Strona g堯wna Biuro og這sze Kontakty Forum dyskusyjne Konkursy Felietony Dzielnice NH - Miejsce dobre do 篡cia22.01.2021 05:07
Nawigacja
Strona g堯wna
Nowohuckie Linki
Fotohistorie
Szukaj
Dzielnice
NH - Miejsce dobre do 篡cia
W G這sie
 Felietony
 Miss Nowej Huty -
XXI edycja

 Nowohucianie
 Humor
 Prawnik radzi
U篡tkownik闚 Online
Go軼i Online: 2
Brak U篡tkownik闚 Online

Zarejestrowanch Uzytkownik闚: 947
Nieaktywowany U篡tkownik: 6042
Najnowszy U篡tkownik: ELIT Polska
Ostatnie Artyku造
[2021.01.15] W璠ruj...
[2021.01.15] Polska ...
[2021.01.15] Podatek...
[2021.01.15] Porz康k...
Na niedziel 17 styc...
W徠ki na Forum
Najnowsze Tematy
Na sprzeda dzia趾a ...
CSGO4SKIN guide:Begu...
CSGO4SKIN provide a ...
Akcja poboru krwi
Stronger and larger ...
Najciekawsze Tematy
Akcja poboru krwi [20]
Trasa S7 [17]
Dart - zapraszamy [9]
w nowej hucie nie... [8]
Dzia趾i przy Bul... [7]
ZA KLASZTORNYM MUREM
Cysterski klasztor w Mogile, kryje wiele bezcennych skarb闚 kultury. Niekt鏎e znane s historykom sztuki i konserwatorom od dawna. Wielokrotnie by造 opisywane. Cz窷 mogilskich dzie sztuki mo積a by這 zobaczy w 1993 roku w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa na jednej z wystaw z cyklu „Skarby krakowskich klasztor闚” – oczywi軼ie tej, kt鏎a po鈍i璚ona zosta豉 klasztorowi cysters闚 w Mogile. Ale skarbem s r闚nie unikalne wn皻rza. Tych nie da si przenie嗆 do sal wystawowych – trzeba je zobaczy na miejscu. Do takich wn皻rz nale篡 przepi瘯na biblioteka z polichromi Stanis豉wa Samostrzelnika.
W klasztornej bibliotece
- Dla nas historyk闚 – m闚i Maciej Zdanek, historyk z Polskiej Akademii Nauk – bezcenny jest zbi鏎 zgromadzonych w tutejszej bibliotece dokument闚, r瘯opis闚, starodruk闚… Trzeba przy tym pami皻a, 瞠 inne klasztory cysterskie, w wyniku kasat, straci造 swoje zbiory. Ich archiwalia zosta造 rozproszone, a cz瘰to uleg造 zniszczeniu. Natomiast w Mogile znajdujemy materia do bada, tak瞠 nad innymi plac闚kami cysterskimi w Polsce.
- Sama biblioteka jest jednym z najcenniejszych, zachowanych do dnia dzisiejszego, renesansowych wn皻rz klasztoru w Mogile – opowiada Marcin Starzy雟ki, historyk z Uniwersytetu Jagiello雟kiego. Pomieszczenie to pe軟i swoj funkcj od lat trzydziestych XVI stulecia, od chwili, gdy opat mogilski Erazm Cio貫k przebudowa je na bibliotek. I co wyj徠kowo wa積e – od tamtego czasu pomieszczenie zachowa這 sw鎩 pierwotny wygl康. Z wyj徠kiem posadzki i szaf, kt鏎e zosta造 wymienione na pocz徠ku XX wieku.
Sklepienie biblioteki pokrywa przepi瘯na polichromia wykonana przez cysterskiego mnicha Stanis豉wa Samostrzelnika, wybitnego polskiego renesansowego iluminatora schy趾owej epoki malarstwa ksi捫kowego. Biblioteczn polichromi Samostrzelnik wykona na polecenie wspomnianego opata Cio趾a, kt鏎y zreszt uwieczni swoj osob, jako fundatora, w napisie umieszczonym na jednej z bibliotecznych 軼ian.
Na zwornikach sklepienia Samostrzelnik namalowa interesuj帷y program heraldyczny, kt鏎y odzwierciedla nie tylko pozycj opactwa mogilskiego w strukturach ma這polskiego ko軼io豉 pocz徠k闚 XVI wieku, ale tak瞠 kontakty opata Erazma z 闚czesnymi 鈔odowiskami intelektualnymi zar闚no Krakowa, jak i ca貫go Kr鏊estwa. Widzimy wi璚 zar闚no herby rodziny kr鏊ewskiej (Zygmunta Starego, Zygmunta Augusta, kr鏊owej Bony), jak i biskupa krakowskiego Piotra Gamrata oraz kanonik闚 krakowskich. Ca豉 kompozycja heraldyczna nie jest przypadkowa, gdy Erazm Cio貫k w roku 1536 zosta wprowadzony, jako pierwszy opat mogilski, do grona krakowskiej kapitu造 katedralnej i dlatego jego herb r闚nie znajduje si w programie namalowanym przez Samostrzelnika. Ca造 ten program spajaj dwie tarcze herbowe umieszczone na 軼ianach bocznych – to herb Odrow捫, u篡wany tak瞠 przez Erazma Cio趾a oraz trzy litery: EAC, kt鏎e tworz skr鏒, a w rozwi您aniu oznaczaj 豉ci雟k wersj imienia oraz godno嗆 opack Cio趾a: Erasmus Abbas Claratumbensis (Erazm Opat Jasnej Mogi造).
