Strona g堯wna Biuro og這sze Kontakty Forum dyskusyjne Konkursy Felietony Dzielnice11.12.2017 03:02
Nawigacja
Strona g堯wna
Nowohuckie Linki
Fotohistorie
Szukaj
Dzielnice
Zegar
W G這sie
 Felietony
 Miss Nowej Huty -
XX edycja

 Nowohucianie
 Humor
 Prawnik radzi
U篡tkownik闚 Online
Go軼i Online: 4
Brak U篡tkownik闚 Online

Zarejestrowanch Uzytkownik闚: 941
Nieaktywowany U篡tkownik: 196
Najnowszy U篡tkownik: MarekkShies
Ostatnie Artyku造
[2017.12.08] Udzia ...
[2017.12.08] WOLNO汎...
[2017.12.08] Gdzie s...
[2017.12.08] Na rocz...
[2017.12.08] S康owe ...
W徠ki na Forum
Najnowsze Tematy
Na sprzeda dzia趾a ...
CSGO4SKIN guide:Begu...
CSGO4SKIN provide a ...
Akcja poboru krwi
Stronger and larger ...
Najciekawsze Tematy
Akcja poboru krwi [20]
Trasa S7 [17]
Dart - zapraszamy [9]
w nowej hucie nie... [8]
Dzia趾i przy Bul... [7]
Pleszowski kap豉n z epoki kamienia
Badania archeologiczne dostarczaj wielu artefakt闚, dotycz帷ych 篡cia i wierze naszych przodk闚. Niejednokrotnie zadziwiaj one nawet samych odkrywc闚. Tak zdarzy這 si w豉郾ie w Pleszowie w latach siedemdziesi徠ych XX wieku.
Nowohucki Oddzia Muzeum Archeologicznego w Krakowie badania wykopaliskowe w Pleszowie prowadzi od pierwszej po這wy lat pi耩dziesi徠ych. W roku 1976 by to dwudziesty czwarty sezon bada w tym miejscu. Wykopy, zlokalizowane na skraju terasy nadzalewowej, przez wiele lat dostarcza造 ca造 ogrom materia堯w zabytkowych z r騜nych epok. Odkopano mi璠zy innymi 郵ady po pradawnych osadach, groby ludzi tam zamieszkuj帷ych. Gdy wi璚 natrafiono na kolejne poch闚ki z okresu neolitu (m這dszej epoki kamienia), nie wywo豉這 to zaskoczenia w鈔鏚 badaczy. Jednak jeden z nich wydawa si by inny od pozosta造ch. Gr鏏 ten, wraz z wyposa瞠niem oznaczono jako obiekt 1325. Na podstawie odkopanego w nim wyposa瞠nia wydatowano go na okres neolitu (ok. 5500-2400 p.n.e.) a dok豉dnie jako nale膨cego do tzw. kultury lendzielskiej. Wykonano odpowiedni dokumentacj, a ko軼i zabrano do dalszych bada gabinetowych. Jak wygl康a ten poch闚ek? Szkielet zosta odkryty na g喚boko軼i 155 cm, pod powierzchni ziemi, w jamie grobowej o wymiarach 140x70 cm. Zmar造 le瘸 w pozycji skurczonej, na lewy boku. Obie d這nie mia u這穎ne w okolicach brody. G這wa spoczywa豉 na odwr鏂onej glinianej misie na pustej n騜ce. Lewa d這 oparta by豉 na podobnym naczyniu. Na wysoko軼i pasa po這穎no lub zmar造 mia przytroczon amfork. Obok niej znajdowa這 si czworoboczne naczynie o utr帷onych n騜kach, nazywane przez badaczy dziej闚 „o速arzykiem” oraz wi鏎 krzemienny (p馧produkt do wyrobu narz璠zia). Przy kolanach po這穎no siekierk kamienn i narz璠zie krzemienne (tzw. drapacz) bez 郵ad闚 u篡tkowania. Sensacyjnego odkrycia dokonano jednak pod mikroskopem. Okaza這 si, 瞠 na misach na pustej n騜ce znaleziono 郵ady ochry, czyli zwietrzeliny skalnej lub gleby z du膨 zawarto軼i 瞠laza. Ma ona z regu造 barw od 鄴速ej do br您owej. Podgrzana natomiast do temperatury powy瞠j 200 蚓 nabiera barwy czerwonej z odcieniami. Podobny zwi您ek znaleziono na kamiennej siekierce. Wydaje si, 瞠 ca造 zmar造 m鏬 by posypany ochr. Zwyczaj taki praktykowany by od czas闚 cz這wieka neandertalskiego oraz w wielu kulturach neolitycznych (tak瞠 na ziemiach polskich). Przez niekt鏎ych badaczy jest rozumiany jako powr鏒 do 篡cia po 鄉ierci. Ochr niekiedy pokrywano cia豉 tancerzy podczas obrz璠闚, oraz malowano naczynia.
O速arzyki wykonane z gliny maj szerokie analogie kulturowe. Znajdowane s licznie na Ba趾anach, W璕rzech i S這wacji. Nie wszystkie maj kszta速 czworoboczny. Cz窷 z nich posiada jedynie trzy n騜ki. Nazwa „o速arzyki” przylgn窸a do nich na podstawie, podobnych pod wzgl璠em kszta速u i funkcji, znalezisk z Krety. Niekt鏎zy odkrywcy nazywaj je tak瞠 podstawkami pod jedzenie. Na terenie Bu貪arii okre郵ane s te jako lampki, a ich miskowate zag喚bienie to miejsce, w kt鏎ym pali豉 si jaka substancja (prawdopodobnie t逝szcz). W Pleszowie znaleziono wiele fragment闚 takich przedmiot闚. By造 w鈔鏚 nich zar闚no n騜ki jak i fragmenty miskowatej g鏎y. Ludno嗆, kt鏎ej przedstawicielem by m篹czyzna z grobu 1325, w swoim inwentarzu, odkrytym na pobliskiej osadzie, posiada豉 tak瞠 liczne figurki ludzkie (os鏏 doros造ch) wykonane z gliny (zachowane we fragmentach). Prawdopodobnie m鏬 istnie w闚czas jaki kult, kt鏎ego w cz窷ci duchowej nie poznamy nigdy, a po kt鏎ym pozosta造 materialne znaki w postaci przedmiot闚 grobowych obsypanych ochr i po豉mane figurki.
Odkryty w Pleszowie gr鏏 z „o速arzykiem” jest tak wa積y dla poznania wierze naszych poprzednik闚. Spoczywa w nim m鏬 kap豉n nieznanej religii, kt鏎emu w podr騜 w za鈍iaty dano bogate wyposa瞠nie z這穎ne z przedmiot闚 codziennego u篡tku oraz obiektu s逝膨cego celom kultowym.
Janusz Bober


