Rada Dzielnicy XVIII Nowa Huta, po raz ósmy, zorganizowa³a w auli parafii M. B. Czêstochowskiej przegl±d pie¶ni patriotycznej
To ju¿ ósmy raz, kiedy w auli parafii M. B. Czêstochowskiej na os. Szklane Domy mia³ miejsce kolejny Ma³opolski Przegl±d Pie¶ni Patriotycznej. Tym razem jego has³em by³y s³owa: „Polonia semper fidelis” – „Polska zawsze wierna”.
Patronem tego wyj±tkowego festiwalu by³ ks. kard. Stanis³aw Dziwisz i jeden z najbardziej aktywnych animatorów krakowskiej kultury, Piotr Boroñ. Sponsorem przegl±dy by³o województwo ma³opolskie, a organizatorami: Akcja Katolicka Archidiecezji Krakowskiej, reprezentowana przez jej wiceprezesa Stefana Majerczaka, Rada Dzielnicy XVIII Nowa Huta reprezentowana przez jej przewodnicz±cego Edwarda Porêbskiego (notabene, prowadz±cego ca³y program wraz z Katarzyn± Kucik), Katolickie Stowarzyszenie M³odzie¿y, z jej przewodnicz±cym Marcinem Nowakiem, ma³opolskie kuratorium o¶wiaty, M³odzie¿owy Dom Kultury im. Janusza Korczaka z jej dyrektorem Monik± Modrzejewsk±, Centrum M³odzie¿y im. dr Henryka Jordana i – wreszcie – gospodarze, czyli parafia p.w. Matki Bo¿ej Czêstochowskiej, reprezentowana przez o. Niwarda Karszniê OCist., Kazimierza Cie¶likowskiego, Stanis³awa Krzysztofiaka, Tadeusza Krzyworzekê, Jacka Jaworowicza i Aleksandra Frankowskiego. Oprócz g³ównego sponsora nagrody ufundowali: Piotr Boroñ, NSZZ „Solidarno¶æ” ArcelorMittal S.A. oraz Sanktuarium Bo¿ej Rodziny w Bie¿anowie.
W sobotê, 13 listopada, jury w sk³adzie: prof. Rafa³ Marchewczyk - dyrygent Krakowskiej M³odej Filharmonii (przewodnicz±cy), Krystyna Nowak – starszy wizytator ma³opolskiego kuratorium o¶wiaty, Barbara Nowak – instruktor muzyczny Centrum Kultury im. H. Jordana, Kazimierz Cie¶likowski, ks. Wojciech Ka³amarz – przewodnicz±cy podkomisji ds. muzyki Archidiecezji Krakowskiej oraz wyk³adowca Akademii Muzycznej oraz Jerzy Micha³ Bo¿yk, wytypowa³o osoby i zespo³y zas³uguj±ce na nagrody i wyró¿nienia.
W kategorii chórów a apella nagrodzona zosta³a schola z parafii Naj¶wiêtszej Maryi Panny z Libuszy wraz z jej opiekunk± Katarzyn± Mo¼dzierz. Nagrodzone zespo³y wokalno-instrumentalne, to zespó³ „P³omieñ” ze Szczucina z opiekunk± Ilon± Mach, zespó³ góralski „Galasy” z Nied¼wiedzia z opiekunem Markiem Zapa³em, zespó³ Przedszkola Samorz±dowego nr 176 z Krakowa z opiekunkami Ann± Wadowsk± i Renat± Rudzk±, chór „Vox Eremi” z Kamionnej wraz z opiekunk± Renat± Paruch, zespó³ gospodarzy „Cantinum Gloriae” z os. Szklane Domy z opiekunk± King± Puchalsk± oraz duet „Duecento” z Zembrzyc z opiekunk± Barbar± Cyganik. Nagrodzeni soli¶ci, to: Sylwia Zelek z Limanowej, Sylwia Ziêtara z Naprawy, Piotr Pastuszak z Kamionnej, Joanna Kubacka z Kamionnej oraz Oliwia Kumiêga z Krakowa.
W niedzielê, 14 listopada, po uroczystej Mszy ¶w. celebrowanej przez duszpasterza artystów ks. infu³ata Jerzego Bry³ê i u¶wietnionej wystêpem chórów z Libuszy i z parafii M.B. Czêstochowskiej, odby³ siê koncert laureatów.
Na zakoñczenie festiwalu g³os zabra³ prezes Akcji Katolickiej RP Halina Szyde³ko, prezes Ma³opolskiego Oddzia³u Akcji Katolickiej Jan Wilk, senator Zbigniew Cichoñ oraz patron festiwalu Piotr Boroñ.
Festiwal zakoñczy³o b³ogos³awieñstwo udzielone wszystkim obecnym przez o. Niwarda Karsznic i wspólne od¶piewanie „Bo¿e co¶ Polskê”.
Jerzy M. Bo¿yk
Irena i Julian W³osikowie, rodzice 20-letniego Bogdana zamordowanego 13 pa¼dziernika 1982 r. przez funkcjonariusza SB Andrzeja Augustyna w czasie manifestacji w Nowej Hucie w pobli¿u Arki Pana, otrzymali z r±k wojewody ma³opolskiego Stanis³awa Kracika Krzy¿e Kawalerskie Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zas³ugi w pielêgnowaniu pamiêci o najnowszej historii Polski.
(f)
Jak najwygodniej podró¿owaæ do Nowej Huty? Chyba nikt z mieszkañców tej dzielnicy nie ma w±tpliwo¶ci, ¿e tramwajem. Jad±ce wydzielonymi torowiskami wagony s± najszybszym sposobem dotarcia do pracy, szko³y czy na spotkanie. Miejskie Przedsiêbiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie stara siê, aby ta podró¿ by³a coraz wygodniejsza. Dlatego na liniach kursuj±cych do Huty pojawia siê coraz wiêcej tramwajów z nisk± pod³og± i systemem informacji pasa¿erskiej.
Niska pod³oga na 5
Jeszcze do niedawna czêsto mo¿na by³o us³yszeæ zarzut, ¿e do Nowej Huty nie kursuje ani jeden niskopod³ogowy tramwaj. Ta opinia ju¿ dawno przesta³a byæ prawdziwa. Ka¿dy, kto wsiada do tramwaju linii nr 5, kursuj±cej z Krowodrzy Górki do Wzgórz Krzes³awickich podró¿uje wagonem wyposa¿onym w nisk± pod³ogê. Linia ta jest bowiem obs³ugiwana przede wszystkim przez Bombardiery oraz tramwaje N8 z elementem niskiej pod³ogi.
Zalet± tych wagonów jest przede wszystkim niska pod³oga, która u³atwia wsiadanie i wysiadanie osobom niepe³nosprawnym, osobom starszym i matkom podró¿uj±cym z dzieciêcymi wózkami.
Nie tylko pasa¿erowie korzystaj±cy z tramwajów mog± cieszyæ siê z niskiej pod³ogi. Mieszkañcy Nowej Huty podró¿uj±cy autobusami maj± do swojej dyspozycji wy³±cznie autobusy z nisk± pod³og±. Nowoczesne autobusy kupowane przez krakowskie MPK S.A. w ostatnich latach by³y bardzo czêsto kierowane w³a¶nie do obs³ugi nowohuckich linii.
