ¿e w naszym kraju tzw. prowizorki trzymaj± siê najd³u¿ej. Przyjecha³em tu awaryjnie na trzy dni, gdy¿ poprzedni organista zrezygnowa³ z pracy dzieñ przed kanoniczn± wizytacj± parafii i parafia zosta³a bez organisty w tak wa¿nym momencie. A poniewa¿ bêd±c w seminarium studiowali¶my w Instytucie Ksiê¿y Misjonarzy razem z cystersami, gdzie zaprzyja¼ni³em siê z jednym z nich i w wakacje bywa³ w moim rodzinnym domu, a zatem wiedzia³ gdzie mieszkam, wiêc przyjechali do mnie z o. Cyprianem, ówczesnym proboszczem w ¶rodku nocy, prosz±c o zagranie podczas tej wizytacji. Wizytacja trwa³a trzy dni, ale kiedy poszed³em siê po¿egnaæ do proboszcza, o. Cyprian poprosi³, ¿ebym zosta³ na ¦wiêta Wielkanocne, bo jeszcze nikogo nie maj±. Kiedy za¶ poszed³em po ¶wiêtach, to zaproponowa³, ¿ebym zosta³ do wakacji. Zdecydowa³em siê zostaæ, ale pojawi³ siê problem z pogodzeniem pracy w Mogile ze studiami, a by³em dopiero na pierwszym roku Akademii Muzycznej. I tu zjawi³a siê pomoc w postaci Ani, wówczas jeszcze nie ¿ony. I tak trwa to ju¿ 30 lat. + A jak wygl±da typowy dzieñ organisty w parafii? Nie mówiê o niedzieli, bo to chyba najbardziej dla Pana pracowity dzieñ w tygodniu...
- To ¶wietne pytanie, gdy¿ s±dzê, ¿e wiele osób nie zdaje sobie sprawy ze specyfiki tej pracy. Otó¿ nie ma czego¶ takiego, jak typowy dzieñ organisty. To nie jest tak, jak w normalnej pracy, do której idzie siê na okre¶lon± ilo¶æ godzin, wraca siê do domu i ma siê czas dla siebie. I tak od poniedzia³ku do pi±tku, wolny weekend itd. My wszystko mamy odwrotnie. Kiedy wszyscy maj± wolne, my pracujemy najwiêcej. Kiedy za¶ wszyscy id± do pracy, my mamy trochê lu¼niej, ale nie wolne. I to jest chyba najwiêkszy mankament tej pracy – dyspozycyjno¶æ i nieregulowany czas pracy. To jest tak, ¿e gdyby skumulowaæ nasz czas pracy, to by³oby to raptem kilka godzin dziennie. Nawet w niedzielê. Ale problem w tym, ¿e te godziny s± roz³o¿one czêsto na ca³y dzieñ. Do tego dochodzi dyspozycyjno¶æ w zwi±zku z pogrzebami, które s± nie do przewidzenia: kiedy, gdzie i o jakiej porze... Tak wiêc, trudno mówiæ o jakim¶ typowym dniu organisty, kiedy trzeba byæ do dyspozycji od rana do wieczora. Jest po prostu ró¿nie. + Co przez te minione 30 lat najbardziej zapad³o Panu w pamiêæ?
- Trudno powiedzieæ. Kiedy przez 30 lat ¿ycie osobiste przeplata siê w jednym miejscu z ¿yciem zawodowym i jeszcze z pasj±, jak± jest prowadzenie chóru, to wskazanie jednego wydarzenia, które by jako¶ wybitnie zapad³o w pamiêæ, jest niezwykle trudne. Mam tak wiele piêknych chwil i sytuacji zaistnia³ych w tym miejscu, a to zwi±zanych z ¿yciem osobistym, jak nasz ¶lub z Ani±, pierwsze komunie dzieci…, a to z sam± gr± na organach, czy wreszcie z dzia³alno¶ci± chóru… Wszystkie wydaj± siê wyj±tkowe i przeplataj± siê we wspomnieniach przy ró¿nych okazjach, ale nie jestem w stanie wybraæ jednego. + Kieruje Pan znanym w mogilskiej parafii chórem i orkiestr±. U¶wietniacie nie tylko parafialne uroczysto¶ci ale wystêpujecie w ró¿nych miejscach poza parafi±. W tym roku na przyk³ad brali¶cie udzia³ w liturgii ku czci ¶w. Stanis³awa na krakowskiej Ska³ce. Które z tych uroczysto¶ci czy koncertów wspomina Pan szczególnie ciep³o?