Pleszowskie o速arzyki.
Fot. autor
O w這s od tragedii
Silne podmuchy wiatru, z jakimi mieli鄉y do czynienia na prze這mie ostatniego tygodnia da si we znaki r闚nie mieszka鎍om Nowej Huty. W niedziel 29 pa寮ziernika, kilkana軼ie minut po godzinie 11.00 mieszka鎍y bloku nr 31 przy ul. Bulwarowej us造szeli g這郾y trzask. Na jezdni przewr鏂i這 si du瞠 drzewo. Jeden z mieszka鎍闚, kt鏎y ca貫 zdarzenie widzia z okna swojego mieszkania powiedzia nam, 瞠 by這 o w這s od tragedii. - Gdy drzewo si przewraca這 akurat w jego kierunku jecha這 cinquecento. Kierowca zatrzyma si mo瞠 metr przed upadaj帷ym pniem. Gdyby drzewo spad這 na samoch鏚, zosta豉by z niego miazga – opowiada. O szcz窷ciu mo瞠 m闚i tak瞠 kierowca vana, kt鏎y przejecha feralne miejsce kilka sekund wcze郾iej, zanim na ulic przewr鏂i這 si drzewo.
(f)

Awangardowy 郵ad po lotnisku
Hangar samolotowy w Czy篡nach ma prawie 90 lat. Jego powierzchnia wynosi oko這 2 tys. m kw. W tym olbrzymim jednonawowym powietrze mie軼i豉 si kiedy zajezdnia autobusowa. Teraz hangar jest w u篡tkowaniu Muzeum In篡nierii Miejskiej.
Budynek, cho trudno go tak nazwa, bo to przyk豉d nowoczesnej konstrukcji stalowej, powsta w 1931 roku, w cywilnej cz窷ci lotniska Rakowice-Czy篡ny. Lotnisko liczy這 ju prawie 20 lat. Za這篡造 je w 1912 roku austro-wegierskie w豉dze wojskowe. Planowano 12, ale wybudowano tylko 7 hangar闚. Pierwszy hangar mia konstrukcj 瞠lbetow, nowoczesn lecz drog, k這potliw w wykonawstwie. Kolejne hangary - mia造 ju konstrukcj stalow – o dachach podwieszonych do zewn皻rznych 逝k闚 no郾ych. Montowano je na ziemi i podnoszono za pomoc specjalnych wci庵arek. Pomys這dawc by in篡nier Bronis豉w Kowalski z G鏎no郵御kiego Towarzystwa Przemys這wego. Natomiast kierownikiem budowy krakowskiego lotniska by prof. In篡nier Izydor Stella- Sawicki. Pod koniec lat 20-tych XX wieku by造 to najwi瘯sze hangary samolotowe na 鈍iecie. Podczas II wojny 鈍iatowej lotnisko w Rakowicach by這 zaj皻e przez Niemc闚. Ocala造 dwa hangary, a samo lotnisko w Czy篡nach zosta這 zamkni皻e w 1963 roku. Hangar przez niemal 30 lat by u篡wany przez Miejskie Przedsi瑿iorstwo Komunikacji. W tym czasie dobudowano kilka przybud闚ek, kt鏎e teraz trzeba rozburzy.
W zesz造m roku uda這 si wyremontowa dziurawy dach hangaru, a teraz trwa odnawianie wr鏒. Wrota hangaru zosta造 zdemontowane i maj by odtworzone pod nadzorem Konserwatora. Remont powinien zako鎍zy si do grudnia.
Hangar ma warto嗆 historyczn, poniewa dokumentuje rozw鎩 nie tylko architektury technicznej, ale i rozw鎩 lotnictwa. W Czy篡nach – na i w obr瑿ie starego lotniska pozosta這 jeszcze kilka miejsc i obiekt闚 kt鏎e mog造by stworzy 軼ie磬 turystyczn zabytk闚 techniki. Ma tu swoj siedzib Muzeum Lotnictwa Polskiego, z okaza陰 kolekcj samolot闚. Oddzia貫m Muzeum In篡nierii Miejskiej jest znajduj帷y si w Parku Lotnik闚 Polskich - Ogr鏚 Do鈍iadcze. No i ten odnawiany w豉郾ie hangar.
Ca趾owity remont hangaru lotniczego, potrwa jednak jeszcze kilka lat. Muzeum In篡nierii Miejskiej przygotowuje projekt, kt鏎y okre郵i spos鏏 zagospodarowania hangaru oraz oszacuje zwi您ane z tym koszty. Jedn z propozycji jest udost瘼nienie zabytkowego hangaru w Czy篡nach na ekspozycj starych pojazd闚 u篡wanych przez ratownik闚, milicjant闚 i wojskowych.
(l)