Przystanki z g³o¶nika
W wyposa¿eniu Bombardiera, oprócz niskiej pod³ogi, nale¿y tak¿e podkre¶liæ nowoczesny system informacji dla pasa¿erów. Na elektronicznych tablicach wewnêtrznych jest wy¶wietlana informacja o numerze linii oraz przebiegu ca³ej trasy. Dodatkowo w tych tramwajach funkcjonuje zapowiadanie g³osowe przystanków. Dziêki niej pasa¿erowie ok. 40 metrów przed zatrzymaniem siê tramwaju na przystanku s³ysz± z g³o¶ników jego nazwê. Równocze¶nie jest ona równie¿ wy¶wietlana na tablicach zamontowanych pod sufitem. Kolejna informacja p³ynie z g³o¶ników tu¿ po ruszeniu tramwaju z przystanku. Wtedy pasa¿erowie s³ysz± jaki bêdzie nastêpny przystanek.
G³osowe zapowiedzi przystanków u³atwia podró¿ przede wszystkim osobom niewidomym i s³abowidz±cym. Dziêki tej us³udze wiedz± one dok³adnie, gdzie aktualnie siê znajduj± i kiedy powinny wysi±¶æ.
Oprócz wiêkszego komfortu podró¿y tramwaje Bombardiera nale¿y tak¿e doceniæ za bezpieczeñstwo. W ka¿dym z nich s± bowiem zamontowane kamery, które umo¿liwiaj± nagrywanie wszystkiego co dzieje siê wewn±trz tramwaju. Ju¿ wiele razy te nagrania s³u¿y³y policji do ustalenia lub udowodnienia winy tym osobom, które w tramwaju zachowa³y siê agresywnie lub dopu¶ci³y siê innego wykroczenia.
Bilety ³atwo kupiæ
Niew±tpliw± zalet± tramwajów i autobusów kursuj±cych w Nowej Hucie s± tak¿e zamontowane w wielu z nich automaty biletowe. Mo¿na w nich kupiæ ka¿dy rodzaj biletu jednorazowego, wieloprzejazdowego oraz grupowego. Zalet± automatów s± na pewno proste i przejrzyste zasady zakupu biletu.
Mieszkañcy Nowej Huty mog± tak¿e korzystaæ z automatów Krakowskiej Karty Miejskiej. Cztery takie urz±dzenia zosta³y ustawione w obrêbie nowohuckich dzielnic: przy placu Centralnym, obok ronda Kocmyrzowskiego, na pêtli autobusowej w Mistrzejowicach i na przystanku „Wi¶licka” przy ul. Bora Komorowskiego (w kierunku centrum miasta).
O zaletach automatów KKM nie trzeba nikogo przekonywaæ. W automatach KKM bilet okresowy mo¿na kupiæ o ka¿dej porze dnia i nocy, na dowoln± liniê, dowoln± liczbê miesiêcy, od dowolnego dnia miesi±ca. Co wiêcej w automatach ustawionych w Nowej Hucie za zakup biletu mo¿na zap³aciæ kart± p³atnicz±.
Warto korzystaæ z automatów. Nawet je¿eli pojawi± siê jakie¶ problemy zawsze mo¿na zadzwoniæ pod czynny ca³± dobê numer telefonu: 192 85. Pracownik MPK S.A. na pewno pomo¿e rozwi±zaæ ka¿dy problem jaki pojawi siê w trakcie zakupu biletu w automacie.
Rozwój komunikacji tramwajowej
Warto podkre¶liæ, ¿e w najbli¿szych latach w³adze Krakowa planuj± kolejne inwestycje w Nowej Hucie, które na pewno podnios± komfort podró¿y w tej czê¶ci miasta. Przede wszystkim nale¿y tu wymieniæ modernizacjê linii tramwajowej od ronda Mogilskiego do placu Centralnego. Inwestycja obejmie nie tylko wymianê torów i dostosowanie ich do parametrów Krakowskiego Szybkiego Tramwaju, ale tak¿e przebudowê jezdni, chodników i budowê ¶cie¿ek rowerowych.
Coraz czê¶ciej mówi siê tak¿e o budowie nowej linii tramwajowej, która po³±czy Mistrzejowice z Rakowicami.
Od miesi±ca w internecie pojawi³ siê nowatorski program telewizyjny, pokazuj±cy w zupe³nie nowym ¶wietle Now± Hutê. Kolejne odcinki „Posadzonych” wzbudzaj± coraz wiêksze zainteresowanie. Pomys³odawc± projektu jest nowohucki radny Tomasz Urynowicz.
Program prowadz± dwie zupe³nie odmienne osobowo¶ci. Tomasz Urynowicz to zdeklarowany konserwatysta, samorz±dowiec i kandydat Platformy Obywatelskiej w wyborach do Rady Miasta. Marcin Nohucki, wystêpuj±cy pod artystycznym pseudonimem „Bzyk” jest wokalist±, instrumentalist± i wielbicielem Nowej Huty. Obaj zdecydowali siê na wspó³pracê, by odczarowaæ Now± Hutê. - Chcemy rozmawiaæ o Nowej Hucie z ka¿dym. Nie mam w±tpliwo¶ci, ¿e s± jeszcze takie historie nowohuckie, których nie odkryto. Zapraszamy najstarsze pokolenie, nowohuckich budowniczych i m³odych ludzi, opowiadaj±cych o swoich pasjach i problemach – podkre¶la Urynowicz.
Obaj autorzy pragn± pokazaæ znanych twórców, mieszkaj±cych w Nowej Hucie. – Chcemy, by nasza dzielnica sta³a siê pewna swojej warto¶ci. Mamy tutaj silnych ludzi o twardych charakterach czyli dawnych budowniczych. Ale zapraszamy tak¿e kreatywn± i zdoln± m³odzie¿, wnuków zak³adaj±cych dzielnicê. Program „Posadzeni” jest dla wszystkich nowohucian – zaznacza „Bzyk.”
Celem programu jest zaprezentowanie najm³odszej czê¶ci Krakowa w nowy sposób, mówi±c o jej historii i planach na przysz³o¶æ. Zaproszeni go¶cie opowiadaj± o swoich pasjach i pracy.
Przede wszystkim program s³u¿y odk³amywaniu stereotypów o Nowej Hucie. Nazwa programu wi±¿e siê z ³awk± na placu Centralnym. Tytu³owi „posadzeni” s± lud¼mi, zwi±zanymi z dzielnic± oraz osoby znane szerokiej publiczno¶ci.
Prowadz±cy program zwracaj± uwagê na mo¿liwo¶æ swobody wypowiedzi. – U nas nie ma cenzury, rozmawiamy o wszystkim i ze wszystkimi. Wraz z mieszkañcami bêdziemy promowaæ Now± Hutê – zauwa¿a Urynowicz.
Chocia¿ program opowiada o powa¿nych sprawach, to jest utrzymany w ¿artobliwej formule. Autorzy chc± ociepliæ wizerunek Nowej Huty i bez wielkiego zadêcia poruszaæ istotne tematy. Realizatorem jest TV Net, znana telewizja internetowa, mieszcz±ca siê – nomem omen – w Nowej Hucie. „Posadzonych” mo¿na ogl±daæ na You Tube oraz na Facebooku.
