Wierni i przyjaciele po¿egnali ¶p. ks. Stanis³awa Puzyniaka
W czwartek, 1 sierpnia 2024 roku, w parafialnym ko¶ciele pw. Naj¶wiêtszego Serca Pana Jezusa na os. Teatralnym, przy trumnie wieloletniego i lubianego zmar³ego proboszcza tej parafii ks. pra³ata Stanis³awa Puzyniaka odprawiona zosta³a Msza ¶wiêta, któr± koncelebrowa³o kilkudziesiêciu kap³anów pod przewodnictwem ks. biskupa Jana Zaj±ca. W Mszy ¶w., oprócz duchownych udzia³ wziê³a liczna grupa wiernych, znajomych i przyjació³ zmar³ego Ksiêdza.
Ks. Stanis³aw Puzyniak zmar³ w niedzielê, 28 lipca w wieku 69 lat. Przez 23 lata (od 2001 do 2024 roku) pe³ni³ obowi±zki proboszcza parafii Naj¶wiêtszego Serca Pana Jezusa w Nowej Hucie na os. Teatralnym. Pó¼n± wiosn± tego roku zrezygnowa³ z dalszego kierowania parafi± ze wzglêdu na stan zdrowia i konieczno¶æ poddania siê operacji serca. Po rekonwalescencji mia³ s³u¿yæ pomoc± duszpastersk± w parafii ¶w. Józefa na os. Kalinowym. Niestety, ¶mieræ przerwa³a te plany. Pogrzebowa Msza ¶wiêta, której przewodniczy³ ordynariusz bielsko-¿ywiecki ks. biskup Roman Pindel odprawiona zosta³a 2 sierpnia w rodzinnej parafii ks. Stanis³awa Puzyniaka, w parafii Matki Bo¿ej Nieustaj±cej Pomocy w Jaworznie - Osiedlu Sta³ym. Po jej zakoñczeniu ks. Stanis³aw zosta³ pochowany na miejscowym cmentarzu.
Ks. Stanis³aw Puzyniak dobrze zapisa³ siê w pamiêci wiernych Nowej Huty. To za jego proboszczowania ko¶ció³ na os. Teatralnym uzyska³ finalny wygl±d. Na 45. rocznicê obrony krzy¿a, przypadaj±c± w roku 2005 grupa radnych zasugerowa³a, ¿e dobrze by by³o, aby to miejsce zosta³o bardziej zauwa¿one i docenione na tle ca³ej historii Nowej Huty. Wtedy w³a¶nie zrodzi³a siê inicjatywa postawienia nowego krzy¿a przed ko¶cio³em. Prace przygotowawcze trwa³y kilka lat. Wybrano projekt prof. Stefana Dousy z Politechniki Krakowskiej - autora bardzo znanego krzy¿a umieszczonego w ho³dzie ofiarom komunizmu przy kaplicy na cmentarzu Rakowickim. Pomnik Krzy¿a Nowohuckiego zosta³ ods³oniêty i po¶wiêcony 10 listopada 2007 przez kard. Stanis³awa Dziwisza. Oryginalny, drewniany krzy¿ umieszczono w „kotwicy” ko¶cio³a Arka Pana, za¶ ostatni, równie¿ drewniany, umieszczono przy ko¶ciele od strony os. Górali.
Ksi±dz pra³at Puzyniak bardzo dba³ o pamiêæ obrony krzy¿a w Nowej Hucie w kwietniu 1960 roku. Spotyka³ siê z ¿yj±cymi uczestniczkami tej obrony. W ka¿d± rocznicê s³ynnej obrony w ko¶ciele na os. Teatralnym sprawowa³ Mszê ¶w. w intencji ¿yj±cych i zmar³ych obroñców Krzy¿a. Po Mszy ¶w. pod pomnikiem Krzy¿a Nowohuckiego zawsze sk³adano wieñce i kwiaty. Zapalano znicze. Ks. Puzyniak wchodzi³ równie¿ w sk³ad jury konkursu dla szkó³ ponadpodstawowych: „Na fundamencie Krzy¿a. Historia Ko¶cio³a w Nowej Hucie” - konkursu organizowanego przez Muzeum Nowej Huty pod patronatem Rady Miasta Krakowa.
Ks. Stanis³aw Puzyniak zapisa³ siê wyj±tkowo tak¿e w pamiêci pracowników i kadetów Szko³y Aspirantów Pañstwowej Stra¿y Po¿arnej z os. Zgody. Szko³a ta znajduje siê na terenie parafii Naj¶wiêtszego Serca Pana Jezusa. Nie dziwi wiêc wpis jaki w dniu pogrzebu ks. Stanis³awa znalaz³ siê na stronie internetowej tej instytucji: „Jego praca na rzecz lokalnej spo³eczno¶ci, w tym naszej Szko³y, sprawi³a, ¿e jeszcze przez wiele lat bêdzie ¿y³ w naszej pamiêci, szczególnie tych pokoleñ stra¿aków, którzy uroczysto¶æ ¶lubowania lub promocji rozpoczynali od uczestnictwa we Mszy ¦wiêtej. Nie mog³o wiêc zabrakn±æ nas podczas ostatniego po¿egnania, które odby³o siê 1 sierpnia 2024 roku. W uroczystej mszy ¶wiêtej uczestniczy³ nasz poczet sztandarowy, Szko³a wystawia³a tak¿e posterunek honorowy przy trumnie, a przedstawiciele kadry i kadetów ³±czyli siê w modlitwie z bliskimi, wiernymi i licznie przyby³ymi osobami duchownymi”.
Do ks. Stanis³awa Puzyniaka odnie¶æ mo¿na dzisiaj s³owa ¶w. Paw³a Aposto³a, które w po¿egnalnym s³owie przywo³a³ jeden z ksiê¿y ¿egnaj±cych Zmar³ego: „W dobrych zawodach wyst±pi³em, bieg ukoñczy³em, wiary ustrzeg³em. Na ostatek od³o¿ono dla mnie wieniec sprawiedliwo¶ci, który mi w owym dniu odda Pan, sprawiedliwy Sêdzia”.
Ufam, ¿e taki wieniec, ksi±dz Stanis³aw w³a¶nie otrzyma³.