Hangar w Czy篡nach – z wyremontowanym dachem, ale na razie bez wr鏒
Po stu latach
Prace remontowe Cmentarza wojennego nr 390 – Mogi豉 poprzedzi造 badania archeologiczne. Wykopaliska potwierdzi造 przypuszczenia, 瞠 cmentarz mia inny obrys oraz nieco kr鏒sze i szersze pola grobowe. Archeolog odkry jego granice, co zosta這 zaznaczone na p馧nocnej stronie kolorem klinkieru w obecnie istniej帷ej nawierzchni. Przywr鏂ono oryginalne rozmiary p鏊 grobowych w ich pierwotnej lokalizacji. W 1917 roku cmentarz wojskowy znajdowa si oko這 30 cm poni瞠j dzisiejszej posadzki. Wsp馧czesna nawierzchnia cmentarza wojennego 陰czy istniej帷e brukowane 軼ie磬i. W gabionie pod tablic informacyjn znajduje si cz窷 oryginalnych kamieni z wapienia 逝panego, kt鏎e wyznacza造 pola grobowe.
Teren cmentarza wojennego by zasypany warstw ziemi dochodz帷 w niekt鏎ych miejscach do grubo軼i 70 cm. Obni瞠nie poziomu cmentarza pozwoli這 zakonserwowa 軼ian pomnikow, kt鏎a ma oko這 sto lat. W jej centrum znajduje si krzy wykonany
z tynku roma雟kiego, kt鏎y pozosta oryginalny, ze wzgl璠u na dobry stan zachowania, ale widoczne s na nim 郵ady patyny. Na pozosta造ch cz窷ciach 軼iany za這穎ne zosta造 nowe renowacyjne tynki z zastosowaniem kruszyw wyst瘼uj帷ych w tynku roma雟kim, kt鏎y pierwotnie pokrywa zabytkow 軼ian. Warto zwr鏂i uwag na faktur nowych tynk闚 groszkowanie, drapanie, kt鏎e s zamkni皻e na kraw璠ziach szlakiem krakowskim. 圭ian wie鎍zy daszek z dach闚ki karpi闚ki oraz podpieraj帷e go drewniane, rze嬌ione konsole odtworzone zgodnie z historycznymi, zniszczonymi elementami. Odtworzone zosta造 s逝pki ogrodzeniowe oraz czapki porucznika armii austrow璕ierskiej spoczywaj帷e na wie鎍ach d瑿owych przeplatanych ga喚ziami lauru. Rze嬌y te zosta造 wykonane w technice betonu architektonicznego z zastosowaniem kruszyw i faktur, kt鏎e wyst瘼owa造 pierwotnie
na ogrodzeniu cmentarza.
Po鈍i璚enie tego fragmentu cmentarza parafialnego przewiduje si
1 listopada 2017 r. Ca這嗆 koszt闚 zwi您anych z pracami renowacyjnymi pokry這 Opactwo Cysters闚 w Mogile oraz parafia 鈍. Bart這mieja w Mogile.
o. Wincenty Zakrzewski OCist


III DZIE PATRIOTY
W kontrze. Solidarno嗆 Ma這polska w stanie wojennym
Muzeum PRL-u w Krakowie, Stowarzyszenie Sie Solidarno軼i i Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodleg這軼iowego zapraszaj na wystaw: „W kontrze. Solidarno嗆 Ma這polska w stanie wojennym”, kt鏎 mo積a b璠zie ogl康a do 31 marca 2018 r. w siedzibie muzeum (os. Centrum E1).
W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. w豉dze komunistyczne wprowadzi造 na terenie PRL stan wojenny. W豉dz przej窸a Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z genera貫m Wojciechem Jaruzelskim na czele. W鈔鏚 wprowadzonych przez wojskowy re磨m zarz康ze i restrykcji znalaz造 si m.in.: internowanie dzia豉czy NSZZ „Solidarno嗆” i innych niezale積ych organizacji (w sumie ok. 10 tys. os鏏); zawieszenie dzia豉lno軼i zwi您k闚 zawodowych i stowarzysze (w kolejnym etapie nast瘼owa豉 ich delegalizacja); zawieszone zosta這 prawo pracownik闚 do wszelkich akcji protestacyjnych i strajk闚 a cz窷 zak豉d闚 pracy zosta豉 zmilitaryzowana; zosta豉 zakazana organizacja demonstracji, manifestacji oraz publicznych zgromadze; wprowadzono godzin milicyjn; ograniczono swobod przemieszczania si; czasowo zosta豉 przerwana 陰czno嗆 telefoniczna; zakazano druku, publikowania i kolporta簑 publikacji i informacji poza zasi璕iem cenzury.
Protesty przeciwko temu zamachowi stanu wybuch造 w wielu zak豉dach pracy w ca貫j Polsce, jednak by造 one szybko i brutalnie pacyfikowane przez si造 wojska i milicji. W wyniku jednej z takich pacyfikacji 16 grudnia 1981 r. w kopalni „Wujek” w Katowicach zgin窸o dziewi璚iu g鏎nik闚 zamordowanych w wyniku postrza逝 ostr amunicj przez funkcjonariuszy plutonu specjalnego ZOMO.
Tak瞠 w Ma這polsce dosz這 do strajk闚. Najwi瘯szy z nich mia miejsce w Hucie im. Lenina i zosta brutalnie spacyfikowany w nocy z 15 na 16 grudnia 1981 r. S逝瘺a Bezpiecze雟twa dokona豉 w闚czas kolejnych zatrzyma. Przyw鏚cy strajku, kt鏎ym uda這 si unikn望 aresztowania, zgodnie z podj皻ymi decyzjami Regionalnego Komitetu Strajkowego stoj帷ego na czele strajku w HiL, musieli si ukrywa. W celu ich uj璚ia wystosowano listy go鎍ze, a S逝瘺a Bezpiecze雟twa powo豉豉 specjaln grup operacyjn o kryptonimie „Czo堯wka”. Ca造 aparat pa雟twa wraz z tajnymi wsp馧pracownikami SB 軼iga ich w闚czas niczym wyj皻ych spod prawa banit闚, kt鏎zy zamiast o kontynuowaniu dzia豉lno軼i zwi您kowej (tym razem ju w podziemiu) musieli w pierwszej kolejno軼i my郵e o poszukiwaniu bezpiecznego miejsca noclegu i przestrzeganiu zasad konspiracji.
Jednak spo貫cze雟two nie ugi窸o si pod przemoc komunistycznej w豉dzy. NSZZ „Solidarno嗆” nie przesta istnie. W ci庵u kilku miesi璚y w konspiracji zosta造 odbudowane struktury zwi您ku przez dzia豉czy z dotychczasowego zaplecza, tzw. drugiego garnituru. Przy wsp馧pracy z Ko軼io貫m Katolickim organizowali oni pomoc dla prze郵adowanych, ukrywaj帷ych si i dla ich rodzin. Na obszarze, kt鏎y obejmowa region Ma這polski NSZZ „Solidarno嗆”, powsta豉 jedna z wi瘯szych i dynamiczniejszych struktur konspiracyjnych zwi您ku ze znakomicie rozwini皻 sieci wydawnicz i kolportersk. Opracowana w鈔鏚 dzia豉czy NSZZ „Solidarno嗆” Huty im. Lenina (przy wsparciu ks. W豉dys豉wa Palmowskiego) struktura tajnej komisji zak豉dowej sta豉 si wzorem budowania i funkcjonowania takiej jednostki w innych regionach kraju. Nowa Huta sta豉 si te wkr鏒ce miejscem manifestacji antykomunistycznych i zaci皻ych walk z pr鏏uj帷ymi pacyfikowa demonstrant闚 oddzia豉mi ZOMO.
Wystawa w Muzeum PRL-u opowiada o wydarzeniach, jakie mia造 miejsce na terenie obejmuj帷ym region Ma這polska NSZZ „Solidarno嗆” po wprowadzeniu stanu wojennego oraz osobach, kt鏎e podj窸y si odbudowania w konspiracji struktur zak豉dowych i regionalnych Zwi您ku. Ma這polska, a w szczeg鏊no軼i najm這dsza dzielnica Krakowa – Nowa Huta – okre郵ana cz瘰to mianem „bastionu Solidarno軼i”, by豉 bardzo istotn cz窷ci podziemnych struktur NSZZ „Solidarno嗆”, a przewodnicz帷y regionalnej struktury Regionalnej Komisji Wykonawczej – W豉dys豉w Hardek – wchodzi w sk豉d w豉dz krajowych Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej.