Czego mo¿emy siê spodziewaæ, je¶li ju¿ tam zajrzymy? Zobaczymy jak „Bzyk” z Lidi± Jazgar, zatañczy walczyka na samym ¶rodku placu Centralnego, przy akompaniamencie akordeonu pana Józefa z Hutniczego. Urynowicz szuka kobiety z obrazu z 1955 r., a jego autor Antoni Kwiek przypomni jak dosz³o do pierwszego spotkania z ow± pani± na osiedlu Górali.
Urynowicz i „Bzyk” czytaj± nieznane wiersze o Nowej Hucie, porozmawiaj± o nowohuckich kolorach i stylu. Co s±dz± o najm³odszej dzielnicy Krakowa wyznaj± przed kamer± tury¶ci z Irlandii i Kanady.
Maciej Twaróg, by³y radny nowohucki bêdzie zachêca³ do swojej nowej pasji czyli biegania. Z dziennikarzem Waldemarem Kordylem autorzy porozmawiaj± o sporcie w Nowej Hucie. Us³yszymy do kogo podobny jest Urynowicz, ujrzymy m³ode nowohuckie rodziny, narzeczonych, m³odzie¿ oazow±, dzia³kowców, muzyków i hutników, piêkne nowohucianki oraz bardzo wielu interesuj±cych ludzi. Od mieszkañców osiedli w ró¿nym wieku dowiemy siê jakiej chc± Nowej Huty. Specjalnym go¶ciem „Posadzonych” by³ m.in. Kazik Staszewski, lider zespo³u rockowego Kult.
- W tej chwili wyemitowali¶my dopiero 12 odcinków, nastêpnych 50 czeka w kolejce na emisjê. Mamy gotowe scenariusze na nastêpne materia³y. Program jest naszym wspólnym nowohuckim projektem. Zapraszamy do udzia³u ka¿dego, kto chcia³by przedstawiæ swój pomys³ na Now± Hut± lub opowiedzieæ ¶wiatu swoj± historiê. W³a¶nie tak chcemy zaktywizowaæ mieszkañców naszej dzielnicy do wspólnego dzia³ania” - podsumowuje Urynowicz.
(wk)
Metalowy niebieski s³upek z tabliczkami z numerami linii autobusowych (w tym jednej zupe³nie nieaktualnej), osadzony nad rowem – to ca³y przystanek podmiejskiej linii MPK w os. Wadów – PKP. Jakby by³o ma³o, ¿e tu¿ przy rowie - to niemal na skrzy¿owaniu z wyjazdem z ulicy osiedlowej!
Na pewno ten przystanek nie spe³nia wyrobów bezpieczeñstwa. - Autobus nie zatrzymuje siê na ¶rodku drogi, ale zje¿d¿a, by u³atwiæ ruch. Wiêc pasa¿erowie wysiadaj± normalnie do rowu. M³ody wyskoczy bo jest sprytny, ale w osiedlu Wadów PKP, pamiêtaj±cym pocz±tki Nowej Huty mieszka wielu starszych ludzi. Maj± po siedemdziesi±t piêæ, osiemdziesi±t lat, wchodz± do rowu i wywracaj± siê. A ju¿ wyniesienie z autobusu dzieciêcego wózka, czy wózka osoby niepe³nosprawnej, jest prawdziw± ekwilibrystyk±. Najgorzej jest w godzinach szczytu komunikacyjnego, albo w sobotê, gdy ruch jest spory – mówi Zbigniew Rajski radny Dzielnicy XVII.
Na tym przystanku, w centrum osiedla, zatrzymuje siê na co dzieñ autobus linii 110. „417” je¼dzi w soboty i niedziele, u³atwiaj±c mieszkañcom dojazd do cmentarza w Ruszczy. Za uruchomienie tej linii radny Rajski chcia³by Gminê pochwaliæ, ale za lokalizacjê przystanku – w ¿adnym razie.
Nie do¶æ ¿e nad rowem, to dodatkowo przystanek ulokowano tu¿ przed skrzy¿owaniem z wyjazdem z drogi osiedlowej. Zatoczki specjalnej nie ma, choæ przystanek linii autobusowej 110 znajduje siê przy ruchliwej ulicy Glinik, któr± kierowcy czêsto skracaj± sobie trasê od strony ulicy Igo³omskiej do Kocmyrzowskiej. Chocia¿ odwiedzili¶my osiedle w godzinach po³udniowych to ulica przeje¿d¿a wiele pojazdów. Sama ulica Glinik jest w±ska, nie ma poboczy. Nie ma te¿ rozrysowanych, pasów ani linii poziomych, a te w tym miejscu szczególnie by siê przyda³y.
Obserwujemy powtarzaj±ca siê sytuacjê, gdy autobus MPK zatrzymuje siê na tym naprawdê prowizorycznym przystanku, a wiêkszo¶æ samochodów osobowych, wyprzedza go, ³ami±c przepisy. Jesieni±, gdy wcze¶nie robi siê ciemno, ta sytuacja mo¿e byæ przyczyn± wypadku, gdy kto¶ z pasa¿erów, szczególnie w godzinach szczytu, (gdy w rejonie przystanku jest wielu wysiadaj±cych), mo¿e wpa¶æ pod samochody, jad±ce z jednej lub drugiej strony. - Dopiero jak kto¶ tu zginie oka¿e siê, jak lekkomy¶ln± decyzjê podjêto - mówi Zbigniew Rajski radny Rady Dzielnicy XVII
Z³a lokalizacja przystanku to tak¿e belka w oku mieszkaj±cego w osiedlu Wadów PKP niemal od pocz±tku Kazimierza Paj±ka, przewodnicz±cego wspólnoty mieszkaniowej. Obaj panowie walcz± o przystanek z prawdziwego zdarzenia ju¿ kilka lat. Interwencje skoñczy³y siê na razie tym, ¿e s³up znacz±cy przystanek przesuniêto z miejsca lepszego – wcze¶niej na gorsze - dzisiejsze.
- Prezydent wcze¶niej wyda³ polecenie by co¶ z tym przystankiem zrobiæ, ale rezultat przesuniêcia przystanku opisali¶my powy¿ej. Dziecko by lepsze rozwi±zanie wymy¶li³o ni¿ urzêdnik, pewnie specjalista in¿ynier, który przesun±³ s³up przystankowy o 32 metrów do przodu, w³a¶ciwie z miejsca ciut lepszego na gorsze, sytuacji nie rozwi±zuj±c - uwa¿a Zbigniew Rajski
Na nie wyasfaltowanym skrawku ziemi „dla wysiadaj±cych” jest sporo dziur. - Niechby wykonano jak±¶ wysepkê nad rowem, gdzie mogliby ludzie spokojnie wysiadaæ – sugeruje mo¿liwe rozwi±zanie radny Rajski. Dzisiejsze umiejscowienie przystanku – naprzeciw sklepu spo¿ywczego, który znajduje siê w tym miejscu od kilku lat, utrudnia sytuacjê jego dostawcom, bo mog± oni byæ ukarani mandatem za zatrzymywanie siê w odleg³o¶ci 15 metrów od przystanku autobusowego! Jakie jest wyj¶cie?