Jan L. Franczyk
Kiedy w listopadzie ub. roku podjêta zosta³a decyzja o zatrzymaniu na gor±co krakowskiej koksowni, zatrudnieni tam pracownicy jasno i jednoznacznie mówili: - To ju¿ koniec naszego Zak³adu. Swoje przekonanie t³umaczyli brakiem decyzji w³a¶ciciela o przeprowadzeniu w czasie postoju koniecznego remontu m.in. wymurówki baterii koksowniczych. Taki remont pozwoli³by na wznowienie produkcji koksu. G³ównym argumentem dyrekcji koncernu ArcelorMittal przemawiaj±cym za zatrzymaniem koksowni by³y niskie ceny koksu w stosunku do kupowanego wêgla koksuj±cego. Nale¿y jednak pamiêtaæ, ¿e poza podstawowym produktem, jakim jest koks, w instalacji uzyskiwano równie¿ inne produkty wêglopochodne takie jak benzol, smo³a, siarka. Sprzedawane by³y one do odbiorców zewnêtrznych, zarówno w Polsce jak i w Europie.
Koksownia w Krakowie by³a jedynym zak³adem ArcelorMittal w Europie wytwarzaj±cym koks w technologii suchego gaszenia. Ten rodzaj gaszenia koksu pozwala³ na uzyskanie wymaganych parametrów koksu przy wykorzystaniu tañszych wêgli koksuj±cych jako surowca wsadowego.
W Krakowie produkowano trzy asortymenty: koks wielkopiecowy dla potrzeb wielkiego pieca w D±browie Górniczej oraz frakcje drobniejsze, tzw. groszek oraz koksik, który by³ sprzedawany odbiorcom zewnêtrznym.
Oprócz tego w koksowni wytwarzany by³ równie¿ gaz koksowniczy, który w 50% by³ u¿ywany do opalania samej baterii koksowniczej. Pozosta³a ilo¶æ przesy³ana by³a do odbiorców wykorzystuj±cych gaz w swoich procesach technologicznych - Walcowni Gor±cej, AM Refractories, TAMEH. Wykorzystywany by³ tak¿e do zasilania przy produkcji py³u wêglowego.
W tym roku minê³o 20 lat odk±d Polskie Huty Stali, czyli po³±czone 4 huty: T. Sendzimira (Kraków), Katowice (D±browa Górnicza), Cedler (Sosnowiec) oraz Florian (¦wiêtoch³owice), sprzedane zosta³y w pakiecie wiêkszo¶ciowym za niewielkie pieni±dze, przez ówczesny rz±d lewicowy Leszka Millera, firmie LNM Holdings NV kontrolowanej przez Lakshmi N. Mittala. Od tego czasu rozpocz±³ siê powolny proces likwidacji hutniczych instalacji oraz miejsc pracy. Tylko w krakowskim oddziale decyzjami dyrekcji koncernu ArcelorMittal zakoñczy³a pracê Spiekalnia produkuj±c± jeden z najlepszych wsadów do wielkich pieców, zamkniêto ostatni, jedyny wielki piec, zamkniêto stalowniê i liniê COS. Do koñca roku ulegnie ca³kowitej likwidacji wydzielony z Huty Zak³ad Walcownia Rur tj. AM Tubular Products. Nie pracuje linia ocynkowni nr 1. Jeszcze kilka, kilkana¶cie lat temu ArcelorMittal Poland koncentrowa³ 75-70% potencja³u produkcyjnego przemys³u hutniczego w Polsce. Obecnie, jak podawane jest to w oficjalnym komunikacie AMP, skupia blisko po³owê tego potencja³u.
Kiedy w 2004 roku LNM przejê³o Polskie Huty Stali w czterech wy¿ej wymienionych hutach zatrudnienie wynosi³o ok. 15.500 pracowników. Rok pó¼niej nowy w³a¶ciciel odnosz±c siê do tzw. produktywno¶ci oceni³, ¿e powinno byæ zatrudnionych 10.411 osób. Obecnie w tych czterech oddzia³ach zatrudnionych jest ok. 6.250 pracowników, a produktywno¶æ od kilkunastu lat jest constans. Jak widaæ skala zatrudnienia uleg³a w dwóch dekadach ogromnej deprecjacji.
Podczas manifestacji przed Bram± G³ówn± nowohuckiego kombinatu w 2005 roku ówczesny przewodnicz±cy hutniczej „Solidarno¶ci” W³adys³aw Kielian mówi³: „Je¿eli sami sobie nie pomo¿emy, to nikt nam nie pomo¿e, a ju¿ na pewno nie mo¿na liczyæ na polityków. Dzisiaj od pracodawcy, którym jest prywatny inwestor, mo¿emy cokolwiek wymusiæ tylko wspólnymi dzia³aniami i ¿±daniami. ...nie dopu¶cimy do tego, aby pracowników dotknê³y zwolnienia grupowe”. Oczywi¶cie zwolnienia by³y, jednak¿e pracownikom, dziêki zwi±zkom zawodowym, a zw³aszcza najwiêkszemu, czyli „Solidarno¶ci” uda³o siê zagwarantowaæ przyzwoite odprawy.
Teraz czas nadszed³ na zamkniêcie na zimno krakowskiej koksowni co oznacza jej ca³kowit± likwidacjê. W tym roku przypada 70 rocznica uruchomienia koksowni w ówczesnej HiL. Widaæ dla decydentów w koncernie ArcelorMittal, to dobry moment na jej kasacjê. W listopadzie ub. roku zatrudnionych by³o tam ponad 230 pracowników oraz ok. 40 osób z innych komórek krakowskiego oddzia³u AMP, którzy wykonywali tam pracê, nie licz±c kilkudziesiêciu pracowników z innych podmiotów i spó³ek.
Pracodawca solennie zapewnia, ¿e ¿aden z pracowników AMP nie zostanie z tytu³u likwidacji koksowni zwolniony. Problem jednak w tym, ¿e pracownicy, zw³aszcza ci którzy maj± mo¿liwo¶æ skorzystania z emerytury pomostowej zmuszani s± do dojazdu do oddzia³ów w D±browie Górniczej i ¦wiêtoch³owicach. Takich osób jest obecnie ponad 100, w tym prawie po³owa doje¿d¿a od ponad 3 lat po likwidacji czê¶ci surowcowej w Krakowie. Osoby te w ramach pewnej rekompensaty otrzymuj± 40 z³ za jeden dzieñ dojazdu, wynegocjowane ze zwi±zkami zawodowymi. Jednak¿e licz±c ¶rednio 8 godzin pracy plus co najmniej 5 godzin dojazdu tam i z powrotem, s± oni praktycznie wy³±czeni z ¿ycia rodzinnego, nie wspominaj±c o konieczno¶ci opieki nad starszymi rodzicami czy ma³oletnimi dzieæmi.