- Wszystkie, które dobrze wysz³y. Po niemal 30 latach istnienia chóru i orkiestry, zagraniu pewnie ju¿ setek wystêpów, trudno wybraæ jaki¶ jeden. Ale tak naprawdê, chyba najcieplej wspominam koncerty wyjazdowe i w ogóle nasze wyjazdy. Poniewa¿ nigdy nie korzystamy z biur podró¿y, ale wszystko za³atwiamy sami, wiêc ju¿ same kwestie organizacyjne s± okazj± do wielu spotkañ, dyskusji, planowania, etc. Na tych wyjazdach, oprócz zwiedzania i tzw. integracji, oczywi¶cie zawsze te¿ wystêpujemy i staramy siê, ¿eby to by³y jakie¶ ciekawe miejsca. I wydaje mi siê, ¿e te wystêpy, jak w katedrze w Strasbourgu, w Wiedniu, w piêknych ko¶cio³ach Pragi, czy Rzymu pozostaj± w pamiêci najd³u¿ej i w zwi±zku z t± ca³± otoczk±, o której wcze¶niej mówi³em, wspomina siê je najcieplej. + Ka¿dy z nas ma jakie¶ marzenia. Czy móg³by Pan zdradziæ naszym czytelnikom jakie¶ swoje marzenie? Niekoniecznie zwi±zane z muzyk±. Albo mo¿e w³a¶nie z muzyk± zwi±zane?
- Mo¿e nie bêdê tu jaki¶ odkrywczy, ale po¶ród tych rozmaitych dzia³añ, jestem przede wszystkim mê¿em i ojcem i marzê o tym, ¿eby zawsze widzieæ swoj± ¿onê i dzieci zdrowymi i szczê¶liwymi. Reszta to bardziej lub mniej mi³e drobiazgi. + Dziêkujê bardzo za rozmowê.
Stanis³aw Kowalczyk
Urodzi³ siê w Mszanie Dolnej 13 listopada 1966 roku, a jego rodzinny dom znajduje siê w Mszanie Górnej, tj. na granicy Beskidu Wyspowego i Gorców. Ukoñczy³ 5 lat studiów filozoficzno-teologicznych w Instytucie Ksiê¿y Misjonarzy w Krakowie, Archidiecezjaln± Szko³ê Organistowsk± w Krakowie oraz Akademiê Muzyczn± w Krakowie. Od 30 lat jest organist± w Bazylice OO. Cystersów w Mogile, a od dwóch lat jest te¿ cz³onkiem Archidiecezjalnej Komisji Muzyki Ko¶cielnej w Krakowie, w podkomisji ds. kantorów, scholi gregoriañskich, chórów i orkiestr. Od 27 lat prowadzi Chór i Orkiestrê Bazyliki OO. Cystersów w Mogile – zespó³, którego jest za³o¿ycielem.
Z okazji Dnia Ojca, Ministerstwo Rodziny i Polityki Spo³ecznej wraz ze Stowarzyszeniem Edukacyjnym Integracja zapraszaj± do wziêcia udzia³u w grze miejskiej „Przygoda z Tat±” oraz w Pikniku Rodzinnym, który odbêdzie siê w dniu 19 czerwca 2022. Start o godzinie 12.00
Zapraszamy do siedziby Stowarzyszenia Edukacyjnego Integracja os. Urocze 14 w Krakowie – budynek szko³y „Emmanuel”. Spêd¼ ten dzieñ z rodzin±, we¼ udzia³ w rodzinnej rywalizacji podczas gry miejskiej zlokalizowanej na terenie historycznej Nowej Huty, skorzystaj z mocy atrakcji podczas pikniku rodzinnego! Wspólnie mo¿emy sprawiæ, ¿e tegoroczny Dzieñ Ojca bêdzie niezapomniany!
Zapisy do gry miejskiej trwaj± do 15 czerwca do godz:19:00! Chêtnych prosimy o kontakt mailowy: sei@edukacjaemmanuel.org lub pod numerem telefonu 12-307-06-12.
Ko¶ció³ przy ul. Bulwarowej zosta³ uroczy¶cie po¶wiêcony
W sobotê, 4 maja br. metropolita krakowski abp Marek Jêdraszewski dokona³ konsekracji ko¶cio³a Matki Bo¿ej Pocieszenia przy ul. Bulwarowej. W trakcie okoliczno¶ciowej homilii metropolita przypomnia³, ¿e sens ¶wi±tyni to gromadzenie ludu Bo¿ego, aby oddawa³ chwa³ê Bogu i umacnia³ siê na drodze do Nieba. – Dziêkujemy Bogu za tê wa¿n± chwilê w dziejach waszej parafii. Dziêkujemy Bogu za ten ¶wiêty czas, który sprawia ¿e czujemy siê tak blisko Niego. Jednocze¶nie nasze serca, s± bardzo przenikniête rado¶ci± i weselem. Trwajmy w tym, bo to jest czas, który da³ nam sam Pan – mówi³ do licznie zebranych na uroczysto¶ci abp Jêdraszewski.
Prowadzona przez ksiê¿y pallotynów parafia Matki Bo¿ej Pocieszenia ofiarowa³a zacheuszki dla parafii w ¯ytomierzu na Ukrainie. W sobotniej liturgii brali udzia³ tak¿e przedstawiciele ukraiñskiej parafii wraz ze swoim ksiêdzem proboszczem.