Zbigniew Rajski i Kazimierz Paj±k widz± tylko jedno – przeniesienie przystanku na drug± stronê ulicy Glinik, na dawn± pêtlê autobusowa, gdzie dzi¶ znajduje siê przystanek dla wysiadaj±cych z autobusu jad±cego od strony Ruszczy.
- Proponujemy by autobus jad±c z Nowej Huty skrêca³ w lewo na placyk w ¶rodku osiedla. Tam znajduje siê wiata przystankowa. Staruszkowie, matki z wózkami spokojnie tam by mogli wsi±¶æ i wysi±¶æ. Placyk jest wyasfaltowany, wystarczy³oby tylko postawienie zakazu zatrzymywania siê. Dawniej autobus du¿y tu pod k±tem prostym zawraca³ i radzi³ sobie, a przecie¿ teraz na tej trasie je¿d¿± mniejsze autobusy. Odno¶nie takiego umiejscowienia przystanku na placyku Prezydent, w odpowiedzi na interwencjê przewodnicz±cego Rady Miasta, popar³ stanowisko ZIKiT, ¿e „jest to niemo¿liwe ze wzglêdu na bezpieczeñstwo ruchu, przecinanie pasów, skrêt w lewo i stratê czasu, co zmniejszy efektywno¶æ komunikacji.” Wiem, ¿e pan Prezydent opiera siê na zdaniu urzêdników, bo gdyby przyjecha³ i zobaczy³, jak dzisiejszy przystanek jest „bezpieczny” i ¿e zjazd na placyk i wyjazd z niego wcale nie musz± zajmowaæ zbyt wiele czasu, (by³aby to „strata” pó³ minuty), to pewnie zmieni³by zdanie – mówi radny Rajski. - Lewoskrêt to manewr trudniejszy, ale przecie¿ s± sytuacje gdy inaczej nie mo¿na…- dodaje.
Na interwencjê radnego ZIKiT odpisa³, ¿e mo¿na ustanowiæ przystanek 200 metrów dalej. Chyba za karê za nasze interwencje – mówi sarkastycznie radny, ale przecie¿ usytuowanie przystanku ma byæ wygodne dla mieszkañców, a najwiêcej pasa¿erów wysiada w centrum osiedla kolejowego. Z drugiej strony wzd³u¿ ca³ej ulicy Glinik biegnie rów i znajduj± siê wjazdy na posesje – podkre¶la.
Mo¿e chwilowo lepiej, (do czasu deszczu), ¿e rowy w osiedlu Wadów PKP nie s± utrzymane jak trzeba, s± zaro¶niête i p³ytkie, to w razie czego mo¿na siê ratowaæ skokiem do rowu. Ale co poczn± pasa¿erowie MPK jesieni± czy zim±, kiedy rów zasypie ¶nieg, a porastaj±ca rów murawa stanie siê mokra i ¶liska?
(l)
Rozmowa z Maj± Bare³kowsk± i Andrzejem Franczykiem
„Ptaki” – spektakl wed³ug Tarjei Vesaasa, norweskiego powie¶ciopisarza, poety i dramaturga, wystawi³a Scena pod Ratuszem Teatru Ludowego. Autor „Ptaków” Tarjei Vesaas (1897-1970) jest w swojej ojczystej Norwegii uwa¿any za jednego z najwa¿niejszych autorów XX w. By³ kilkakrotnie nominowany do literackiej nagrody Nobla, której jednak nigdy nie zdoby³. Jego utwory s± krótkie i oszczêdne w formie, czêsto osadzone w wiejskim krajobrazie, któremu niejednokrotnie towarzyszy surowa skandynawska przyroda. Bohaterowie Vesaasa na ogó³ s± prostymi lud¼mi, zmagaj±cymi siê z problemami ¶mierci, lêku, poczucia winy i innymi trudnymi emocjami. Vesaas tworzy³ w prostych s³owach g³êbokie portrety psychologiczne, co równie¿ zosta³o dostrze¿one przez krytyków.
Najbardziej znan± powie¶ci± Tarjei Vesaasa s± „Ptaki” z 1957 r. G³ówny bohater powie¶ci to Mattis – mê¿czyzna, który zachowa³ dzieciêc± naiwno¶æ, ale przez otoczenie uwa¿any jest za chorego umys³owo i wyszydzany. ¯yje z dala od reszty spo³eczeñstwa wraz ze swoj± siostr±. Pewnego dnia w gospodarstwie rodzeñstwa pojawia siê obcy mê¿czyzna, który stopniowo zakochuje siê w Oldze. Mattis czuje siê coraz bardziej opuszczony przez siostrê. Po tym, jak pewnego razu m³ody my¶liwy zabija s³onkê - jest to szczególnie ulubiony przez Mattisa gatunek ptaków – brat Olgi intuicyjnie wyczuwa czekaj±c± go ¶mieræ. Scena jest symboliczn± zapowiedzi± tragicznego koñca. We wra¿liwej, rozumiej±cej fenomeny przyrody postaci Mattisa odkryæ mo¿na wiele podobieñstw do autora powie¶ci. Sam Vesaas potwierdzi³ kiedy¶ w jednym z wywiadów, ¿e chcia³ t± postaci± na¶wietliæ „sytuacjê artysty” oraz stworzyæ swój autoportret, zachowuj±c pewne ograniczenia. W 1967 r. dokonano w Polsce ekranizacji tej powie¶ci pod tytu³em „¯ywot Mateusza”.
- To zupe³nie inna produkcja, która przenosi widza w obcy nam wymiar czasu. Nie daje ona takiej rozrywki, do jakiej nasz widz mo¿e jest przyzwyczajony, ale za to przynosi wytchnienie, pozwala popatrzeæ na nasze ¿ycie z zupe³nie innej strony. St±d ten spektakl tu, na Rynku, a mamy komu go pokazywaæ – nie zawodzi nas wierna publiczno¶æ. My¶lê, ¿e widzowie tej sceny, choæ przyzwyczajeni do innego tempa i humoru, nie wyjd± rozczarowani. Chocia¿ spodziewam siê, ¿e ich odczucia bêd± kompletnie inne ni¿ zazwyczaj. Mam nadziejê, ¿e te¿ pozytywne – rekomenduje nowy spektakl w repertuarze Teatru Ludowego dyrektor Jacek Strama.
W spektaklu re¿yserowanym przez Piotra Waligórskiego, ze scenografi± Wojciecha Stefaniaka, wystêpuj±: Maja Bare³kowska, Andrzej Franczyk i Kajetan Wolniewicz.