W chwili obecnej rozpoczê³y siê rozmowy pomiêdzy najwiêkszymi centralami zwi±zkowymi, a dyrekcj± HR dotycz±ce zawarcia „Porozumienia w sprawie dzia³añ ³agodz±cych skutki spo³eczne wynikaj±ce z zamkniêcia Zak³adu Koksownia w ArcelorMittal Poland S.A. Oddzia³ Kraków”. Komisja Robotnicza Hutników „Solidarno¶æ” bêdzie ¿±da³a miêdzy innymi takich zapisów, zgodnie z którymi to pracownik ostatecznie bêdzie wyra¿a³ zgodê na dojazd do innego oddzia³u w ArcelorMittal Poland.
I jeszcze jedn± kwestiê warto tutaj poruszyæ, mianowicie wiarygodno¶ci obietnic i gwarancji jakie pada³y ze strony obecnego w³a¶ciciela koncernu ArcelorMittal. „Stalowy gigant nie zamierza zamykaæ krakowskiej huty” - tak brzmia³ tytu³ w Dzienniku Polskim w 2014 roku. Tymczasem wielki piec zosta³ zamkniêty po 2 latach po generalnym remoncie, choæ zapewnienia o jego pracy dotyczy³y 25 lat. Jeszcze do niedawna inwestowano w czê¶æ chemiczn± krakowskiej koksowni. Dzi¶ w krakowskim kombinacie pozosta³y tylko zak³ady przetwórcze, które s± modernizowane tak by zaspokoiæ coraz wy¿sze wymagania klientów. Piece wodorowe, które obecnie s± uruchamiane w Krakowie, w hutach zachodnich pracuj± ju¿ od ponad 30 lat. I kolejna obietnica, która dawa³a nadziejê, ale nie pewno¶æ na dalsze istnienie tylko czê¶ci przetwórczej – mowa o budowie linii ocynkowni nr 3. Takie zobowi±zanie z³o¿one by³o przy wy³±czaniu w krakowskiej hucie czê¶ci surowcowej. W tej sprawie od kilku lat decyzja jest przek³adana. Co pewien czas zapewniani jeste¶my, ¿e ju¿ za pó³ roku otrzymamy odpowied¼. Przed³o¿one zosta³y konkretne oferty dotycz±ce budowy nowej linii. I nic. Pracownicy uwa¿aj±, ¿e jest to kolejne „mydlenie oczu”.
Od d³u¿szego czasu wszystkie przekazywane do mediów informacje o kolejnych wy³±czeniach koñcz± siê stwierdzeniem, ¿e mamy najnowsz± w Europie walcowniê gor±c±. To ma robiæ wra¿enie. Nie wspomina siê o skali inwestycji koncernu w innych europejskich hutach. Nie mówi siê równie¿, ¿e nasza najnowsza walcownia gor±ca nie osi±ga swoich mocy produkcyjnych. Powodem jest m.in. brak wsadu, a przecie¿ zlikwidowany wielki piec by to zapewnia³.
Co czeka pracowników krakowskiego oddzia³u ArcelorMittal w najbli¿szych latach? Czy rzeczywi¶cie obecna, ponad 1800 osobowa za³oga nie ma siê czego obawiaæ? Na te pytania dzisiaj nikt nam nie odpowie, ale musimy byæ przygotowani na ró¿ne scenariusze. Co bardzo wa¿ne, dziwi nas tak znikome zainteresowanie w³adz miasta Krakowa i w³adz wojewódzkich sytuacj± w by³ej Hucie im. T Sendzimira, bo to nadal jest jeden z najwiêkszych pracodawców i p³atników w regionie.
Czy po raz kolejny przyjdzie nam samym walczyæ o miejsca pracy? Roman W±tkowski
Przewodnicz±cy Komisji Robotniczej Hutników NSZZ „Solidarno¶æ” ArcelorMittal Poland - Kraków
ArcelorMittal Poland poinformowa³ w pi±tek 19 lipca o wy³±czeniu jedynej baterii koksowniczej dzia³aj±cej w oddziale firmy w Krakowie. Decyzja jest podyktowana nieop³acalno¶ci± produkcji i spadaj±cym zapotrzebowaniem na koks. Spó³ka zapewni³a, ¿e pracownicy otrzymali oferty pracy w innych zak³adach.
Jak przypomniano, od listopada zesz³ego roku trwa³ postój „na gor±co” jedynej baterii koksowniczej w Krakowie. - Taki postój instalacji umo¿liwia³ ewentualne wznowienie produkcji koksu, gdy warunki rynkowe ulegn± poprawie. Niestety tak siê nie sta³o – t³umaczy Wojciech Koszuta, dyrektor generalny ArcelorMittal Poland. – Utrzymywanie baterii „na gor±co” jest bardzo kosztowne - chodzi g³ównie o koszt gazu ziemnego, którym opalamy instalacjê. Dalsze utrzymywanie baterii w ten sposób, z nadziej±, ¿e sytuacja ulegnie poprawie jest ekonomicznie nieuzasadnione – dodaje. Ponadto plany dekarbonizacyjne wielu bran¿ w nadchodz±cych latach bêd± stopniowo zmniejszaæ popyt na koks.
Decyzja o wy³±czeniu baterii koksowniczej to kolejny krok ArcelorMittal Poland zwi±zany z ograniczaniem dzia³alno¶ci w krakowskiej hucie. W 2020 roku koncern zdecydowa³ o trwa³ym zamkniêciu czê¶ci surowcowej, czyli wielkiego pieca i stalowni. Zamkniêcie dotknê³o bezpo¶rednio 650 osób. W zwi±zku z wy³±czeniem baterii koksowniczej kierownictwo ArcelorMittal Poland twierdzi, ¿e krakowscy pracownicy pozostan± w firmie. Zostan± przesuniêci do innych dzia³ów, albo w nowe miejsca. Zwolnienia nie s± planowane.