(f)
Przed wej¶ciem do ko¶cio³a stanê³a ³aweczka z postaci± siedz±cego na niej kardyna³a Franciszka Macharskiego.
Wyniki analizy historii wczesno¶redniowiecznej, ¶redniowiecznej i nowo¿ytnej gospodarki terenów obecnej Nowej Huty pozwalaj± na to, by bezsprzecznie nazwaæ tê ziemiê krain± miodem i mlekiem p³yn±c±.
Podstawowe jej bogactwo stanowi³y, o czym Czytelnicy mieli ju¿ okazjê siê dowiedzieæ z wielu artyku³ów, zamieszczanych przez archeologów w „G³osie”, niezwykle urodzajne czarnoziemy powsta³e na lessach. Wymieniona zaleta tych ziem by³a i jest doceniana od przesz³o 7 tysiêcy lat przez zamieszkuj±cych tu rolników.
Walor ten zosta³ zauwa¿ony przez gospodarzy ¿yj±cych w przesz³o¶ci, w licznych na tym terenie wsiach i osadach. Wybitnymi krzewicielami rozwiniêtej, jak na tamte czasy, kultury agrarnej, byli w ¶redniowiecznej Europie mnisi – cystersi. Ich sprowadzenie na dany teren nie tylko zapewnia³o czcigodnemu fundatorowi modlitwy ¶wiêtobliwych zakonników, ale równie¿ stymulowa³o rozwój ekonomiczny darowanych im terenów. Osiedlenie siê cystersów w³a¶nie w Mogile wskazuje, ¿e zakonnicy ci równie¿ docenili zalety tutejszych ziem. Szczególnie, ¿e jak wskazuj± ¶redniowieczne dokumenty, mnisi pocz±tkowo zamieszkali w po³o¿onych nieopodal S³omnik Kacicach. Jednak ju¿ po kilku latach, w 1225 lub 1226 roku, biskup krakowski Iwo Odrow±¿ wyrazi³ zgodê na przeniesienie siedziby konwentu z Kacic do Mogi³y. Zapewne liczne by³y motywacje takiej decyzji - nie bez powodu by³a blisko¶æ krakowskiego grodu, a byæ mo¿e równie¿ konieczno¶æ wykorzenienia resztek pogañskiego kultu zwi±zanego ze wznosz±cym siê tu ziemnym monumentem, dzi¶ nosz±cym miano Kopca Wandy. Niemniej jednak, wyj±tkowa ¿yzno¶æ tutejszych ziem by³a zapewne jedn± z wa¿nych przyczyn translokacji zgromadzenia.
Osiedleni w Mogile zakonnicy znali nie tylko naj¶wie¿sze nowinki dotycz±ce rolnictwa. Byli ogólnie doskona³ymi gospodarzami wiêc na terenie ich podkrakowskich w³o¶ci szybko pojawi³y siê miêdzy innymi, ku¼nie, a nawet stawy rybne. Dzi¶ rzadko zdajemy sobie sprawê, ¿e nazwa Suche Stawy okre¶laj±ca okolice dzisiejszego Stadionu Hutnika, nie jest pozbawiona znaczenia i historii - wi±¿e siê z dzia³alno¶ci± mogilskiego zgromadzenia, którego cz³onkowie za³o¿yli tu przed wiekami, niegdy¶ bardzo rentowne, stawy rybne.
Klasztor w Mogile nie by³ jednak wy³±cznie miejscem kultu i wydajnego gospodarowania powierzonymi terenami. Jak ju¿ wielokrotne wspomniano na ³amach „G³osu” - przez te tereny przebiega³ szlak ³±cz±cy okolice Krakowa z terenami po³o¿onymi dalej na wschód. We wczesnym ¶redniowieczu pod±¿ali têdy kupcy udaj±cy siê nie tylko na wschodnie tereny Polski, ale równie¿ na Ru¶, czy nawet do Bizancjum. W ¶redniowieczu i czasach nowo¿ytnych przemieszcza³y siê têdy poczty mo¿nych, a nawet w³adców udaj±cych siê czy to bli¿ej do zamków w Nowym Korczynie, lub Sandomierzu, czy dalej, a¿ na ziemie Rusi Halickiej. W zwi±zku z tym klasztor w Mogile by³ równie¿ miejscem, gdzie mogli zatrzymaæ siê niektórzy spo¶ród pod±¿aj±cych tym szlakiem podró¿nych.
