Pamięci ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego
Dodane przez Administrator dnia 06/02/2026 11:05:09
W piątek, 30 stycznia 2026 r. w siedzibie Oddziału IPN w Krakowie odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski – życie i działalność. Refleksje w rocznicę śmierci”.
Przybyłych na konferencję powitał dr hab. Filip Musiał, dyrektor krakowskiego IPN, który powiedział m.in.: „Trzy tygodnie temu minęła rocznica śmierci księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego. I właśnie ta rocznica jest pretekstem do dzisiejszego spotkania, które z naszej perspektywy ma znaczenie szczególne. Wydaje nam się, iż ks. Tadeusz, który współpracował z Oddziałem IPN w Krakowie, jest postacią, której należne jest nie tylko zwykłe wspomnienie w rocznicę śmierci. Zasługuje on na to, abyśmy się głębiej przyjrzeli jego życiorysowi i spojrzeli na tą postać z perspektywy bardzo wielu przedsięwzięć, które realizował, bardzo wielu zainteresowań, które miał i próbowali ocenić tą złożoną osobowość”.
Podczas pierwszego panelu, który poprowadził dr hab. Rafał Łatka prof. UKSW swoje referaty przedstawili: dr hab. Cecylia Kuta, prof. UPJPII o krakowskiej opozycji w latach 80 XX wieku, dr Monika Komaniecka-Łyp nt. funkcjonowania aparatu bezpieczeństwa w woj. krakowskim w latach 1980-1989 i Piotr Litka z IPN Kraków pt. Okoliczności pierwszego napadu „nieznanych sprawców” na ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego (1985). Dr hab. Cecylia Kuta przeczytała również referat dr hab. Łucji Marek nt. działalności opozycyjnej ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego. Druga część konferencji została poprowadzona przez dr hab. Cecylię Kutę. Wzięli w niej udział: dr hab. Rafał Łatka, który przestawił temat: Jedyna prawdziwa lustracja Kościoła? Działalność ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego związana z opisem związków duchowieństwa z aparatem bezpieczeństwa, ks. prof. dr hab. Józef Marecki o walce ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego o upamiętnienie ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów oraz Wojciech Bonowicz na temat działalności charytatywnej ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego.
Konferencja, która zgromadziła historyków z Instytut Pamięci Narodowej oraz środowisk akademickich była okazją do pogłębionej debaty nad dziedzictwem jednej z najbardziej wyrazistych postaci polskiego Kościoła i opozycji antykomunistycznej.
Trudno w krótkim tekście odnieść się do całego, tak wyjątkowo bogatego życia, ks. Tadeusza. Przypomnimy więc tylko, że działalność ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego była mocno spleciona również z Nową Hutą. To w Nowej Hucie, od roku 1979, związał się on z pierwszą nowohucką grupą opozycyjną, jaką była Chrześcijańska Wspólnota Ludzi Pracy. Grupa ta powstała 28 kwietnia 1979 r. W spotkaniu założycielskim uczestniczyli studenci Wojciech Sukiennik i Jan Leszek Franczyk oraz pomysłodawca Adam Macedoński. Sukiennik i Franczyk znali się od młodzieńczych lat, mieszkali na sąsiednich osiedlach, działali w ruchu oazowym i duszpasterstwie akademickim „Kominek” w Mogile. Macedoński, artysta plastyk, był współzałożycielem Instytutu Katyńskiego (1978). Razem działali w SKS. Z rekomendacji Macedońskiego w gronie założycieli ChWLP znalazł się też inż. Franciszek Grabczyk, były pracownik Huty im. Lenina. ChWLP miała być niezależną wspólnotą robotniczą odwołującą się do społecznej nauki Kościoła. Wkrótce grono członków ChWLP powiększyło się o alumna Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, znanego Franczykowi i Sukiennikowi ze środowiska oazowego. Twórcy ChWLP propagowali idee organizacji na łamach pisma „Krzyż Nowohucki”. Tytuł nawiązywał do walki o krzyż z 1960 r. Pierwszy numer ukazał się w maju 1979 r., przed pielgrzymką Jana Pawła II do ojczyzny.
Działalność pisma przerwał stan wojenny. Po kilku latach podjęto próbę jego reaktywacji jako „katolickiego czasopisma ludzi pracy”. W nowej formule ukazały się w 1985 i 1986 r. trzy numery. Pracami redakcji kierował wówczas ks. Tadeusz. Na łamach „Krzyża” alumn Tadeusz zainaugurował swoją działalność publicystyczną. Pod pseudonimem: Jacek Partyka, pisał artykuły dotyczące m.in. bohaterów narodowych, Kresów Wschodnich, zakłamanych faktów z historii Polski i represyjnych działań władz.
W latach 80. ubiegłego wieku ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski związał się z prowadzonym przez ks. Kazimierza Jancarza Duszpasterstwem Ludzi Pracy w parafii św. Maksymiliana Marii Kolbego w nowohuckich Mistrzejowicach. Tam brał udział w czwartkowych Mszach za Ojczyznę. Przez całe lata 80. był represjonowany przez Służbę Bezpieczeństwa. W 1985 został dwukrotnie ciężko pobity przez funkcjonariuszy SB. Pierwszy raz, w Wielką Sobotę w rodzinnej kamienicy przy ul. Zyblikiewicza. Po raz drugi został napadnięty 4 grudnia w klasztorze Córek Bożej Miłości na Woli Justowskiej przez funkcjonariuszy SB przebranych za sanitariuszy pogotowia ratunkowego
W 1988 brał udział jako duszpasterz robotników w strajku wiosennym w Hucie im. Lenina a potem wspierał działalność odradzającej się Solidarności w Hucie im. Lenina.
Angażował się w działalność dobroczynną i pomoc niepełnosprawnym. W 1987 wraz z Zofią Tetelowską i Stanisławem Pruszyńskim współzakładał Fundację im. Brata Alberta w Radwanowicach, której prezesem był od 1989 r. zajmującą się pomocą osobom z niepełnosprawnościami intelektualnymi, prowadzącą 36 placówek na terenie Polski.
W 2001 został mianowany duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej, a w latach 2002-2009 był duszpasterzem Ormian w Polsce Południowej oraz aktywnym działaczem środowiska ormiańskiego.
Ksiądz Tadeusz Isakoiwcz-Zaleski przez wielu nazywany był sumieniem polskiego Kościoła. Mamy nadzieję, że efektem odbytej w Krakowie konferencji naukowej będzie stosowna publikacja Instytutu Pamięci Narodowej, w której znajdą się wygłoszone referaty.
(f)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski – życie i działalność. Refleksje w rocznicę śmierci”. Fot. Żaneta Wierzgacz (IPN)