Obecnie w Krakowie pracuj± zak³ady przetwarzaj±ce stal: najnowocze¶niejsza w Europie walcownia gor±ca oraz walcownia zimna wraz z now± ocynkowni± i lini± malowania blachy. Tylko w ostatnich latach ArcelorMittal Poland zainwestowa³ w tê czê¶æ ponad 135 mln z³. Obecnie firma realizuje dwa projekty warte ³±cznie 100 mln z³: projekt ¶rodowiskowy w wy¿arzalni (piece wodorowe za ponad 52 mln z³), a w ocynkowni prowadzi prace pozwalaj±ce na produkcjê nowej pow³oki galwanicznej z dodatkiem magnezu, która pozwoli poszerzyæ asortyment krakowskiej huty (to przedsiêwziêcie poch³onie kolejne 40 mln z³). Tym samym warto¶æ inwestycji koncernu w krakowskim oddziale w ostatnich latach to niemal æwieræ miliarda z³otych.
ArcelorMittal Poland jest najwiêkszym producentem stali w Polsce - skupia blisko po³owê potencja³u produkcyjnego polskiego przemys³u hutniczego; w jego sk³ad wchodzi piêæ hut: w Krakowie, D±browie Górniczej, Sosnowcu, ¦wiêtoch³owicach i Chorzowie. Do grupy nale¿± tak¿e Zak³ady Koksownicze Zdzieszowice, bêd±ce najwiêkszym producentem koksu w Polsce i Europie.
ArcelorMittal Poland produkuje stalowe wyroby d³ugie, p³askie, specjalne oraz pó³wyroby na potrzeby m.in. budownictwa, przemys³u AGD i transportowego. Firma nale¿y do globalnego koncernu ArcelorMittal.
(f)
Nawa³nica uszkodzi³a ko¶ció³ w Górce Ko¶cielnickiej
Nawa³nica, jaka mia³a miejsce w ¶rodê 10 lipca, i która przesz³a m.in. nad Ma³opolsk±, da³a siê we znaki równie¿ mieszkañcom podmiejskich osiedli Krakowa. Burza narobi³a wiele szkód, po³ama³a drzewa i pozrywane dachy. W wyniku nawa³nicy uszkodzony zosta³ dach kruchty zabytkowego ko¶cio³a pod wezwaniem Wszystkich ¦wiêtych w Górce Ko¶cielnickiej.
(f)
To miejsce znajduje siê niedaleko Nowej Huty, bo w Zabierzowie Bocheñskim. Mo¿na dojechaæ samochodem albo rowerem. Znajduj± siê tutaj stawy z czyst± wod± po³o¿one w¶ród zieleni na pograniczu Puszczy Niepo³omickiej. Mo¿na skorzystaæ w okresie letnim ze strze¿onego k±pieliska czynnego w godzinach od 10.00 do 18.00, a weekendy do 19.00 lub ³owiska dla wêdkarzy czynnego od godz. 6.00, ale mo¿na ³owiæ tak¿e noc±, czyli ca³± dobê. Ryb tutaj jest dostatek, zatem przyje¿d¿a tu wiele osób z ca³ej Polski, ale tak¿e z Krakowa i okolic. Na miejscu s± komfortowe domki nie¼le wyposa¿one, które mo¿na zarezerwowaæ i skorzystaæ z organizacji ró¿nych ewentów, bo jest tutaj tak¿e Karczma „Bobrowe Rozlewisko” i specjalne miejsce dla przyjêæ „Grzybek”. Dla zmotoryzowanych s± do dyspozycji parkingi i mo¿na dojechaæ bezpo¶rednio do miejsca wypoczynku.
Ja by³em tutaj w miniony weekend w godzinach dopo³udniowych i w sobotê nie by³o t³umów, a wypoczywaj±cy mieli nie tylko do dyspozycji strze¿one k±pielisko, ale te¿ wypo¿yczalnie le¿aków, parasoli i rowerów. Jest tutaj boisko do pla¿owej pi³ki siatkowej oraz urz±dzenia do uprawiania æwiczeñ fizycznych. Dzieci maj± do dyspozycji ogródek jordanowski.
Wej¶cie na teren k±pieliska jest niedrogie, bo wynosi 10 z³ od osoby w tygodniu i 15 z³ w weekend, a dzieci do lat 6 wchodz± gratis. Dodatkowo p³acimy za wjazd na teren k±pieliska 15 z³/samochód, ale mo¿na skorzystaæ z bezp³atnego parkingu przed karczm±. Jak nam powiedzia³ ratownik WOPR Dariusz Maszewski to k±pielisko jest bardzo bezpieczne, nie by³o tu ¿adnych gro¼nych wypadków, a pomocy udzielaj± jedynie osobom niefrasobliwym, którzy na miejscu nabawiaj± siê drobnych urazów. Ratownicy maj± profesjonaln± apteczkê i ³ód¼ ratownicz± w razie potrzeby. Sporo osób by³o na ³owisku, gdzie op³aty wynosz± za dwie wêdki od 35 z³ za dzieñ do 70 za ca³± dobê w tygodniu. Ponadto nale¿y op³aciæ za z³owion± rybê wed³ug wagi od 10 z³ za karasia i leszcza, poprzez 30 z³ za karpia i amura do 40 za sandacza, jesiotra 45 z³, a nawet wêgorza 45 z³. Sum jest w promocji i kosztuje tylko 1 z³/kg. Na ³owisko spotka³em p. Roberta z os. Piastów, który wêdkuje tu sportowo i ostatnio z³owi³ nawet sporego karpia.
Jest tutaj tak¿e karczma „Bobrowe Rozlewisko” z kuchni± polsk±, a specjalno¶ci± jest pstr±g z rusztu placki ziemniaczane z gulaszem. Kto chce wypocz±æ d³u¿ej mo¿e skorzystaæ z w³asnego sprzêtu na Campingu lub wypo¿yczonych namiotów. Mo¿na tak¿e wynaj±æ domki czteroosobowe lub sze¶cioosobowe po przystêpnych cenach. Szczegó³ów cenowych oraz zasad korzystania z terenów rekreacyjnych w Bobrowym Rozlewisku mo¿na dowiedzieæ siê ze strony internetowej: www.bobrowe-rozlewisko.pl .