Walory tych ziem doceniane by³y tak¿e w czasach nam bli¿szych. Na terenie Mogi³y, w latach 1469 – 1529 funkcjonowa³a huta miedzi i srebra za³o¿ona przez Jana Turzona oraz Jana Tesznara. Podkrakowskie tereny, jako miejsce do ulokowania przedsiêbiorstwa, by³y wówczas tak atrakcyjne, ¿e zwróci³y uwagê nie tylko Jana Tesznara, który by³ ¿upnikiem olkuskim, ale równie¿ wybitnego kupca, przedsiêbiorcy i w³a¶ciwie hutnika, Jana Turzo, pochodz±cego z wêgierskiego rodu szlacheckiego Thurzo von Bethlenfalva.
Cenn± zalet± nowohuckich terenów by³a te¿ (i pozostaje nadal) blisko¶æ Krakowa. Z tego powodu niezwykle cenna by³a szansa posiadania tu rodowej siedziby. Mo¿liwo¶æ tak± mieli, miêdzy innymi, wywodz±cy siê z Gryfitów Braniccy, którzy przez wieki, rezyduj±c w Branicach, ¶ci¶le wspó³pracowali z królewskim dworem na Wawelu. Sytuacja nieco zmieni³a siê po przeniesieniu stalicy pañstwa do Warszawy. Zreszt± Braniccy, choæ wówczas rezydowali ju¿ raczej w maj±tkach po³o¿onych w okolicy Tykocina, czy Bia³egostoku, ale i tak w tytulaturze najpierw wymieniali swe dobra podkrakowskie.
Tereny Nowej Huty by³y obszarami, gdzie przez wieki dobrze ¿y³o siê i gospodarowa³o nie tylko przedstawicielom szlachty, duchowieñstwa i mo¿now³adztwa. ¯yzne ziemie zapewnia³y stosunkowy dobrobyt tak¿e szeregowym mieszkañcom za³o¿onych tu wsi. Po¶wiadczaj± to z jednej strony, znaleziska archeologiczne sprzed kilkuset lat, z drugiej – dane etnograficzne sprzed lat kilkudziesiêciu.
Ewa Kubica-Kabaciñska
Zabudowania folwarczne w Pleszowie - ¶wiadectwo dostatniej gospodarczej przesz³o¶ci ziem nowohuckich.
Fot. Autorka
26 maja rozpoczê³a siê jubileuszowa 20. edycja Miesi±ca Fotografii. Bêdzie to ods³ona poszukuj±ca, zaanga¿owana, badaj±ca i krytycznie komentuj±ca aktualne zjawiska polityczne i spo³eczne, chcemy, by sta³a siê tak¿e wyrazem solidarno¶ci z Ukrain± – zapowiadaj± organizatorzy. Tradycyjnie festiwal bêdzie promowa³ debiutantów, dawa³ przestrzeñ do studenckiej wymiany do¶wiadczeñ i eksperymentów oraz sk³ania³ do twórczej zabawy obrazami w ramach licznych warsztatów i spotkañ.
Flagow± produkcj± tegorocznej edycji jest wystawa I Was Lookin’ Back to See if You Were Lookin’ Back at Me to See Me Lookin’ Back at You bêd±ca rozwiniêciem tworzonego od wielu lat miêdzynarodowego projektu artystyczno-badawczego Why Pictures? Kuratorki, Magdalena Kownacka i Anna Olszewska, zaprosi³y do wspó³pracy osoby zajmuj±ce siê sztuk± i dzia³alno¶ci± naukow±, by wspólnie przyjrzeæ siê wzajemnym relacjom cz³owieka, obrazu i technologii. Gadaj±ce ro¶liny, okulografy, heatmapy, encefalograf cudotwórcy, generator nieistniej±cych twarzy, a tak¿e klasyczne zdjêcia Nowej Huty i fotograficzne notatki W³adys³awa Hasiora. A wszystko to pod dachem Muzeum Nowej Huty w dawnym kinie ¦wiatowid.
- Mo¿na sobie wyobraziæ, ¿e technologia jest „id” wspó³czesno¶ci. Nie przynale¿y do porz±dku rozumu, ale jest tym, co podstawowe, ukryte, wrodzone i impulsywne. Wzajemno¶æ relacji technologicznego „id” i obrazu stan± siê w±tkami przewodnimi wystawy. Poprzez nie przyjrzymy siê infrastrukturze wizualno¶ci: jej historii, odmianom, typom i efektom jej dzia³ania. Do¶wiadczymy niestabilno¶ci systemu, snu o nowoczesno¶ci oraz skomplikowanych kierunków relacji cz³owieka z obrazem i obrazów ze sob± nawzajem - mówi± kuratorki wystawy.
* * *
Uczestnicy i uczestniczki wystawy: Marek Chlanda, John Conway (demo: Fabian Hemmer), Johann Wolfgang von Goethe, W³adys³aw Hasior, Henryk Hermanowicz, Karolina Jarzêbak, Irena Kalicka i Jan P³atek, Katarzyna Kozyra, Ville Lenkkeri, Józef Lewicki, Marx Machines Inc., Andrea Natella, post_noviki, Mariusz So³tysik, Dominik Stanis³awski, Phil Wang / Lucidrains.