- Pod koniec spektaklu jest dramatyczna scena rozstania dwojga kochanków – opowiada odtwórczyni roli Olgi Maja Bare³kowska. - W zwi±zku z tym – mogê zdradziæ – mia³am te¿ prywatne doznania; my¶la³am: koñczy siê jaki¶ etap, koñcz± siê próby, a dobrze nam jest z tymi postaciami. I tak ogólnie zrobi³o siê smutno; bo ta „moja” Olga mia³a dwóch mê¿czyzn, a teraz zostaje ca³kiem sama, a przecie¿ nie zas³uguje na to; jest typem kobiety do kochania, a trochê nie ma szczê¶cia, tak siê ¿ycie u³o¿y³o... - To nie jest weso³y spektakl…
- Proponowali¶my te¿ sztuki bardziej powa¿ne. Ta – no, na pewno nie jest komedi±, mówi o ¿yciu. Mam poczucie, ¿e nie przedstawiamy tylko losów trzech bohaterów, poniewa¿ nasz± intencj± by³o pokazaæ, jak siê czasem w ¿yciu uk³ada, jakich wyborów trzeba dokonywaæ: miêdzy opiek± nad kim¶ najbli¿szym a osob±, któr± siê kocha – przecie¿ takie w³a¶nie decyzje tak¿e i my musimy w ¿yciu podejmowaæ. I moja bohaterka stanê³a przed takim wyborem; musi wybraæ miêdzy bratem a mê¿czyzn±, którego kocha – mówi aktorka. - Nie jestem w stanie siê zdystansowaæ od tej roli. My bardzo du¿o mówimy, a Olga to postaæ oszczêdna w s³owach. Raczej ma problem z wypowiedzeniem siê, jest samotna, nie ma upustu tych emocji, mêczy siê z nimi… My¶lê, ¿e to problem wielu osób. One wzbudzaj± mój szacunek, ¿e z tak± godno¶ci±, tak dzielnie znosz± swój los. Olga siê nie ¿ali, przyjmuje ten los, choæ jest ciê¿ki. Jest dzielna, interesuj±ca, nieoczywista, co¶ siê w niej dzieje. To bardzo wra¿liwy cz³owiek, ale los jej nie oszczêdzi³. Podoba mi siê ta postaæ.
Andrzej Franczyk wcieli³ siê w brata Olgi. Jego tak¿e zauroczy³a rola, któr± powierzy³ mu re¿yser. Tak¿e jego zdaniem „Ptaki” nie s± smutnym spektaklem, lecz kwintesencj± tego, co spotyka nas w ¿yciu.
- W tej historii dwójki samotnych osób - Olgi i jej brata Mattisa - jest jaki¶ ³adunek marzeñ, pozytywnych emocji. Oni oboje pragn± marzyæ o czym¶ piêknym, wyj±tkowym, ale te¿ o czym¶ normalnym. ¦wiat wokó³ nie zawsze bywa kolorowy, ¿ycie do¶wiadcza… To niekoniecznie smutny spektakl. - Ale smutno siê koñczy.
- Smutno, ale… Ale konsekwentnie. W obronie tego, co nie smutne; w obronie marzeñ, ¿ycia, wolno¶ci wyboru, piêkna… Mattis wybiera ¶mieræ w imiê ¿ycia. To dziwna formu³a, nie wiem, czy psycholog lub etyk zgodzi³by siê z moim widzeniem, ale tak to czujê – dzieli siê swoimi my¶lami Andrzej Franczyk. - My¶lê, ¿e Mattis jest z mojego ¶wiata. Przychodzi taki moment, ¿e siê idzie coraz g³êbiej. Tu, w tym spektaklu co¶ siê takiego zdarzy³o, ¿e z ka¿dym dniem, tygodniem – wchodzi³em w rolê coraz g³êbiej. I premiera by³a takim punktem poni¿ej – je¿eli mówimy o nurkowaniu, bo je¶li o alpinistyce – to powy¿ej… - ¶mieje siê aktor. - Jeste¶my na takim etapie, ¿e chce siê i¶æ. Chce siê nurkowaæ albo i¶æ do góry. W dzisiejszym ¶wiecie, trochê zdzicza³ym, który epatuje cukierkami, bylejako¶ci±, temat „Patków” jest taki piêkny, czysty, ¿e warto. Jak powiedzia³ re¿yser: kto zrozumie – ten siê u¶miechnie, bêdzie bogatszy. Kto nie – temu nie pomo¿e nic… - A czy ten spektakl nie jest za d³ugi?
- Nie wiem. Ale powiem tak: je¿eli kto¶ lubi rytmy dyskotekowe, to tutaj znajdzie pauzy, które bêd± mu przeszkadzaæ. Ale na szczê¶cie nie wszyscy lubi± dyskotekê…
Anna Kaszewska
Maja Bare³kowska i Andrzej Franczyk w rolach Olgi i Mattisa
Inwestycje sportowe i rekreacyjne w nowohuckich dzielnicach W ZDROWYM CIELE ZDROWY DUCH
Powiedzenie w zdrowym ciele, zdrowy duch zawiera w sobie g³êbok± m±dro¶æ. Stwarzanie dzieciom, m³odzie¿y, a tak¿e osobom doros³ym mo¿liwo¶ci rozwoju fizycznego na nowoczesnych obiektach jest racjonalnym dzia³aniem. Tak± drogê dba³o¶ci o krakowian wybra³ prezydent Jacek Majchrowski, powo³uj±c Zarz±d Infrastruktury Sportowej prowadz±cy inwestycje sportowe i zarz±dzaj±cy pó¼niej tymi obiektami. To czego dokona³ w tej dziedzinie obecny prezydent w Krakowie, a szczególnie w nowohuckiej aglomeracji zas³uguje na uznanie, a zreszt± niech przemówi± fakty.
W Nowej Hucie, przy ul. Ptaszyckiego, w Dzielnicy XVIII usytuowano nowoczesn± placówkê sportowo-wychowawcz± – Centrum Rozwoju Com-
-Com Zone. Obiekt o powierzchni 6 tys. m z³o¿ony jest z krytej p³ywalni z trybunami, wielofunkcyjnej hali sportowej z trybunami, trzech sal treningowych, si³owni, czê¶ci rekreacyjnej oraz przestrzeni na dzia³alno¶æ edukacyjn±, opiekuñczo-wychowawcz± i terapeutyczn±. Centrum Rozwoju zosta³o oddane do u¿ytku w pa¼dzierniku 2008 roku. 17 listopada 2009 r., dok³adnie w rok od dnia kiedy Centrum Rozwoju Com-Com Zone przyjê³o pierwszych go¶ci, odby³o siê tam spotkanie podsumowuj±ce pierwsze 12 miesiêcy dzia³alno¶ci placówki. Com-Com Zone odwiedzi³ w tym dniu Prezydent Miasta Krakowa Jacek Majchrowski, który powiedzia³, ¿e pomys³ wybudowania Centrum Rozwoju w Nowej Hucie wynika³ z potrzeby stworzenia tam atrakcyjnej oferty dla m³odych ludzi. Centrum Rozwoju Com-Com Zone powsta³o z inicjatywy Prezydenta Miasta Krakowa prof. Jacka Majchrowskiego a zarz±dzane jest przez Stowarzyszenie „U Siemachy”. Oprócz zajêæ sportowych w Com-Com Zone prowadzona jest tak¿e dzia³alno¶æ edukacyjna i opiekuñczo-wychowawcza przez M³odzie¿owy O¶rodek Rozwoju Spo³ecznego, specjalistyczn± placówkê wsparcia dziennego dla dzieci i m³odzie¿y, natomiast dzia³alno¶æ terapeutyczn± prowadzi Krakowski Instytut Psychoterapii.