(mp)
D³ugo wyczekiwany remont Dworu Badenich w Wadowie rozpoczêty. W po³owie maja zosta³a podpisana z wykonawc± umowa dotycz±ca adaptacji i modernizacji dworu. Aktualnie trwaj± pierwsze prace przygotowawcze, przede wszystkim czyszczenie obiektu ze ¶mieci. W dalszych krokach bêdzie to demonta¿ posadzek, ok³adzin ¶ciennych. Rozpoczêty zosta³ pierwszy, podstawowy etap prac, którego zakoñczenie zgodnie z zawart± umow± przypada na koniec tego roku. Obejmuje on wykonanie robót budowlanych takich jak m.in. wykonanie podbicia odcinkowego istniej±cych fundamentów budynku, wykonanie izolacji przeciwwodnej i termicznej fundamentów, wyburzenie ¶cian dzia³owych, skucie tynków wewnêtrznych, osuszenia ¶cian i impregnacje, demonta¿ posadzek i ok³adzin ¶ciennych, demonta¿ starych instalacji, wywóz i utylizacja gruzu oraz elementów z rozbiórki. Zakoñczenie realizacji ca³o¶ci zadania (modernizacja dworu) uwzglêdniaj±ce zakres podstawowy wraz z opcjami przewidziane jest na koniec 2025 roku i bêdzie zale¿ne od dostêpnych ¶rodków.
Remont Dworu Badenich od lat jest tematem le¿±cym na sercu mieszkañcom Wadowa. Mimo prób jakie podj±³ Zarz±d Zieleni Miejskiej, nie uda³o siê pozyskaæ inwestora, który w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego zainwestowa³by odpowiednie ¶rodki w jego remont. Obecnie za³o¿eniem projektu jest zmodernizowanie zabytkowego obiektu w taki sposób, aby móg³ on pe³niæ funkcje kulturalne. To by³o postulatem który wybrzmia³ podczas organizowanych w poprzednich latach konsultacji spo³ecznych. Docelowo planowane jest aby swoj± siedzibê mia³ tam O¶rodek Kultury Kraków – Nowa Huta. Bêdzie tak¿e siê w nim mie¶ciæ filia Biblioteki Kraków oraz pomieszczenia przeznaczone dla Stowarzyszenia Przyjació³ Wadowa. Dwór stanie siê zatem miejscem ogólnodostêpnym, z którego w sposób aktywny bêd± mogli korzystaæ mieszkañcy Krakowa, w szczególno¶ci najbli¿szej okolicy.
Wszystkie prace zaprojektowane zosta³y zgodnie z zaleceniami s³u¿b konserwatorskich, poniewa¿ budynek ten jest wpisany do rejestru zabytków. Tak istotne jest wiec odnowienie go z dba³o¶ci± o szczegó³y chocia¿by stolarka okienna bêdzie odtwarzana na podstawie materia³ów archiwalnych. Jest to bardzo istotny aspekt, poniewa¿ jest to miejsce z bogat± histori±.
Dwór Badenich wraz z parkiem znajduje siê przy ul. Glinik (Dzielnica XVII Wzgórza Krzes³awickie). Klasycystyczny dwór powsta³ w 1874 roku. Zaprojektowa³ go Antoni £uszczkiewicz dla Józefa Badeniego, w³a¶ciciela Wadowa. To murowany, asymetryczny pa³ac o cechach neorenesansowych wokó³ którego za³o¿ono park krajobrazowy. Dwór by³ w³asno¶ci± Badenich do 1930 roku, nastêpnie zosta³ kupiony przez Zofiê Kulinowsk±, która mieszka³a w dworze do 1945 roku.
Nastêpnie w budynku znajdowa³a siê szko³a, a od lat 70. XX wieku przedszkole. W latach 90. odnale¼li siê spadkobiercy, którzy zrzekli siê praw w³asno¶ci i przekazali dwór gminie. W wyniku po¿aru, który wybuch³ tu w listopadzie 2008 roku, sp³onê³a czê¶æ drewnianego strychu ze stropem i dachem. Obecnie budynek nie jest u¿ytkowany. W parku funkcjonuje plac zabaw, a przyleg³y teren s³u¿y jako przestrzeñ spacerowo-rekreacyjna. Odbywaj± siê tu cykliczne plenerowe wydarzenia lokalne, takie jak Dni Wadowa, imprezy dla dzieci i zawody sportowe (znajduje siê tu tak¿e boisko). Ogrodzony park jest wyposa¿ony w ³awki dla odpoczywaj±cych i alejki dla spaceruj±cych, funkcjonuje te¿ o¶wietlenie parkowe.
(f)
Tak ma wygl±daæ Dwór Badenich po zakoñczeniu remontu.
Na upa³y polecamy ch³odn± k±piel w basenie - "WANDZIANKA" ZAPRASZA
Basen k±pielowy „Wandzianka” przy ul. Bulwarowej rozpocz±³ sezon. Ju¿ od 15 czerwca mo¿na tutaj siê wyk±paæ w czystej wodzie. Jak nas poinformowa³ kierownik basenu Rafa³ Sobierajski basenem zarz±dza, tak jak w poprzednich latach KS Wanda.
W tym roku wzros³y koszty utrzymania i niestety trzeba by³o podnie¶æ nieco ceny biletów. Aktualnie bilet normalny na ca³y dzieñ kosztuje 35 z³, a ulgowy (uczniowie, studenci, emeryci, renci¶ci i inwalidzi) 25 z³. Bilet tanieje je¶li korzystamy czêsciowo z basenu po godzinie 15 i wówczas kosztuje odpowiednio 21 i 15 z³. Przypominamy, ¿e basen jest czynny od godz. 10.00 do 18.00. Szczególnie traktowane s± dzieci. Te do lat 4 wchodz± na basen za darmo, a te w wieku od 4 do 7 lat p³ac± na ca³y dzieñ 20 z³, a po 15.00 12 z³. Tañsze s± tak¿e bilety rodzinne na KKR kosztuje 60 z³, rodzina 2+1 - 79 z³, 2+2 -100 z³. Najtaniej p³ac± zawodnicy KS Wandy, bo tylko 12 z³ po okazaniu legitymacji klubu.
Bezpieczeñstwo na basenie zapewniaj± ratownicy których jest od 2 do 4 w zale¿no¶ci od frekwencji. Na basenie s± dwie strefy. Jedna g³êbsza dla umiej±cych p³ywaæ i druga p³ytsza. Tutaj jest zje¿d¿alnia i grzybek. Do dyspozycji go¶ci s± szafki na ubranie, przebieralnie, prysznice i toalety. Jest tak¿e punky handlowy, gdzie mo¿na kupiæ podstawowe akcesoria przydatnej w k±pieli i pla¿owaniu. Do dyspozycji k±piacych jest nie tylko strefa przy basenie, ale tak¿e spory teren zielony, gdzie mo¿na roz³o¿yæ rêcznik, czy postawiæ sobie le¿ak.