Kuratorki: Magdalena Kownacka, Anna Olszewska
* * *
Miejsce: Muzeum Nowej Huty (Oddzia³ Muzeum Krakowa), os. Centrum E1. Weekend otwarcia: 28-29.05 (sobota-niedziela), godz. 10:00-19:00. W dniu 28.05 wstêp do Muzeum Nowej Huty jest bezp³atny. Wystawa czynna: 28.05-26.06, ¶roda-niedziela, godz. 10:00-17:00. 16.06 - ¦wiêto Bo¿ego Cia³a - wystawa nieczynna. Bilety: normalny 14 z³, ulgowy 10 z³, ¶rody wstêp wolny.
(f)
Nowa Huta zosta³a wybudowana na potrzeby komunistycznej propagandy jako wzorcowe socrealistyczne miasto. Jej budowê rozpoczêto w 1949 roku, a przeznaczona by³a dla pracowników powstaj±cego kombinatu metalurgicznego - ówczesnej Huty im. Lenina. Te zak³ady przemys³owe, najwiêksze w okolicach Krakowa, powsta³y w 1954 roku.
Jednak teren Nowej Huty nie wszystkim kojarzy siê z XX wiekiem. Dla archeologów to przede wszystkim obszar obfituj±cy w stanowiska archeologiczne. ¯yzne gleby zachodnioma³opolskich wy¿yn lessowych i ³atwy dostêp do rzek spowodowa³y, ¿e od kilku tysiêcy lat by³o to miejsce intensywnie zasiedlane i wykorzystywane gospodarczo przez cz³owieka. Znamy st±d oko³o 140 stanowisk archeologicznych. Jest to równie¿ jeden z lepiej przebadanych wykopaliskowo obszarów w Polsce, a to dziêki badaniom prowadzonym w latach 50. i 60. pod budowê huty i ca³ej towarzysz±cej jej infrastruktury.
Lata piêædziesi±te, sze¶ædziesi±te i siedemdziesi±te XX wieku to okres najwiêkszego nasilenia prac wykopaliskowych w Krakowie Nowej Hucie. By³y to najwiêksze wówczas wykopaliska w Polsce i jedne z najwiêkszych w Europie. Wyniki tych badañ zmieni³y postrzeganie roli, jaki ten obszar odegra³ w pradziejach. W Cle, w 1950 roku, odkryto piece garncarskie z okresu wp³ywów rzymskich oraz ¶lady osadnictwa z innych epok. W Wyci±¿u znaleziono kolejny piec, ale tym razem z okresu lateñskiego. Badania w Wyci±¿u sta³y siê s³awne tak¿e dziêki odkryciu skarbu narzêdzi ¿elaznych, pochodz±cych ze schy³ku I tysi±clecia p.n.e. W Mogile, w miejscu gdzie pó¼niej stan±³ Szpital im. Stefana ¯eromskiego, przebadano osady z okresu lateñskiego, wp³ywów rzymskich i wczesnego ¶redniowiecza, dokonano niezwyk³ego odkrycia. By³y to foremki mennicze ze ¶ladami elektronu, ¶wiadcz±ce o istnieniu tu celtyckiej mennicy. Jednym z bardziej spektakularnych odkryæ w Pleszowie by³o znalezienie naczynia wype³nionego srebrnymi przedmiotami - ozdobami, monetami i lanymi kawa³kami srebra, ukrytego w ziemi w XI wieku. Z kolei w Zes³awicach odkryto jedn± z najstarszych nekropoli wczesnochrze¶cijañskich.
W latach siedemdziesi±tych zakoñczono najwiêksze inwestycje zwi±zane z budow± kombinatu i czê¶ci mieszkaniowej. Badania terenowe prowadzone by³y nadal, lecz na mniejsz± skalê. W latach 1994 i 1995 podczas badañ wykopaliskowych w Wyci±¿u odkryto relikty chaty z VII w n.e. z drewnianymi dranicami, dziêki którym mo¿na by³o zbadaæ dok³adn± datê ¶ciêcia drzew u¿ytych do budowy.