Zadzwoni³a do naszej redakcji mieszkanka os. Sportowego, zaniepokojona stanem, znajduj±cego siê na terenie jej osiedla, ogródka jordanowskiego. Opowiedzia³a o zdemolowanej, kolejny raz, bramie wjazdowej, pozrywanych hu¶tawkach i ¶mieciach. Okaza³o siê, ¿e nie przesadzi³a ani trochê. Ogródek jordanowski na os. Sportowym 25a w niczym nie przypomina placu zabaw. Znajduj± siê na nim dos³ownie resztki hu¶tawek, obok miejsca na kosz na ¶mieci, który dawno pad³ ³upem z³omiarzy, le¿y kilka pustych butelek po napojach alkoholowych. Wysoka trawa i masa ¶mieci obok karuzeli jednoznacznie wskazuj±, ¿e ¿adna, a ju¿ na pewno dzieciêca, noga dawno tu nie sta³a. Okazuje siê, ¿e temat ten pojawia³ siê ju¿ kilka lat temu na ³amach naszej gazety, w formie listów do Redakcji. Niestety od tamtego czasu sytuacja tego miejsca nie uleg³a zmianie. Czemu to miejsce nie mo¿e wygl±daæ jak inne place zabaw w Nowej Hucie i przyci±gaæ do siebie dzieci i ich rodziców. Najzwyczajniej w ¶wiecie, nie ma siê nim kto zaj±æ. Prawo u¿ytkowania do terenu ogródka jordanowskiego maj± harcerze, którzy na terenie ogródka maj± ¶wietlice. Jednak nie staæ ich na wyposa¿enie placu zabaw w sprzêt do zabaw typu hu¶tawki i karuzele. Sprawuj±cy opiekê nad ogródkami jordanowskimi ZIKIT nie mo¿e siê tym terenem zaj±c...poniewa¿ nie ma do niego prawa. Przedstawiciel ZIKT-u, odpowiedzialny za ogródki jordanowskie na terenie dzielnicy XVIII, obieca³, ¿e zaraz po uzyskaniu prawa u¿ytkowania do tego terenu, zajmie siê jego zagospodarowaniem. Jednak, ¿eby to siê sta³o tego prawa musi siê zrzec Zwi±zek Harcerstwa Polskiego, który nie chce zrezygnowaæ z korzystania ze ¶wietlicy. W pi¶mie skierowanym do Wydzia³u Skarbu Miasta UMK, tj. organu odpowiedzialnego za zmiany prawa w³asno¶ci gruntów, Komenda G³ówna Hufca ZHP zwróci³a siê z pro¶b± o przekazanie terenu ogródka jordanowskiego miastu. Okazuje siê jednak, ¿e nie jest mo¿liwe zrzeczenie siê czê¶ci dzia³ki. Trzeba by by³o dokonaæ nowego podzia³u geodezyjnego. Wed³ug informacji jakich udzieli³ nam przedstawiciel ZHP pro¶ba o ponowny podzia³ dzia³ki nie zyska³a aprobaty konserwatora zabytków, os. Sportowe znajduje siê bowiem na terenie starej Nowej Huty, tj. obszaru wpisanego w rejestr zabytków Krakowa. „W zwi±zku z tym jedynym rozwi±zaniem jest zrzeczenie siê ca³o¶ci dzia³ki ³±cznie z budynkiem, ale ¿e wci±¿ chcemy go u¿ytkowaæ, to bêdziemy wnioskowaæ o zawarcie nowego porozumienie na u¿ytkowanie samego budynku” – mówi przedstawiciel ZHP i dodaje, ¿e to jedyny sposób na rozwi±zanie tej ci±gn±cej siê ju¿ od dawna sprawy. Wydaje siê, ¿e to prosta sprawa. Jedno pismo, jedna zgoda, przekazanie terenu ogródka jordanowskiego miastu i odpowiednie wyposa¿enie go . Jednak od kilku lat powstaj± nowe dokumenty mno¿± siê pro¶by, odwo³ania i wnioski a ogródek wygl±da jak wygl±da³. Rodzice dzieci mieszkaj±cych w okolicznych blokach martwi± siê czy ich pociechy zd±¿± z niego skorzystaæ zanim dorosn±, mieszkañcy pobliskich bloków z niepokojem obserwuj± odbywaj±ce siê na jego terenie „spotkania” pseudo towarzyskie. Czy sprawa ruszy wreszcie z miejsca, wydaje siê, ¿e tak bowiem wszyscy zainteresowani obiecali podj±æ odpowiednie kroki. Poniewa¿ jednak stare porzekad³o mówi „ufaj, ale sprawdzaj” -obiecujemy powróciæ do niej w najbli¿szym czasie. Wszystkich chêtnych do wypowiedzenia siê na ten temat zachêcam do pisania na adres gmh@o2.pl
A£
Marian Dziêdziel w Ober¿y pod Czarnym Koniem na rzecz Fundacji „Wawel z Rodzin±”, czyli… Kraków na s³odko
S³oneczna aura pozwoli³a i tym razem, uczestniczyæ w kolejnym spotkaniu z cyklu imprez kulinarno-artystyczno-charytatywnych w Ober¿y Pod Czarnym Koniem. Imprezê zorganizowa³a - Agencja Artystyczna - Czarny Koñ wraz z Bractwem Piwnym - Kr±g Krakowski przy udziale Zak³adów Przemys³u Cukierniczego Wawel SA Kraków. Licytowano albumy Kraków na s³odko, autorstwa Leszka Mazana, potrawy i zbierano datki na rzecz Fundacji „Wawel z Rodzin±” - fundacji, której prezesem jest znany aktor Tomasz Schimschainer (zwi±zany od wielu lat z nowohuck± scen± Teatru Ludowego).
Marian Dziêdziel mówi³ nie tylko o swojej pracy teatralnej i filmowej, ale te¿ o upodobaniach kulinarnych. Ma³o kto wie, ¿e ten znakomity aktor od wielu lat wystêpuj±cy na deskach Teatru im. S³owackiego w Krakowie, debiutowa³ w filmie Stawka wiêksza ni¿ ¿ycie, w odcinku zatytu³owanym Akcja Li¶æ Dêbu (wraz ze swoim koleg± Jerzym Trel±). Dzi¶ z u¶miechem wspomina swe pierwsze zmagania na planie filmowym. Ale dla mnie Dziêdziel jest spadkobierc± tradycji aktorskich mistrzów sceny polskiej: Rapackiego, Solskiego czy Karbowskiego. Do Teatru im. J. S³owackiego zosta³ zaanga¿owany przez swojego profesora, a zarazem rektora krakowskiej PWST, Bronis³awa D±browskiego. Debiutowa³ rol± Widma w Weselu, historycznym przedstawieniu Lidii Zamkow. W reinscenizacji Wesela Paradowskiego w 1971 roku zagra³ Kacpra, za¶ w inscenizacji Grabowskiego - Nosa.