Wypoczywaj±cy maj± szerok± ofertê gastronomiczn±. Na miejscu mo¿na zje¶æ zapiekankê, hot doga, hamburgera, frytki, a nawet kie³baskê z grilla. Oczywi¶cie s± napoje zimne i gor±ce. Jest tak¿e spory wybór lodów, a g³odni mog± zje¶æ solidn± porcjê frytek belgijskich lub zakrêconego ziemniaka. Do dyspozycji zmotoryzowanych klientów jest bezp³atny parking, na którym mie¶ci siê do 150 samochodów.
(mp)
W tym roku, czyli w roku 2024, Nowa Huta koñczy 75 lat. 23 czerwca 1949 r. rozpoczê³a siê budowa pierwszych budynków nowego miasta. Z okazji tej rocznicy Muzeum Nowej Huty zaprasza na projekcjê filmow±, spacery, ale te¿ do skosztowania urodzinowego tortu oraz do wspólnego od¶piewania „Sto lat” dostojnej solenizantce. ¦wiêtujemy w niedzielê, 23 czerwca od godz. 10:30.
W programie:
23 VI, godz. 10:30 – 11:30 - Muzeum Nowej Huty (os. Centrum E-1). Oprowadzanie: Przemiany dawnego kina "¦wiatowid". Budynek dawnego kina "¦wiatowid" funkcjonuje nieopodal Placu Centralnego od lat 50. XX wieku. Zosta³ zaprojektowany w duchu socrealizmu przez Andrzeja Uniejewskiego i by³ jednym z dwóch du¿ych nowohuckich kin. Obecnie jest siedzib± Muzeum Nowej Huty. W ramach oprowadzania opowiemy o historii, przemianach na przestrzeni lat, zabytkowych elementach budynku oraz zbli¿aj±cej siê modernizacji, która przywróci mu blask. Projekt modernizacji wspó³finansowany przez Uniê Europejsk± w ramach dzia³ania VII Priorytetu Kultura Dzia³ania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturê, Klimat, ¦rodowisko 2021-2027.
Prowadzenie - Karolina ¯³obecka. Czas trwania - 1 godzina. Ilo¶æ uczestników - 15 osób. Cena: 20 z³ od osoby. Pierwszeñstwo dla osób z rezerwacj± w Centrum Obs³ugi Zwiedzaj±cych: e-mail: info@muzeumkrakowa.pl, tel. 12 426-50-60.
23 VI, godz. 11:00 – 12:30 - Muzeum Nowej Huty (os. Centrum E-1). Ludzie z marmuru. O budowniczych Nowej Huty z pierwszych lat jej powstawania. Wycieczka bêdzie opowie¶ci± o okoliczno¶ciach powstania Nowej Huty i pierwszych latach jej budowy. Zastanowimy siê, dlaczego Now± Hutê zbudowano w³a¶nie na wschód od Krakowa; sk±d przyje¿d¿ali jej budowniczowie; jak wspominali prace na budowie; jakie konflikty rodzi³y siê miêdzy nimi, a mieszkañcami Mogi³y i Pleszowa; jak wygl±da³o wspó³zawodnictwo pracy w Nowej Hucie. Zobaczymy najstarsze budynki w Nowej Hucie i poznamy biografiê Piotra O¿añskiego – pierwowzoru bohatera „Cz³owieka z marmuru” Mateusza Birkuta, który bêdzie równie¿ g³ównym bohaterem spaceru. Opowiemy tak¿e o innych, mniej znanych przodownikach pracy. Najwa¿niejsze punkty spaceru: Muzeum Nowej Huty (dawne kino ¦wiatowid), osiedle M³odo¶ci, osiedle Wandy, Plac Pocztowy, osiedle Willowe, widok na dawn± Hutê im. Lenina, Plac Centralny. Przyk³adowe postaci, które pojawi± siê w trakcie spaceru: Tadeusz Ptaszycki, Piotr O¿añski, Walenty Gil, Janusz i Marta Ingardenowie.
Prowadzenie: Piotr Kapusta. Cena: 20 z³ od osoby. Pierwszeñstwo dla osób z rezerwacj± w Centrum Obs³ugi Zwiedzaj±cych: e-mail: info@muzeumkrakowa.pl, tel. 12 426-50-60
23 VI, godz. 12:00 – 13:30 - Muzeum Nowej Huty (os. Centrum E-1). Miasto idealne. Spacer ¶ladem niezrealizowanych projektów w Nowej Hucie. 75 lat temu, 23 czerwca 1949 roku, rozpoczêto budowê pierwszego bloku mieszkalnego w Nowej Hucie. Konkurs na opracowanie generalnej koncepcji obszaru, który pierwotnie mia³ byæ osobnym miastem, wygra³ zespó³ pod kierunkiem warszawskiego architekta, Tadeusza Ptaszyckiego. Kompleksowy projekt Nowej Huty, oprócz budynków mieszkalnych, obejmowa³ tak¿e monumentalny ratusz, forum g³ówne, plac defilad, teatr czy centraln± bibliotekê. Pozosta³o¶ci± po tych planach s± puste przestrzenie, czêsto pe³ni±ce dzi¶ funkcjê skwerów lub parków. Jak wygl±da³aby Nowa Huta, gdyby pierwotne za³o¿enia uda³o siê zrealizowaæ?
O tym, w czasie spaceru, opowie dr hab. Waldemar Komorowski, znawca architektury i urbanistyki Nowej Huty. Cena: 20 z³ od osoby. Pierwszeñstwo dla osób z rezerwacj± w Centrum Obs³ugi Zwiedzaj±cych: e-mail: info@muzeumkrakowa.pl, tel. 12 426-50-60
23 VI, godz. 14:00 – 15:30 - Muzeum Nowej Huty (os. Centrum E-1). Kierunek: Nowa Huta! – spacer. W tym roku przypada 75. rocznica rozpoczêcia budowy Nowej Huty. Nasz spacer bêdzie okazj± do przypomnienia okoliczno¶ci, w jakich podjêto decyzjê o jej lokalizacji w tym miejscu. Porozmawiamy o tym, kim byli i sk±d przybywali pierwsi budowniczowie Nowej Huty. Poznamy tak¿e realia ich codziennej pracy, trudno¶ci z ni± zwi±zane i jej propagandowe przedstawienia na obrazach, w gazetach, wierszach, w Polskich Kronikach Filmowych oraz ró¿nych filmach z lat 50. Trasa spaceru poprowadzi nas m.in. przez osiedla Wandy, Willowe czy M³odo¶ci.