W ostatnich kilku latach teren Nowej Huty na nowo sta³ siê wielkim placem badañ archeologicznych, a to za spraw± wschodniej obwodnicy Krakowa, bêd±cej czê¶ci± budowy drogi ekspresowej S7. Stanowisko w Zes³awicach nr 63 okaza³o siê wyj±tkowo bogate w znaleziska ró¿nych epok. Przebadano, znane wcze¶niej z badañ na niewielka skalê, unikatowe cmentarzysko, gdzie ju¿ w XI lub XII wieku chowano zmar³ych w obrz±dku chrze¶cijañskim. Odkryto tak¿e bogate osadnictwo z epoki neolitu (kultury ceramiki wstêgowej rytej, lendzielskiej, pucharów lejkowatych, badeñskiej) i z epoki br±zu (g³ównie kultury mierzanowickiej i ³u¿yckiej). Po³o¿one w niedalekiej odleg³o¶ci stanowisko 39 w Krzes³awicach równie¿ obfitowa³o w interesuj±ce znaleziska. Archeolodzy przebadali tu pozosta³o¶ci po jamach osadniczych, datowanych g³ównie na epokê neolitu (kulturê lendzielsk± i malick±) i epokê br±zu (g³ównie kulturê mierzanowick± i trzcinieck±). Szczególnie interesuj±ce okaza³y siê bardzo g³êbokie jamy zasobowe o kolistym kszta³cie, rozszerzaj±ce siê stopniowo w kierunku dna, gdzie znajdowa³y siê pochówki ludzkie. Przewa¿nie zmar³y po³o¿ony by³ na boku z podkurczonymi nogami. Na podstawie odkrytych w tych jamach zabytków, takich jak ceramika i toporki kamienne, obiekty te s± ³±czone z epok± br±zu. Na obszarze stanowiska zarejestrowano tak¿e nawarstwienia zwi±zane z budow± istniej±cego tutaj do dzi¶ schronu amunicyjnego oraz liniê okopów powsta³± w czasie II Wojny ¦wiatowej.
Stanowiska w Zes³awicach i Krzes³awicach to tylko przyk³adowe dwa, znane bli¿ej autorce artyku³u, miejsca badañ archeologicznych na trasie wschodniej obwodnicy Krakowa. Zaznaczyæ nale¿y, ¿e budowa ta przynios³a liczne archeologiczne odkrycia i wnios³a wiele nowych informacji w i tak bogat± prahistoriê Nowej Huty.
Ma³gorzata Byrska-Fudali
Badania wykopaliskowe w 2021 i w 2022 roku w Zes³awicach, stan. 63 i w Krzes³awicach, stan. 39.
Fot. Tomasz Fudali
Powrót do lat 50-tych, czyli… – NOWA HUTA RETRO FEST
Stare, po¿ó³k³e ju¿ zdjêcia, opowie¶ci naszych babæ i dziadków powtarzane na rodzinnych spotkaniach przenosz± nas do przesz³o¶ci, na któr± patrzymy z ciekawo¶ci± i nostalgi±. A co, gdyby spróbowaæ siê „cofn±æ w czasie” i odtworzyæ choæ u³amek historii? O¶rodek Kultury im. C.K. Norwida zaprasza na kulturalno-edukacyjny festiwal Nowa Huta Retro Fest: lata 50-te XX wieku, który odbêdzie siê 21-22 maja 2022 r. To premierowa edycja wydarzenia, dlatego motywem przewodnim bêdzie pierwsza dekada istnienia Nowej Huty. Projekt to jednocze¶nie: sentymentalna podró¿ dla starszych krakowian, okazja do nauki historii poprzez zabawê oraz pokazania dzieciom dawnych zwyczajów, gier i tradycji.
Festiwal rozpocznie siê piknikiem w sobotê 22 maja o godzinie 13:00 w Parku Ratuszowym, po³o¿onym niemal w samym sercu Nowej Huty – przy Alei Ró¿ i Alei Przyja¼ni. Nazwa parku równie¿ ma znaczenie historyczne. Zgodnie z pocz±tkowymi planami nowopowstaj±cego miasta w tym miejscu mia³ stan±æ ratusz, jednak po przy³±czeniu dzielnicy do Krakowa z pomys³u zrezygnowano. To idealne miejsce na festiwalowe wydarzenie „Roz(g)rywki na trawie” – miêdzypokoleniowe spotkanie, które bêdzie okazj± do rodzinnej lub s±siedzkiej integracji, zabawy, oraz… rywalizacji! Na ochotników czekaæ bêd± tradycyjne gry takie jak: badminton, ringo czy kapsle, a na godzinê 14:00 zaplanowano koncert orkiestry Nowa Huta Mish Mash Band.
Na festiwalu bêdzie mo¿na ze wspó³czesnej perspektywy spojrzeæ na codzienne ¿ycie sprzed siedmiu dekad. Polska moda w latach 50-tych zdecydowanie ró¿ni³a siê od zachodnich trendów, które mo¿emy zobaczyæ w kultowych, hollywoodzkich obrazach tamtego okresu. Mimo wielu trudno¶ci, Polki równie¿ dba³y o ubiór i styl – do dzi¶ znana jest kultowa rubryka „Przekroju” prowadzona przez Barbarê Hoff, której krawieckie pomys³y przyjê³y siê na polskich ulicach. Wiêcej o trendach z po³owy XX w. opowiedz± Katarzyna Podstawek i Katarzyna Rutkowska (Breslauerin), które poprowadz± tematyczny webinar pt. „Retro na-strój” – 21 maja o godz. 19:00. Pozostaj±c w tematyce modowej w drugi dzieñ festiwalu organizatorzy zapraszaj± do „Manufaktury spódnic” (22 maja, godz. 11:00). Na warsztacie krawieckim, który poprowadzi Natasza Winiarska z Ekomiejsce, w ruch pójd± no¿yce i nici, a ka¿da z uczestniczek, niezale¿nie od swojego wcze¶niejszego do¶wiadczenia, wyjdzie z zajêæ z idealnie skrojon± spódnic± z ko³a, bardzo popularn± w latach 50-tych.