Wystawa jest te pr鏏 zmierzenia si ze stereotypowym sposobem widzenia Nowej Huty, kt鏎a cz瘰to postrzegana jest jako „skansen komunizmu”, miejsce budowane na przek鏎 konserwatywnym mieszka鎍om Krakowa. Faktem jest, i decyzja o budowie Nowej Huty – „miast bez Boga”, podj皻a zosta豉 przez w豉dze komunistyczne i podbudowana by豉 okre郵on ideologi. Jednak mieszka鎍y Nowej Huty przeciwstawili si w豉dzy ju w kwietniu 1960 r. walcz帷 o swobod kultu religijnego i miejsce do budowy ko軼io豉. Walka o „Solidarno嗆” po wprowadzeniu stanu wojennego by豉 kolejnym etapem tej batalii, w kt鏎ej nowohucianie zawzi璚ie przeciwstawili si komunistycznym w豉dzom i totalitarnemu systemowi.
Opowie嗆 zosta豉 podzielona na cztery cz窷ci: Represje, Formy oporu, Budowa struktur i Ofiary. Pokazano na niej zar闚no zar闚no fotografie i dokumenty, jak i b璠帷e rodzajem artystycznego komentarza grafiki Leszka Sobockiego ze zbior闚 Muzeum PRL-u, a tak瞠 pami徠ki. Odtworzono zosta豉 m.in. podziemna drukarnia.
(f)
* * *
„W kontrze. Solidarno嗆 Ma這polska w stanie wojennym”
Kurator: Andrzej Malik
Muzeum PRL-u, os. Centrum E 1, 31-934 Krak闚
Wystawa czynna od 17 pa寮ziernika 2017 r. do 31 marca 2018 r.


Nowa Huta 2.0 – rozwijamy pasje i poznajemy dzielnic
Od wrze郾ia realizowany jest projekt edukacji kulturowej Nowa Huta 2.0, skierowany do ponad 30 uczni闚 klas 4-6 szk馧 podstawowych. Organizuj go animatorzy i nauczyciele z O鈔odka Kultury im. C. K. Norwida, Szko造 Podstawowej nr 92 im. Bohater闚 Westerplatte i Publicznej Szko造 Podstawowej Si鏀tr Salezjanek im. b. Laury Vicuna.
Podczas zaj耩, kt鏎ych tematyk wybrali sami uczestnicy, dzieci rozwijaj swoje pasje i poznaj przy tym cz窷 Krakowa, w kt鏎ej mieszkaj i ucz si. Projekt Nowa Huta 2.0 jest cz窷ci programu SYNAPSY 2017 – program rozwoju edukacji kulturowej w Ma這polsce, realizowanego przez Ma這polski Instytut Kultury w Krakowie w ramach prowadzonego i dofinansowanego przez Narodowe Centrum Kultury programu Bardzo M這da Kultura 2016-2018.
Zaj璚ia w ramach projektu odbywaj si w soboty. W ramach wrze郾iowej cz窷ci projektu odby造 si dwa spotkania w O鈔odku Kultury im. C. K. Norwida. Podczas pierwszego z nich poznawano zainteresowania i pasje uczestnik闚, a tak瞠 przygotowano mapy mentalne Nowej Huty, kt鏎e pozwoli造 okre郵i co dzieci wiedz o swojej „ma貫j ojczy幡ie”. Na tej podstawie realizuj帷y projekt przygotowali propozycje sze軼iu zaj耩, kt鏎e by造 odpowiedzi na zainteresowania dzieci i r闚nocze郾ie pozwala造 na lepsze poznanie Nowej Huty. G堯wnym punktem drugiego spotkania by這 przedstawienie uczestnikom propozycji zaj耩, a nast瘼nie wyb鏎 czterech z nich, kt鏎e odb璠 si w pa寮zierniku.
Drog g這sowania przy pomocy fasolek dzieci zadecydowa造, 瞠 chc uczestniczy w: zaj璚iach terenowych na ㄠkach Nowohuckich polegaj帷ych na poznawaniu miejscowych ro郵in i zwierz徠, po陰czonych z wycieczk rowerow dla ch皻nych; warsztatach filmowych, podczas kt鏎ych stworz film o Nowej Hucie, poznaj帷 tajniki charakteryzacji i ud德i瘯owienia filmu; warsztatach fotograficznych w schronach pod Centrum Administracyjnym Kombinatu oraz grze terenowej w najstarszej cz窷ci dzielnicy, dotycz帷ej jej historii.
Podczas wsp鏊nych zaj耩 nie brakuje nigdy zaj耩 integracyjnych, dobrej zabawy, r騜nych pyszno軼i, a przede wszystkim u鄉iechu na twarzach uczestnik闚 i prowadz帷ych. Organizatorzy w przysz這軼i chc realizowa kolejne edycje projektu, rozwijaj帷 jego formu喚 i rozszerzaj帷 zasi璕.
(jk)