Marian Dziêdziel jest jednym z najczê¶ciej obsadzanych aktorów. Jest mistrzem nastroju, emocji, aktorem mistycznym. Stworzy³ kultowe postacie - w Weselu jako Wojnar, a tak¿e w Domu z³y czy ostatnio w Tricku, wcze¶niej w Komorniku czy Winie truskawkowym a tak¿e w Bitwie Warszawskiej. Poza aktorstwem teatralnym i filmowym wciela³ siê w postacie kabaretowe. Zaczyna³ w Jamie Michalika, z któr± by³ przez szereg lat zwi±zany.
Artysta lubi spotkania z publiczno¶ci±, ma du¿e poczucie humoru i dystans do ¶wiata i swojej pracy. Bawi³ wiêc widzów, opowie¶ciami z ¿ycia aktorskiego i kulinarnego. A przybyli na spotkanie z aktorem jego mi³o¶nicy nawet z dalekich Bieszczad: Ewa i Bogdan Granatowscy, którym wtórowa³ gospodarz asystuj±cy przy gotowaniu Marianowi Dziêdzielowi - Wies³aw Mrozowski. Jakie to wzruszaj±ce, to tak jak to, co jest najcenniejsze dla artysty - oklaski po spektaklu. Pod koniec biesiady uczestnicy stanêli do wspólnej fotografii. Wykona³ j± Mariusz Miciñski Partnerami imprezy byli: ORW Panorama w Krynicy, S±decki Bartnik, Sir Willimas, Aesthetica Dermadent, Soko³ów SA i Prominex.
Organizatorzy zapowiadaj± ju¿ kolejne spotkania, w grudniu i styczniu, tym razem chc± zaprosiæ znakomit± aktorkê m³odego pokolenia, znan± m.in. z filmu Ciacho i ¦luby panieñskie, Martê ¯mudê-Trzebiatowsk± oraz Ma³gorzatê Ko¿uchowsk±.
SMAK
Marian Dziêdziel z paniami z Fundacji „Wawel z Rodzin±”.
Kiedy¶ muzeum kojarzy³o siê z filcowymi kapciami i nakazem ciszy. Dzi¶ czêsto wykorzystuje najnowsze osi±gniêcia techniki i zaskakuje pomys³ami. Takim, zupe³nie innowacyjnym, jest Nowohucka ¦cie¿ka Edukacyjna, któr± od 21 pa¼dziernika udostêpnia, wszystkim chêtnym, Nowohuckie Muzeum PRL-u.
Projekt p.n. „W³ó¿ buty, przyjd¼ do Huty” to pierwsza w Polsce multimedialna ¶cie¿ka edukacyjna z elementami gry ulicznej. Dziêki takiemu innowacyjnemu po³±czeniu wycieczka po Nowej Hucie staje siê niezwykle atrakcyjnym i niezapomnianym prze¿yciem.
- Przygotowali¶my j± z my¶l± zarówno o m³odszych jak i starszych "spacerowiczach". Specjalnie nie u¿ywam tu s³owa turysta, bowiem mam nadziejê, ¿e na ¶cie¿kê, np. w ramach niedzielnego spaceru, bêd± mieli ochotê wybraæ siê tak¿e mieszkañcy Nowej Huty – mówi Jadwiga Emilewicz, kierownik Muzeum PRL-u, krakowskiego oddzia³u Muzeum Historii Polski. Elementami ¶cie¿ki s±: przewodnik, a w nim: przygotowana i opracowana mapa dzielnicy, zadania edukacyjno-informacyjne przypominaj±ce historiê Nowej Huty, fakty z historii Polski, ciekawostki z dziejów najm³odszej dzielnicy Krakowa, atrakcyjne zdjêcia z epoki, oraz odtwarzacz mp4 z nagraniami audio-wideo; a w nim relacje historyków profesorów Uniwersytetu Jagielloñskiego, mieszkañców Nowej Huty, artystów i architektów m.in. Jerzego Fedorowicza, Stanis³awa Juchnowicza. Czym¶ zupe³nie innowacyjnym jest interaktywno¶æ ¶cie¿ki, aby bowiem kontynuowaæ zwiedzanie trzeba rozwi±zywaæ kolejne zadania. Dopiero po udzieleniu prawid³owych odpowiedzi na zawarte w karcie zadañ pytania mo¿na ruszyæ dalej. Spacer trwa ok. 1,5 godziny. Do koñca tego roku skorzystanie z Edukacyjnej ¦cie¿ki Multimedialnej jest zupe³nie bezp³atne. Trzeba jednak pamiêtaæ, ¿e wypo¿yczenie sprzêtu (mp4) mo¿liwe jest jedynie po pozostawieniu w depozycie dokumentu ze zdjêciem. Aby skorzystaæ ze ¶cie¿ki nale¿y udaæ siê po przewodnik i odtwarzacz, które s± do pobrania w siedzibie Muzeum PRL-u lub nowohuckim oddziale Muzeum Historycznego miasta Krakowa. Od poniedzia³ku do pi±tku: w godz. 9.00 – 15.00 w siedzibie Muzeum PRL-u (os. Centrum E1, d. kino ¦wiatowid) i MHK Dzieje Nowej Huty (os. S³oneczne 16). W sobotê: od 10.30 do 14.00 w MHK Dzieje Nowej Huty (os. S³oneczne 16). W niedzielê: od 10.30 do 14.00 w Muzeum PRL-u (os. Centrum E1, d. kino ¦wiatowid). - S±dzê, i¿ tego typu projekt na pewno odniesie sukces. Dlaczego? Jest to nietypowa forma poznawania historii, zupe³nie nowoczesna! Muzeum posz³o z duchem czasu i nie koncentruje siê jedynie na sta³ych wystawach i eksponatach, ale zrobi³o co¶ wiêcej. Pomy¶la³o o nas, o m³odzie¿y i studentach, którzy spaceruj±c z odtwarzaczem mp4 w uszach i z ma³± ksi±¿eczk± w rêku, poznaj± w niezwykle ciekawy sposób historiê Nowej Huty. Nie jest to nudna lekcja historii, polegaj±ca na suchym wyk³adzie nauczyciela, który co¶ glêdzi przez 45 minut, a ka¿dy z uczniów robi w tym czasie co¶ innego – mówi Joanna Sarnecka, przewodnicz±ca Sekcji Historii Najnowszej w Kole Naukowym Historyków Studentów UJ, jedna z osób, które jako pierwsze „testowa³y” projekt.
A£
W pi±tek, 15 pa¼dziernika zmar³ w szpitalu red. Marian Oleksy, który kierowa³ przez 10 lat, w latach 1972–1981, „G³osem Nowej Huty”. Ostatnio Jego zdrowie szwankowa³o, przeszed³ zawa³, mia³ problemy z kr±¿eniem krwi. Jedyn± szans± by³a operacja, któr± wykonano, ale organizm nie wytrzyma³ i cicho w nocy Marian Oleksy odszed³ na wieczn± wartê. Szed³ do szpitala niechêtnie, jakby mia³ z³e przeczucia, ale z drugiej strony zdawa³ sobie sprawê, ¿e ten zabieg jest niezbêdny i grono Przyjació³ utwierdza³o go w tym przekonaniu. Bardzo chcieli¶my, aby powróci³ do nas w lepszej formie zdrowotnej. Obiecywali¶my sobie, ¿e po rekonwalescencji pojawi siê na seminarium po¶wiêconym ¦wiêtu Niepodleg³o¶ci w Domu Kombatanta RP w os. Górali. Zreszt± przygotowa³ na to seminarium materia³y i kolejny Zeszyt Historyczny. Niestety, nie bêdzie ju¿ w nim uczestniczy³... W ¶rodê, 20 bm. odby³ siê pogrzeb Mariana Oleksego na cmentarzu w Batowicach. Po¿egna³a Go Rodzina i liczne grono Przyjació³, Kolegów i Kole¿anek. Odszed³ cz³owiek prawy i sprawiedliwy, a przede wszystkim obdarzony niepowtarzalnym poczuciem humoru i optymizmem w kontaktach z lud¼mi. ¯egnaj Przyjacielu...