Mimo, ¿e Nowa Huta ma jedynie 73 lata jej historia jest naprawdê bogata. Dla tych którzy chc± poznaæ pocz±tki dzielnicy, ale nie maj± ochoty zag³êbiaæ siê w zawi³e historyczne podrêczniki mamy rozwi±zanie idealne. Gra miejska „Bohaterowie Nowej Huty” zgodnie z motywem przewodnim wydarzenia zosta³a osadzona w latach 50-tych XX w. Podczas rozwi±zywania kolejnych zagadek na trasie rozgrywki uczestnicy spotkaj± wyj±tkowych go¶ci – historyczne postacie zwi±zane z Now± Hut±. Na mecie na wszystkich uczestników gry bêd± czekaæ nagrody.
Wszystkie wydarzenia w ramach Festiwalu s± bezp³atne. Informacje na temat zapisów oraz szczegó³owy program wydarzenia mo¿na znale¼æ na www.okn.edu.pl. Wydarzenie dofinansowano ze ¶rodków Rady Dzielnicy XVIII Nowa Huta.
(f)
W maju zaczyna siê sezon imprez plenerowych, a w¶ród nich jedna wyj±tkowa — rodzinny piknik rowerowy organizowany przez O¶rodek Kultury Kraków-Nowa Huta z okazji pierwszych urodzin nowohuckiego szlaku rowerowego Velo Huta. Mali i duzi rowerzy¶ci zapiszcie datê i miejsce wydarzenia: spotykamy siê 15 maja o 15:00 nad Zalewem Nowohuckim!
Velo Huta to nowohucki szlak rowerowy opracowany przez O¶rodek Kultury Kraków-Nowa Huta w 2021 z okazji 30-lecia dzia³alno¶ci tej instytucji kultury. Trasa sk³ada siê z dwóch pêtli: Ma³ej licz±cej 20 km i Du¿ej, na któr± trzeba przygotowaæ nieco lepsz± formê, licz±cej a¿ 60 km. Trasa jest idealn± propozycj± na rodzinne i aktywne spêdzenie wolnego czasu oraz odkrywanie mniej znanego oblicza Nowej Huty — prowadzi przez jej ciekawe zau³ki, atrakcyjne przyrodniczo i historycznie miejsca, z dala od ruchliwych tras ruchu samochodowego. Na trasie mo¿na podgl±dn±æ bocianie gniazdo, zobaczyæ Wie¿ê Eiffla, jeszcze jeden krakowski kopiec, dojechaæ do nowohuckiej Krainy Wielkich Jezior i truskawkowego zag³êbia. Dodatkowo, w niewielkiej odleg³o¶ci od szlaku organizatorzy przygotowali 13 skrytek geocachingowych, czyli elementów gry terenowej dla osób z dostêpem do odbiornika GPS.
Ju¿ nied³ugo - 15 maja nad Zalewem Nowohuckim odbêdzie siê uroczyste ¶wiêtowanie pierwszych urodzin trasy. W zwi±zku z tym O¶rodek Kultury Kraków-Nowa Huta zaprasza na rodzinny, rowerowy piknik, który rozpocznie niezwyk³a rowerowa parada wokó³ Zalewu z udzia³em Orkiestry Na Du¿ym Rowerze i cyrkowców (m.in. z Klubu 303 O¶rodka Kultury) na wymy¶lnych rowerach. Podczas pikniku bêdzie mo¿na skorzystaæ z wielu atrakcji, m.in.: pos³uchaæ koncertu Orkiestry na Du¿ym Rowerze, zobaczyæ pokaz trialowy w wykonaniu zawodników MKS Ochotnica, wzi±æ udzia³ w konkursie (z nagrodami!) wiedzy o Velo Huta, skorzystaæ z porad fizjoterapeutów z FizjoHuta, bawiæ siê w rodzinnej strefie drewnianych gier wielkoformatowych, wzi±æ udzia³ w warsztatach plastycznych dla dzieci, animacjach i konkursach przygotowanych przez Kluby O¶rodka Kultury Kraków-Nowa Huta, przejechaæ siê nietypowymi rowerami, zagl±dn±æ do miasteczka rowerowego Stra¿y Miejskiej i dowiedzieæ siê wiêcej o przepisach ruchu, zrelaksowaæ siê przy muzyce przygotowanej przez nowohuckiego DJ Wake Up, zabraæ do domu now± edycjê mapy szlaku oraz uzyskaæ informacje na jego temat. Organizatorzy zapraszaj± na wydarzenie du¿ych i ma³ych rowerzystów. Start imprezy o 15:00.