Muzeum PRL-u czy Muzeum Nowej Huty? – Ani takie, ani takie. Czyli jakie? G這s w dyskusji
29 wrze郾ia, w „G這sie. Tygodniku Nowohuckim”, na kolumnie Dzielnicy XVIII Nowa Huta ukaza si interesuj帷y tekst, w kt鏎ym zaprezentowany zosta pomys radnego Miasta Krakowa, a jednocze郾ie mieszka鎍a Nowej Huty, Tomasza Urynowicza, kt鏎y postuluje przekszta販enie dotychczasowego Muzeum PRL-u (w organizacji) w Muzeum Nowej Huty.
Tomasz Urynowicz we wspomnianym tek軼ie m闚i: „W obecnej formule Muzeum PRL-u jest obci捫one zbyt wieloma politycznymi problemami, poniewa ludzie 篡j polityk, a zw豉szcza polityk historyczn. Szczytna idea stworzenia w tym miejscu plac闚ki edukacyjno-historycznej na miar ambicji nowohucian nie mo瞠 by przes這ni皻a przez polityczne przepychanki, Trzeba to wreszcie zako鎍zy. Dzisiaj pojawia si szansa na bezkonfliktowe, kompromisowe wyj軼ie z tej sytuacji. Jest nim utworzenie w tym miejscu Muzeum Nowej Huty, kt鏎e – skoro i tak b璠zie finansowane lokalnie, mo瞠 nam z perspektywy Nowej Huty opowiedzie o PRL-u” - argumentowa Tomasz Urynowicz.
Dlaczego uwa瘸m, 瞠 w budynku dawnego kina „安iatowid” nie ma wi瘯szego sensu budowanie ani Muzeum PRL-u, ani Muzeum Nowej Huty?
Ot騜 Muzeum PRL-u nie ma sensu, gdy sama nazwa wprowadza pewien fa連z. Z jednej strony na pewno b璠 tam eksponowane materia造 dotycz帷e chocia瘺y podziemia niepodleg這軼iowego po zako鎍zeniu II wojny 鈍iatowej, czy pocz徠ki budowy Nowej Huty i nowohuckiego kombinatu, a przecie do 1952 roku PRL-u nie by這. Jako podmiot prawa mi璠zynarodowego funkcjonowa wtedy organizm pod nazw Rzeczpospolita Polska – co prawda propagandowo i potocznie, a czasami nawet w aktach swoich w豉dz, nazywany Polsk Ludow. Nazwa „Polska Rzeczpospolita Ludowa”, czyli PRL, zacz窸a funkcjonowa dopiero w roku 1952 (Nowa Huta i nowohucki kombinat ju si nie幢e wtedy rozros造).
Drugi pow鏚, kt鏎y dyskwalifikuje t nazw jest natury marketingowej. Ot騜 s這wo „PRL” ma okre郵one znaczenie dla starszego pokolenia Polak闚. Przez nich kojarzone jest jednoznacznie. Z lud幟i m這dymi jest troch gorzej. Wielu z nich nie wie, co to jest PRL. Tak, jak nie potrafi rozszyfrowa takich zagadek jak znaczenie literowych zbitek: PZPR czy ZMS. O turystach zagranicznych nawet nie wspominam. Dla przeci皻nego turysty z Japonii czy nawet z Anglii, s這wo „PRL” nie oznacza nic. Po co w takim razie odwiedza Muzeum PRL-u, skoro nie wiadomo, czy to muzeum produkcji miod闚 pitnych czy mo瞠 Przedsi瑿iorstw Rzemios豉 Ludowego?
A dlaczego nie Muzeum Nowej Huty? Zasadniczy pow鏚 jest jeden. Stworzymy plac闚k, kt鏎a zaspokoi nasze lokalne, nowohuckie ambicje, ale kt鏎a nie b璠zie mia豉 szansy sta si atrakcj nie tylko dla turyst闚 z Zachodniej Europy, Ameryki czy Japonii, ale nawet ze Szczecina czy Ko這brzegu. Oczywi軼ie b璠 jednostki 篡wo zainteresowane komunistyczn przesz這軼i Nowej Huty (na temat naszej dzielnicy powsta造 nawet prace naukowe na zagranicznych uczelniach). Ale b璠 to jednostki. Muzeum Nowej Huty, je郵i takowe powstanie, nigdy nie osi庵nie popularno軼i jak ciesz si takie muzea, jak Muzeum Powstania Warszawskiego, Europejskie Centrum Solidarno軼i czy Muzeum II Wojny 安iatowej. A koszty utrzymania takiej plac闚ki b璠 spore. Spadn one na nas wszystkich, mieszka鎍闚 Nowej Huty i Krakowa.
W takim razie co? Wydaje si, 瞠 je瞠li zale篡 nam na zrealizowaniu takiego projektu muzealnego, kt鏎y w przysz這軼i stanie si plac闚k przyci庵aj帷 nie tylko mieszka鎍闚 Nowej Huty ale r闚nie turyst闚 z ca貫j Polski a tak瞠 turyst闚 z zagranicy (a tych w Krakowie mamy przecie dziesi徠ki tysi璚y), to musi by to by projekt czytelny dla ka盥ego – i dla mieszka鎍a Nowej Huty i dla mieszka鎍a Londynu czy Seulu. Takim zrozumia造m i jednoznacznym dla wszystkich terminem, czy has貫m jest s這wo „komunizm”. W „安iatowidzie” powinna powsta plac闚ka o nazwie: „Muzeum Historii Polski – Czasy komunizmu”. Oczywi軼ie sam nazw mo積a doprecyzowywa, ale idea wydaje si jasna. Powinno to by muzeum po鈍i璚onego latom komunizmu na ziemiach polskich.
Zauwa禦y, 瞠 okres mi璠zywojenny ma bogat dokumentacj i plac闚ki muzealne po鈍i璚one r騜nym aspektom dwudziestolecia mi璠zywojennego, a przecie czas pa雟twa totalitarnego trwa u nas a 45 lat. Okres komunizmu trwa ponad dwa razy d逝瞠j od mi璠zywojnia. Przysz造m pokoleniom trzeba zostawi 鈍iadectwo tamtego okresu w dziejach Polski. Tak瞠 jako przestrog przed jedn z okrutnych form totalitaryzmu.
Po drugie, Nowa Huta jest chyba najlepszym miejscem na lokalizacj takiej w豉郾ie plac闚ki. Bo budowana by豉 jako wzorcowe miasto socjalizmu, w kt鏎ym kszta速owa si mia nowy cz這wiek. To w Nowej Hucie realizowano „miasto idealne”. To tutaj wreszcie, jak w soczewce oka, odbija造 si wszystkie, znane w Polsce procesy – walka z religi i Ko軼io貫m i tutaj mieli鄉y odpowied mieszka鎍闚 na pr鏏y wyrugowania religii z codziennego 篡cia, to tutaj w stanie wojennym odbywa造 si najwi瘯sze manifestacje uliczne, to tutaj uroczy軼ie i z wielk pomp instalowano monumentalny pomnik Lenina, kt鏎y jaki czas p騧niej pr鏏owano wysadzi w powietrze. To Nowa Huta sta豉 si najbardziej widocznym przyk豉dem nieudanej pr鏏y przekszta販enia Polak闚 na mod喚 ludzi sowieckich.
W tak pomy郵anym muzeum, tzw. stara Nowa Huta pe軟i豉by funkcj jego naturalnego uzupe軟ienia. Z jej architektur i z nowohuckimi schronami w陰cznie – kt鏎e tak bardzo le膨 Tomaszowi Urynowiczowi na sercu.
Tak pomy郵ane muzeum mog這by liczy na wsparcie zar闚no Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jak i na europejskie granty. I tak pomy郵ana plac闚ka mog豉by stanowi dope軟ienie trzech wielkich muze闚: Powstania Warszawskiego, Europejskiego Centrum Solidarno軼i i Muzeum II Wojny 安iatowej (tak na marginesie warto zauwa篡, 瞠 w Ostro喚ce wmurowano ju kamie w璕ielny pod powstaj帷e tam Muzeum 皋軟ierzy Wykl皻ych, kt鏎e w ca這軼i b璠zie finansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego).
Oczywi軼ie tre軼i przekazywane w takiej plac闚ce powinny w spos鏏 rzetelny przekazywa ca陰 prawd o tamtych latach. Prawd czasami przera瘸j帷. Ale potencjalny zwiedzaj帷y dowiedzia豚y si r闚nie jak 篡造 闚czesne przeci皻ne rodziny, jak sp璠za造 wolny czas, jak w闚czas si ubierano, jak wygl康a造 sklepy… Bo przecie w tamtych czas Polacy r闚nie si rodzili, dorastali, 瞠nili si i umierali. Tak samo jak w czasach zabor闚. W latach komunizmu tworzono dzie豉 muzyczne i rozwija這 si polskie malarstwo – kt鏎ego nie da si sprowadzi wy陰cznie do socrealizmu. W ka盥ym ma造m miasteczku by豉 ksi璕arnia, a czytelnictwo ksi捫ek by這 powszechne (ale trzeba by pokaza nie tylko tw鏎czo嗆 oficjaln ale tak瞠 wp造w literatury emigracyjnej na polsk kultur, a p騧niej, chyba najwi瘯szy w pa雟twa socjalistycznych rynek literatury tzw. drugiego obiegu). Trudno mno篡 wszystkie w徠ki, jakie powinny zosta w takiej plac闚ce wyeksponowane, ale wida jak wiele ich jest.
A Muzeum Nowej Huty? My郵, 瞠 wystarczy doda troch przestrzeni nowohuckiemu oddzia這wi Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, a plac闚ka ta doskonale wype軟i swoj misj opowiadania o „Dziejach Nowej Huty” - z histori miejscowo軼i, na terenach kt鏎ych Nowa Huta powsta豉 w陰cznie. W ramach miejskiego muzeum.
Sprawa ma jeszcze jeden aspekt. Ot騜 s造szy si o planach zmiany nazwy Muzeum Historycznego Miasta Krakowa na Muzeum Krakowa. Gdyby w tej sytuacji w pobli簑 Placu Centralnego powsta這 Muzeum Nowej Huty mieliby鄉y do czynienia z odgrzaniem starego podzia逝: na inteligencki, konserwatywny Krak闚 (ze swoim muzeum) i robotnicz, post瘼ow Now Hut (r闚nie z w豉sn plac闚k muzealn). Bierut by豚y zadowolony.