Prowadzenie: Piotr Kapusta. Cena: 20 z³ od osoby. Pierwszeñstwo dla osób z rezerwacj± w Centrum Obs³ugi Zwiedzaj±cych: e-mail: info@muzeumkrakowa.pl, tel. 12 426-50-60
23 VI, godz. 16:00 – 17:00 - Emaus (os. Willowe 29). Pokaz filmu „Architektura i urbanistyka Nowej Huty” oraz prezentacja archiwalnych zdjêæ po³±czona z opowie¶ci± na temat pocz±tków Nowej Huty. Film dokumentalny po¶wiêcony architekturze i urbanistyce unikatowego miejsca, jakim jest Nowa Huta, bêd±ca swoistym laboratorium architektury drugiej po³owy XX wieku. Mo¿na tutaj znale¼æ najlepsze przyk³ady architektury socrealistycznej, modernizmu i postmodernizmu. Nowa Huta to wspania³e miejsce do ¿ycia, zatopione w zieleni, z bogat± infrastruktur± spo³eczn±, miasto przyjazne cz³owiekowi. Narratorami filmu s±: Katarzyna Kobylarczyk nowohucianka w trzecim pokoleniu, reporterka, dziennikarka, autorka ksi±¿ek o Nowej Hucie oraz Pawe³ Jag³o historyk Nowej Huty, przez siedem lat szef Oddzia³u Dzieje Nowej Huty Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, autor wielu prac po¶wiêconych Nowej Hucie.
Film jest bogato ilustrowany archiwalnymi materia³ami. U¿yte zosta³y niezwyk³e ujêcia zrealizowane na ta¶mie filmowej 16 mm przez cz³onków Amatorskiego Klubu Filmowego „Nowa Huta” z lat 60. i 70. oraz unikatowe fotografie z prywatnych i publicznych zbiorów. Ten film to nie tylko opowie¶æ o historii tego miejsca, ale tak¿e osobista wêdrówka pasjonatów Nowej Huty, wzbogacona miejskimi legendami oraz rodzinnymi wspomnieniami.
Wstêp wolny. Limit uczestników: 40. Pierwszeñstwo dla osób z rezerwacj± w Centrum Obs³ugi Zwiedzaj±cych: e-mail: info@muzeumkrakowa.pl, tel. 12 426-50-60
23 VI, oko³o godz. 17:00 - plac Przy Poczcie. Wspólne ¶piewanie 100 lat Nowej Hucie i jedzenie urodzinowego tortu.
Na osiedlu Z³otej Jesieni 3, tu¿ przy Szpitalu im. Ludwika Rydygiera powsta³ nowy Punkt Pobrañ Diagnostyki. Otwarciu towarzyszy akcja profilaktyczna, w ramach której mo¿na wykonaæ badania oceny stanu zdrowia w cenie 49 z³. Akcja potrwa do 15 lipca 2024 roku.
Pakiet minimum dla ka¿dego – tak nazywa siê zestaw badañ, który na Z³otej Jesieni 3 zrealizujemy o 70 % taniej*. Znajdziemy w nim: morfologiê krwi, OB, CRP ilo¶ciowo, glukozê, cholesterol ca³kowity, TSH, czyli badania umo¿liwiaj±ce ocenê stanu zapalnego w organizmie, metabolizmu glukozy i t³uszczów, ocenê funkcji uk³adu krwiotwórczego, tarczycy, w±troby i nerek.
Morfologia krwi informuje o ogólnej kondycji organizmu oraz m.in. o niedoborach pierwiastków lub witamin bêd±cych przyczyn± anemii. Pozwala tak¿e na wykluczenie choroby nowotworowej uk³adu krwiotwórczego lub zaburzeñ odporno¶ci. OB i CRP ilo¶ciowe to parametry wykrywaj±ce w organizmie stan zapalny. Dieta wysokot³uszczowa i wysokowêglowodanowa odpowiada za zwiêkszenie stê¿enia cholesterolu we krwi i prowadzi do rozwoju mia¿d¿ycy, dlatego warto regularnie badaæ stê¿enie cholesterolu we krwi, aby w razie potrzeby podj±æ leczenie i unikn±æ nag³ych incydentów sercowo-naczyniowych.
Glukoza to badanie, na podstawie którego, wed³ug kryteriów opracowanych przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, mo¿liwe jest rozpoznanie zaburzeñ metabolizmu glukozy. Wysokie stê¿enie glukozy na czczo wynika zwykle z podstêpnej, obarczonej szeregiem powik³añ choroby metabolicznej – cukrzycy.
Do wykonania pakietu minimum dla ka¿dego niezbêdna jest próbka krwi, aby skorzystaæ z akcji profilaktycznej wystarczy pojawiæ siê na czczo w Punkcie Pobrañ przy Z³otej Jesieni 3, czas trwania akcji do 15 lipca br.
* 193,53 z³ - cena regularna wed³ug cennika dla Warszawy
Ma³opolskie Centrum Nauki Cogiteon jest instytucj± kultury Województwa Ma³opolskiego, powo³an± 15 grudnia 2017 roku. Prace koncepcyjne nad utworzeniem centrum rozpoczê³y siê wcze¶niej. W po³owie 2016 roku w Departamencie Inwestycji Strategicznych Województwa Ma³opolskiego powsta³y za³o¿enia merytoryczne i kierunki rozwoju, które okre¶la³y m.in. charakter instytucji, zakres jej dzia³ania, tematykê wystawy sta³ej.
Równocze¶nie trwa³y prace nad ustaleniem lokalizacji centrum. W zasobach Województwa nie by³o odpowiednio du¿ej nieruchomo¶ci. Spo¶ród wielu opcji jako najbardziej optymalna zosta³a wybrana propozycja zlokalizowania centrum w Czy¿ynach. W wielu miejscach Krakowa dzia³ki maj± skomplikowany uk³ad oraz trudn± sytuacjê w³asno¶ciow±. Tak nie by³o w tym przypadku. Pola uprawne nale¿a³y do osoby prywatnej, a pozosta³e dzia³ki do podmiotów publicznych (Miasto Kraków oraz Politechnika Krakowska). To pozwoli³o na szybkie pozyskanie gruntów. Nie bez znaczenia by³a te¿ dostêpno¶æ komunikacyjna i s±siedztwo innej instytucji kultury Województwa Ma³opolskiego – Muzeum Lotnictwa Polskiego.