Marian Oleksy (1931-2010)
Marian Oleksy urodzi³ siê w 1931 roku we Francji, gdzie jego rodzice wyjechali za chlebem, ale ju¿ po kilku miesi±cach powróci³ w rodzinne strony, do Strzelc Wielkich k. Brzeska. W s±siedniej miejscowo¶ci Strzelce Ma³e ukoñczy³ szko³ê powszechn±. Nastêpnie po wojnie uczêszcza³ do Prywatnego Koedukacyjnego Gimnazjum Kupieckiego im. Wincentego Witosa w Szczurowej. Po 5 latach nauki w gimnazjum i dwóch latach w liceum zdaje maturê w 1951 r. w Szczurowej. Jako m³ody licealista trafia na kilka miesiêcy do wiêzienia ¶cigany przez UBP za rzekome powi±zania z nieujawnionym przeciwnikiem ustroju nosz±cym pseudonim „Stalingrad”. Urz±d znajduje w domu podczas rewizji pistolet i grozi mu kilka lat pozbawienia wolno¶ci. Schwytany „Stalingrad” nie rozpoznaje Oleksego, który po trzech miesi±cach wiêzienia wychodzi na wolno¶æ. Nawiasem mówi±c jego ojciec spêdza po wojnie za podobne podejrzenia 5 lat w wiêzieniu. Jednak UBP jest pamiêtliwe i wydaje mu wilczy bilet. Nie mo¿e rozpocz±æ studiów i znale¼æ pracy. Dopiero przyjêto go do pracy w Pañstwowej Stadninie Koni w Brzesku, gdzie pracuje ok. 1,5 roku. Potem udaje mu siê podj±æ pracê w Banku Rolnym w Brzesku, gdzie do pracy przyjmuje go dyrektor, by³y egzaminator z matury. Tu jednak donosi na niego jedna z pracownic banku, która by³a ¿on± lokalnego szefa UBP i zostaje zwolniony. Na szczê¶cie spotyka kolegê ze szko³y, który proponuje mu pracê w Komendzie Powiatowej S³u¿by Polsce w Brzesku jako instruktora kulturalno-o¶wiatowego. Maj±c kontakty w rodzinnych stronach i dostêp do strojów i instrumentów zak³ada Zespó³ Pie¶ni i Tañca, który zaczyna odnosiæ sukcesy, m.in. zajmuje czwarte miejsce na Ogólnopolskim Przegl±dzie w Kielcach. Tu tak¿e ci±gnie siê za nim przesz³o¶æ i powo³uj± go gwoli zdyscyplinowania do wojska w Sandomierzu. Dostaje nie¼le w ko¶æ, ale dowódca wydaje mu zgodê na wyjazd do Krakowa, gdzie przystêpuje do egzaminu wstêpnego na historiê UJ. Jego egzaminatorem jest m.in. Karol Estreicher, który umo¿liwia mu w drodze wyj±tku zdawanie egzaminu w ci±gu kilkudniowej przepustki. Egzamin zdaje bardzo dobrze i w 1954 r. podejmuje studia na wydziale historii UJ, które koñczy w 1959 roku. Od tego roku mieszka w Nowej Hucie w os. Spó³dzielczym. To inny czas w PRL i wreszcie uwalnia siê od etykietki przeciwnika w³adzy ludowej. Po studiach wi±¿e siê z ruchem ludowym i pracuje jako kierownik Wydzia³u Kultury Zarz±du Wojewódzkiego Zwi±zku M³odzie¿y Wiejskiej w Krakowie wykorzystuj±c swoje do¶wiadczenie w dzia³alno¶ci zespo³ów folklorystycznych. Nastêpnie oddelegowany do Wierzchos³awic organizuje Uniwersytet Ludowy. Wyje¿d¿a na siedmiomiesiêczny sta¿ do Szwecji, gdzie poznaje kulturê ludow± Szwecji i uczy siê jêzyka szwedzkiego. Po powrocie pisze ciekawe reporta¿e z pobytu w Szwecji i dostaje propozycje pracy dziennikarskiej w „G³osie M³odzie¿y Wiejskiej”, gdzie pracuje do koñca lat sze¶ædziesi±tych, a nastêpnie przechodzi do pracy w „Gazecie Krakowskiej” zostaj±c kierownikiem lokalnego Oddzia³u w Chrzanowie. Po odej¶ciu red. Wolskiego z szefowania „G³osem Nowej Huty” startuje z powodzeniem na funkcjê red. naczelnego tego nowohuckiego tygodnika. Kieruje „G³osem” w latach siedemdziesi±tych, w czasach, które pozwalaj± na rozwój tej lokalnej gazety mimo istniej±cych ograniczeñ. Pod Jego kierownictwem „G³os” w okresie solidarno¶ciowej odnowy staje siê poczytnym pismem, odzwierciedlaj±c zachodz±ce przemiany. Zdaj±c sobie sprawê z negatywnej oceny ówczesnych decydentów za ten okres, rezygnuje z weryfikacji dziennikarskiej i przechodzi na rentê w 1982 roku. Nie rezygnuje z aktywno¶ci dziennikarskiej i wydaje m.in. lokalne pismo „W Zakolu Raby i Wis³y” w Szczurowej, wyje¿d¿a tak¿e do Szwecji na saksy. Dzia³a tak¿e w Stowarzyszeniu Dziennikarzy RP, pe³ni±c funkcjê sekretarza Zarz±du Oddzia³u Ma³opolskiego. Swoje prawdziwe miejsce realizacji znajduje w Ma³opolskiej Fundacji Dom Kombatanta RP Muzeum Czynu Zbrojnego „Pod czo³giem” na pocz±tku tego wieku. Zostaje kustoszem Muzeum Czynu Zbrojnego i zajmuje siê aktywnie dokumentacj± ¿yciorysów nowohuckich kombatantów. Wydaje Zeszyty Historyczne, których ukaza³o siê dwadzie¶cia sze¶æ. Organizowa³ seminaria, które utrwala³y dokonania uczestników II wojny ¶wiatowej walcz±cych na wszystkich frontach tej wojny. Publikowa³ tak¿e w tym czasie w „G³osie–Tygodniku Nowohuckim” g³ównie teksty po¶wiêcone kombatantom. W¶ród kombatantów zdoby³ sobie wa¿n± pozycjê i traktowali go jak swojego... W tym ¶rodowisku pozyska³ sobie wielu Przyjació³, którym teraz bêdzie bardzo brakowa³o Mariana...
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