Jan L. FRANCZYK
52. Nowa Huta. Dlaczego Nie?! Z dawna Polski Ty Kr鏊ow…
Po wakacyjnej przerwie, nowohucki cykl spo貫czno-kulturalny Nowa Huta. Dlaczego Nie?! zaprasza na kolejne wydarzenie. Tym razem Organizatorzy zapraszaj do ko軼io豉 Matki Bo瞠j Nieustaj帷ej Pomocy na os. Bohater闚 Wrze郾ia 33, gdzie b璠zie mo積a us造sze tradycyjne pie郾i maryjne w aran瘸cjach autorstwa Tomasza Chmiela. Koncert odb璠zie si w sobot 21 pa寮ziernika, pocz徠ek o godz. 19.30.
W pa寮zierniku, kt鏎y tak mocno zwi您any jest z kultem Matki Bo瞠j, a tak瞠 w roku obchod闚 100-rocznicy objawie Matki Bo瞠j w Fatimie, wraz z artystami, pochylimy si nad tekstami wielu dobrze znanych pie郾i maryjnych takich jak Kr鏊owej Anielskiej 酥iewajmy, We w sw opiek, Matko Naj鈍i皻sza, czy tytu這we Z dawna Polski Ty Kr鏊ow. Wykonawcami b璠: Ch鏎 i Orkiestra "Krakowska M這da Filharmonia", Ch鏎 Sanktuarium 鈍. Jana Paw豉 II w Krakowie "Nie l瘯ajcie si" - przygotowanie Marek Kluza, Boche雟ki Ch鏎 Kameralny "Salt Singers" - przygotowanie Maciej Koz這wski. Us造szymy tak瞠 solowe wyst徙ienia Alicji Ciesielczuk – sopran i Magdy Niedba造-Solarz – mezzosopran. Dyrygentem koncertu b璠zie Tomasz Chmiel. Koncert poprowadzi Dyrektor Artystyczny cyklu – Lidia Jazgar.
Wst瘼 na koncert odbywa si b璠zie za bezp豉tnymi zaproszeniami, kt鏎e b璠zie mo積a odbiera od 9 pa寮ziernika w: O鈔odku Kultury Krak闚-Nowa Huta (os. Zgody 1), Biurze Poselskim Pos豉 Ireneusza Rasia (os. Z這tej Jesieni 6/34) oraz Punkcie Informacji Miejskiej (ul. 鈍. Jana 2). Ilo嗆 zaprosze jest ograniczona! Wydarzeniu towarzyszy b璠zie kwesta na rzecz Hospicjum im. 鈍. ζzarza w Krakowie. Uwaga! Organizatorzy nie zapewniaj miejsc siedz帷ych dla wszystkich uczestnik闚 koncertu.
Organizatorami cyklu Nowa Huta. Dlaczego Nie?! s Porozumienie Dzielnic Nowohuckich - Dzielnice: XIV Czy篡ny, XV Mistrzejowice, XVII Wzg鏎za Krzes豉wickie, XVIII Nowa Huta, O鈔odek Kultury Krak闚-Nowa Huta oraz Stowarzyszenie Przyjaci馧 Nowej Huty. Wi璚ej informacji o cyklu mo積a znale潭 na stronie projektu: www.nhdn.pl. Koncert odbywa si przy wsparciu Gminy Miejskiej Krak闚. Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Wojew鏚ztwa Ma這polskiego.
Sponsorzy cyklu: EDF Polska, Ma這polskie Przedsi瑿iorstwo Gospodarki Odpadami Sp. z o.o., Ma這polska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Partnerzy: Parafia Matki Bo瞠j Nieustaj帷ej Pomocy, Miejskie Przedsi瑿iorstwo Wodoci庵闚 i Kanalizacji S.A. w Krakowie, Miejskie Przedsi瑿iorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie, Miejskie Przedsi瑿iorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w Krakowie, PPU "Fares" Sp. z o.o., Agencja Art. Blue, Concept Music Art. Patronat medialny: G這s. Tygodnik Nowohucki, Radio PLUS, TVP Krak闚, Dziennik Polski
(f)