O tym jak bêdzie wygl±da³ sam obiekt w lutym 2018 roku zdecydowa³a komisja miêdzynarodowego konkursu architektonicznego, która spo¶ród 45 propozycji wybra³a koncepcjê przygotowan± przez pracowniê Heinle, Wischer und Partner Architekci. Zak³ada³a ona postawienie 4 pawilonów, po³±czonych wspóln± elewacj±. Obiekt mia³ mieæ trójk±tny kszta³t i wznosiæ siê stopniowo z poziomu gruntu od strony pasa startowego dawnego lotniska Rakowice-Czy¿yny w kierunku al. Bora-Komorowskiego, gdzie osi±ga³ maksymaln± wysoko¶æ – 23 metry. Taka koncepcja zosta³a ostatecznie zrealizowana.
Nowa siedziba Cogiteonu ros³a w Czy¿ynach przez ostatnie 3 lata. Powsta³ obiekt z przestrzeniami edukacyjnymi, w³asnym parkiem i ogrodem na dachu. 5 kwietnia generalny wykonawca, firma Hochtief Polska S.A., oficjalnie przekaza³o inwestycjê. Centrum bêdzie mog³o dzia³aæ w pe³nym zakresie: m.in. z interaktywn± wystaw± sta³±, laboratoriami i pracowniami edukacyjnymi.
* * *
Ma³opolskie Centrum Nauki Cogiteon zaprasza 21 i 22 czerwca (pi±tek i sobota) przed swój budynek, gdzie czekaæ bêdzie wiele niezwyk³ych atrakcji. Bilety na zwiedzanie wystaw oraz warsztaty w laboratoriach s± dostêpne na bilety.cogiteon.pl. 21 czerwca (pi±tek): Co s³ychaæ we wszech¶wiecie? Transmisja online oraz przed budynkiem Cogiteonu. Godz. 18:00 Wyk³ad inauguracyjny noblisty: Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki i popularyzator wiedzy rozpocznie wieczór wyk³adem na temat "Muzyka Sfer". Debata Naukowa: debata zg³êbi ideê zmiany postrzegania Wszech¶wiata i naszego miejsca w nim. Omówione zostan± filozoficzne przewroty i technologiczne prze³omy, które wp³ynê³y na nasz± wiedzê o kosmosie. Uczestnicy: prof. dr hab. Pawe³ Nurowski, prof. Marek Demiañski, Aleksander Bogucicki, Andrzej W³odarczyk, Wojciech Siudmak, Artur Chmielewski. Moderacja: Marek Sawicki.
Koncert Leszka Mo¿d¿era: "Muzyka Kosmosu i Matematyka". Leszek Mo¿d¿er zaprezentuje koncert na dwa fortepiany, wkomponowuj±c sygna³y pozaziemskie i d¼wiêki odbierane przez radioteleskopy. Premierowe wykonanie utworu inspirowanego muzyk± kosmosu przy akompaniamencie pulsarów. Dlaczego ten koncert bêdzie taki wyj±tkowy i kosmiczny? Leszek Mo¿d¿er zagra zarówno na klasycznym fortepianie dwunastotonowym jak i na zupe³nie niepowtarzalnym, jedynym na ¶wiecie, fortepianie dekafonicznym!
Od godz. 21:00 zapraszamy przed budynek Cogiteonu - wstêp wolny. Godz. 21:00 Koncert Józefa Skrzeka"Kosmiczne Brzmienie Syntezatorów". Koncert pod gwie¼dzistym niebem z projekcjami artystycznymi tworz±cymi kosmiczne minietiudy. Godz. 22:00 Mapping: "Kosmogonie" Wojciecha Siudmaka. Pokaz wybitnych dzie³ Wojciecha Siudmaka, autora s³ynnych ok³adek do Diuny, na naszym budynku! Artysta czerpie inspiracje z odkryæ i teorii naukowych. Jego twórczo¶æ jest przenikniêta rozmy¶laniami o zagadkach wszech¶wiata. 22 czerwca (sobota): Gie³da Naukowa. Organizatorzy zapraszaj± przed budynek Cogiteonu - wstêp wolny. Od godz. 12:00 plenerowa impreza przed budynkiem oraz gie³da naukowych ciekawostek na stoiskach partnerskich. Godz. 15:00 - Spotkanie autorskie z Micha³em Rusinkiem, który opowie m.in. o nowej ksi±¿ce z serii „Apetyt na wiem” z przepisami kulinarnymi, ciekawostkami naukowymi oraz wierszami. To pierwsze wydawnictwo Cogiteonu! Bêdzie okazja do zdobycia autografu pisarza. Godz. 18:00 Koncert Majki Je¿owskiej, która za¶piewa swoje najwiêksze przeboje. To niepowtarzalna okazja, aby prze¿yæ magiczne chwile przy muzyce, która ³±czy pokolenia.
(f)
25 maja obchodzili¶my Dzieñ Prasy Podziemnej z lat 80 XX w. w PRL. W miniony pi±tek przed pomnikiem Prasy Niezale¿nej w os. Szklane Domy spotka³o siê kilkudziesiêciu drukarzy i dziennikarzy prasy niezale¿nej z czasów Solidarno¶ci walcz±cej. Najpierw z³o¿ono kwiaty pod pomnikiem. Wi±zanki z³o¿yli m.in. przedstawiciele Regionu NSZZ Solidarno¶æ, NSKK Solidarno¶æ, Le¶ni Drukarze i NSZZ Solidarno¶æ Emerytów i Rencistów. Pó¼niej odby³o siê spotkanie w lokalu na os. Centrum B, gdzie ogl±dano historyczne filmy i zdjêcia. By³ to równie¿ czas wspomnieñ. W spotkaniu wziêli udzia³ m.in. Jacek Stêpak, Grzegorz Gorczyca, Ryszard Musia³, Marek Zawalski, Leszek Jaranowski, Andrzej Józefczyk, Krystyna Karambu³a, Adam Lach, Andrzej Gêbara, Tomasz Topielec, Zbigniew Wêclewicz, Jacek Szpak, a tak¿e Jan L. Franczyk red. nacz. „G³osu Tygodnika Nowohuckiego”.
(mp)
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