Organizator: O¶rodek Kultury Kraków-Nowa Huta. Partnerzy wydarzenia: Wodoci±gi Miasta Krakowa, Nowa Huta Przysz³o¶ci S.A., Wiatr w Szprychach, FizjoHuta, MPO Kraków, Cafe NOWA Ksiêgarnia. Patroni medialni: G³os. Tygodnik Nowohucki, Dwutygodnik KRAKOW.PL, Wolne Radio Nowa Huta, Kalendarz Imprez Nowohuckich.
Papierow± wersjê mapy mo¿na otrzymaæ bezp³atnie w Dziale Imprez i Promocji (os. Centrum A 6a) oraz w 13 klubach O¶rodka Kultury Kraków-Nowa Huta. Wiêcej informacji dotycz±cych Velo Huta oraz ¶lad gpx do pobrania, znajduje siê na stronie O¶rodka: https://krakownh.pl/velohuta
(f)
W minion± niedzielê koncertem Zespo³u Pie¶ni i Tañca ¦l±sk im. Stanis³awa Hadyny zainaugurowano jubileuszow± rocznicê – 800 LAT OPACTWA CYSTERSÓW
W tym roku obchodzimy 800 rocznicê usytuowania Opactwa Cystersów w Mogile. Klasztor zosta³ przeniesiony przez biskupa krakowskiego Iwo Odrow±¿a z Kacic w 1222 roku. Zatem w tym roku ¶wiêtujemy bardzo okr±g³± i dostojn± rocznicê.
W minion± niedzielê zainaugurowano uroczy¶cie obchody tej rocznicy. Nowohuckie Centrum Kultury przy wspó³udziale Opactwa Cystersów w Mogile zorganizowa³o wspania³y koncert pie¶ni sakralnych pod tytu³em Santo Subito nawi±zuj±cy do ¶w. Jana Paw³a II. Koncert zosta³ dofinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Prezydenta Miasta Krakowa.
Uroczysto¶æ rozpoczê³a siê od mszy ¶wiêtej celebrowanej przez opata Zakonu Cystersów w Mogile o. Adriana Mroza OCist w koncelebrze b. opata o. Piotra Chojnackiego OCist. Rozpoczynaj±c mszê Opat nawi±za³ do inauguracji 800 letniej rocznicy lokacji opactwa w Mogile. Podziêkowa³ tak¿e dyrektorowi NCK Zbigniewowi Grzybowi za zorganizowanie koncertu ZPiT ¦l±sk i przygotowanie wystawy plenerowej 800 lat Opactwa w Mogile. Na wystawie przed wej¶ciem do ko¶cio³a mo¿na zobaczyæ szkice przedstawiaj±ce pierwszych opatów Zakonu oraz reprodukcje zdjêæ z cennych zabytków Opactwa Mogilskiego. Po mszy odby³ siê piêkny koncert w wykonaniu solistów, chóru i orkiestry ZPiT ¦l±sk, który spotka³ siê z owacyjnym przyjêciem licznie przyby³ej publiczno¶ci.
(mp)
Po przerwie jesienno-zimowej ponownie zosta³a uruchomiona tê¿nia solankowa przy Zalewie Nowohuckim. Tak, jak w poprzednim sezonie, jest czynna przez ca³± dobê, siedem dni w tygodniu. Solny mikroklimat wytwarzany w okolicy tê¿ni jest zbli¿ony do tego nad morzem. Spacer wokó³ niej jest wiêc okazj± do oddychania korzystnym dla naszego zdrowia jodem.
Tê¿nie to drewniane budowle pokryte ga³±zkami tarniny. Pierwotnie s³u¿y³y do zagêszczania solanki w trakcie produkcji soli konsumpcyjnej i leczniczej. Dziêki temu odkryto ich walory lecznicze – powietrze wokó³ nich nasycone jest aerozolem z solanki, która obciekaj±c po elementach budowli, ulega naturalnemu odparowaniu. Powietrze bogate w mikroelementy zaczêto stosowaæ w ró¿nego rodzaju kuracjach. Mikroklimat wytwarzany przez tê¿nie jest wiêc zbli¿ony do tego, którego za¿ywamy podczas nadmorskich podró¿y. Godzinny spacer przy tê¿ni solankowej to dawka jodu, która odpowiada trzem dniom spêdzonym nad morzem. Kuracja szczególnie wskazana jest dla osób w czasie rekonwalescencji po ostrej chorobie, dla palaczy, osób pracuj±cych w znacznym zapyleniu i wysokiej temperaturze. Pozytywny wp³yw odczuj± równie¿ osoby na co dzieñ pracuj±ce g³osem.
Tê¿nia znajduje siê w s±siedztwie placu zabaw, w pó³nocno-zachodniej czê¶ci zalewu.
(red)
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