Pleszowski szklany pier軼ionek sprzed o鄉iu stuleci
Muzeum Archeologiczne w Krakowie od kilku lat wystawia ciekawe, stare przedmioty w ramach cyklu „Zabytek miesi帷a”. W pa寮zierniku eksponowany b璠zie szklany wczesno鈔edniowieczny pier軼ionek z Krakowa-Pleszowa. Ozdoba ta zosta豉 odkryta w 1961 roku podczas bada wykopaliskowych na wczesno鈔edniowiecznej osadzie, kt鏎a funkcjonowa豉 zapewne w XI-XIII wieku n.e.
Szk這 we wczesnym 鈔edniowieczu by這 surowcem cenniejszym ni dzisiaj, a wykonane z niego przedmioty – w tym bi簑teria (pier軼ionki, paciorki, bransolety) – by造 przedmiotem kobiecego po膨dania. Z osady w Pleszowie pochodz a trzy ozdoby szklane, z kt鏎ych pier軼ionek zachowa si w ca這軼i, a dwa k馧ka we fragmentach.
Pier軼ionek – zar闚no obr帷zka (rama p馧kolista w przekroju), jak i oczko (owalne) – wykonany zosta z czarnego nieprze廝oczystego szk豉. Oczko uformowano, sp豉szczaj帷 nadlew na obr帷zk. Zabytek ma wymiary: wysoko嗆 – 2,1 cm, 鈔ednica wewn皻rzna obr帷zki – 1,5 cm, waga – 3,6 g. Wsp馧cze郾ie okre郵i go mo積a jako pier軼ionek rozmiaru 8, czyli bardzo ma造.
Szklane k馧ka i pier軼ionki odkrywane w Polsce wytwarzane by造 zar闚no lokalnie (Kruszwica, Wroc豉w), jak i w innych krajach (Ru, Bizancjum, zachodnia Europa). Ze wzgl璠u na podobie雟twa metod i receptur produkcyjnych cz瘰to nie mo積a jednoznacznie okre郵i ich pochodzenia. Osada w Pleszowie po這穎na by豉 na wczesno鈔edniowiecznym szlaku kupieckim 陰cz帷ym Kij闚 z Krakowem, Prag i miastami na zachodzie Europy. Zatem bardzo prawdopodobne jest, 瞠 pleszowskie ozdoby to XII-XIII-wieczne importy z Rusi, zapewne z Kijowa.
Przy okazji prezentacji szklanego pier軼ionka mo積a powiedzie kilka s堯w o szkle, kt鏎e od tysi帷leci znajdowa這 i dzi瘯i swym wyj徠kowym przymiotom nadal znajduje liczne zastosowania w budownictwie, sztuce, handlu, a nawet w teleinformatyce jako surowiec do produkcji 鈍iat這wod闚. Ogrzewane najpierw mi瘯nie, staje si ci庵liwe, a potem przechodzi w stan p造nny. Po sch這dzeniu krzepnie, przechodz帷 w stan sta造. Ta w豉軼iwo嗆 pozwala kszta速owa je przez ci庵nienie, dmuchanie, prasowanie, wyciskanie lub odlewanie. Mo磧iwe jest r闚nie jego powt鏎ne przetapianie.
Nie wiadomo w jaki spos鏏 szk這 wynaleziono, ani jak wygl康a造 pocz徠ki szklarstwa. Do odkrycia sposobu jego uzyskiwania dosz這 najprawdopodobniej przypadkowo, podczas prac zwi您anych z metalurgi albo garncarstwem w wyniku dzia豉nia wysokiej temperatury uleg造 zeszkliwieniu rudy metali lub glina. Najstarsze przedmioty szklane znane s z Egiptu i Mezopotamii, a datuje si je na III tysi帷lecie p.n.e. Na ziemiach dzisiejszej Polski pierwsze importowane szklane paciorki pojawi造 si dopiero w XV-XIII wieku p.n.e. Masa szklana, kt鏎 uzyskiwano w pocz徠kach szklarstwa nie by豉 doskona豉 – szk這 by這 nieprzezroczyste, o bardzo niejednorodnej strukturze. Znajdowa這 si w nim wiele niestopionych okruch闚, jest bowiem tworzywem powsta造m z mieszaniny r騜nego rodzaju surowc闚 mineralnych i organicznych (ska造 i tlenki metali, popi馧, w璕iel drzewny, m彗a, muszle i ko軼i). Dzia這 si tak, mimo 瞠 wytopem szk豉 zajmowali si wysoko wykwalifikowani wytw鏎cy. Do zintensyfikowania produkcji szklarskiej dosz這 w pierwszych wiekach naszej ery w Cesarstwie Rzymskim.
We wczesnym 鈔edniowieczu znano ju i stosowano liczne receptury sporz康zania szk豉 (potasow, o這wiow bezalkaliczn, mieszane). Jednak nie we wszystkich wczesno鈔edniowiecznych warsztatach potrafiono je uzyskiwa. W Polsce dzia豉造 w闚czas dwa typy pracowni szklarskich. W jednych wytwarzano szk這 z surowc闚 wyj軼iowych (piasek kwarcowy, w璕lany sodu, potasu i wapnia, tlenek o這wiu). W drugich wykonywano r騜ne przedmioty, przetapiaj帷 sprowadzony surowiec szklany. Przewa瘸造 pracownie drugiego typu, a tylko w nielicznych o鈔odkach wytw鏎cy potrafili uzyska szk這 z surowc闚 wyj軼iowych. Na nasze ziemie trafia造 tak瞠 wyroby szklane z innych kraj闚, w tym szklana bi簑teria z pracowni ruskich.
Serdecznie zapraszamy do Muzeum Archeologicznego w Krakowie, do obejrzenia pier軼ionka, kt鏎y osiemset lat temu zdobi d這 mieszkanki Pleszowa.

Ewa Kubica-Kabaci雟ka, Rados豉w Liwoch


Fot. Agnieszka Susu
Mozaika wenecka na schodach NCK
Po ostatnim remoncie na zewn皻rznych schodach Nowohuckiego Centrum Kultury (od strony os. Centrum E) zobaczymy tak oto bia這-czarn now mozaik.
To kolejna realizacja artystyczna - „Mezzoforte” - zaprojektowana przez artyst sztuk wizualnych Maurycego Gomulickiego. Mozaika wenecka nawi您uje do sztuki z lat 50 i 60 XX wieku. Jej powstanie jest uk這nem w stron tradycji powstania i rozwoju Nowej Huty.
Mozaika jest trzeci prac artysty na terenie NCK. Od jesieni 2014 roku na skwerze przed budynkiem stoj „Muchomory” ustawione w ramach projektu „Wielokulturowo嗆 nie dzia豉?”.
W 2016 roku projekt ten doczeka si kontynuacji – w s御iedztwie stalowych grzyb闚 powsta造 siedziska, nawi您uj帷e swoim kszta速em do istniej帷ych ju rze嬌. (l)

Strona 2 z 141 < 1 2 3 4 5 > >>
 
Ten serwis u篡wa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl康arki oznacza zgod na to)




Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi tylko cz窷 materia堯w, kt鏎e w ca這軼i znale潭 mo積a w wersji drukowanej "G這su - Tygodnika Nowohuckiego".
Logowanie
Nazwa U篡tkownika

Has這



Nie jeste jeszcze naszym U篡tkownikiem?
Kilknij TUTAJ 瞠by si zarejestrowa.

Zapomniane has這?
Wy郵emy nowe, kliknij TUTAJ.
Reklama


Copyright by G這s - Tygodnik Nowohucki © 2005-2014