Stanis豉w Samostrzelnik
By najwybitniejszym polskim iluminatorem doby renesansu. Urodzi si w Krakowie oko這 1480 roku. Jego rodzice mieszkali w dworcu cysterskiego opata w Koprzywnicy. W wieku 15 lat Samostrzelnik wst徙i w mury mogilskiego klasztoru. Po raz pierwszy spotykamy si z nim w dokumentach 廝鏚這wych z roku 1506, gdzie okre郵any jest jako malarz – pictor. Z tego okresu nie znamy 瘸dnych jego prac malarskich, chocia mo瞠my podejrzewa, 瞠 prawdopodobnie bra udzia w pracach nad dekoracj malarsk klasztornej kroniki, spisywanej w latach 1504-1506 przez innego mogilskiego cystersa, brata Miko豉ja z Krakowa – m闚i Marcin Starzy雟ki. Tekst tej kroniki ozdobi cykl rysunkowy przedstawiaj帷y postaci wszystkich opat闚 mogilskich – pocz患szy od pierwszego opata Piotra z Lubi捫a a po Jana Weinricha, opata, kt鏎y sprawowa豉 swoj funkcje w stuleciu XVI. - Oczywi軼ie nie s to portrety opat闚, ale raczej ich wizerunki imaginacyjne. Mo積a przyj望, 瞠 Stanis豉w Samostrzelnik, wraz z innymi bra熤i pracuj帷ymi w pracowni iluminatorskiej mogilskiego klasztoru, bra udzia w pracach nad t kronik – dodaje krakowski historyk.
Po roku 1506, Krzysztof Szyd這wiecki, blisko zwi您any z dworem Zygmunta Starego, p騧niejszy kanclerz wielki koronny, przeprowadzi formaln eksklaustracj Samostrzelnika. Stanis豉w przeni鏀 si z klasztoru na dw鏎 Szyd這wieckiego, od kt鏎ego otrzyma co prawda probostwo, ale tak naprawd funkcjonowa w charakterze nadwornego malarza. Po pewnym czasie Samostrzelnik podj掖 wsp馧prac z dworem kr鏊ewskim. Zaj掖 si w闚czas iluminacj dw鏂h wspania造ch modlitewnik闚 - dla kr鏊a Zygmunta Starego i dla kr鏊owej Bony. P騧niej, na pocz徠ku lat trzydziestych XVI wieku iluminowa jeszcze jeden, dzi zaginiony modlitewnik, kt鏎y sporz康zony zosta z okazji 郵ubu c鏎ki Zygmunta Starego, Jadwigi Jagiellonki. Pracowa tak瞠 nad kolejnymi modlitewnikami: dla Krzysztofa Szyd這wieckiego i kanclerza litewskiego Wojciecha Gaszto責a oraz nad malarsk kronik rodziny Szyd這wieckich.
W ko鎍owym okresie pobytu w Krakowie, na pocz徠ku lat trzydziestych XVI wieku, Samostrzelnik podj掖 wsp馧prac z biskupem krakowskim Piotrem Tomickim i na jego zam闚ienie iluminowa kilka wspania造ch kodeks闚. Pracowa te nad monumentalnym pocztem biskup闚 gnie幡ie雟kich. Po 鄉ierci biskupa Tomickiego, oko這 1535 roku, Samostrzelnik powr鏂i do klasztoru w Mogile. Przebywa w nim a do 鄉ierci, kt鏎a nast徙i豉 w roku 1541. I w豉郾ie mi璠zy rokiem 1535 a 1541, na zlecenie opata Erazma Cio趾a, Samostrzelnik pracowa nad wykonaniem monumentalnej pracy malarskiej – zar闚no wewn徠rz ko軼io豉 klasztornego, na 軼ianach i sklepieniu kru瞟ank闚 oraz w fundowanej w闚czas klasztornej bibliotece. Notabene, opat Erazm zosta umieszczony w charakterze adoranta na fresku znajduj帷ym si w klasztornych kru瞟ankach, a przedstawiaj帷ym scen ukrzy穎wania.
Co ciekawe, w archiwum klasztornym, nie zachowa造 si 瘸dne wzmianki o 鄉ierci brata Stanis豉wa. Dat jego 鄉ierci poznali鄉y dzi瘯i zachowanemu zapisowi w nekrologu kanonik闚 regularnych, kt鏎zy sw鎩 klasztor maj przy ul. Bo瞠go Cia豉 w Krakowie. Klasztor ten od pocz徠ku XV wieku zwi您any by z klasztorem mogilskim konfraterni modlitewn – dodaje Marcin Starzy雟ki.
Skarby odkrywane
Ale mogilski klasztor, to nie tylko dzie豉 znane. W ostatnich latach dowiedzieli鄉y si sporo ciekawych rzeczy dzi瘯i prowadzonym tutaj badaniom i pracom konserwatorskim. Opowiada o nich Aleksandra Grochal, konserwator zabytk闚: – Naszym podstawowym zadaniem by這 ods這ni璚ie oryginalnych polichromii w kru瞟ankach spod p騧niejszych nawarstwie. Ich stan by nie najlepszy. Bardzo du穎 by這 zatar, barkowych domalowa. Niekt鏎e fragmenty by造 ukryte pod tynkiem, inne zamalowane… Gdy uda這 nam si ods這ni malowid豉 oryginalne i zabezpieczy je, pojawi si problem podstawowy: w jaki spos鏏 je wyeksponowa? Gdyby鄉y je pozostawili w takim stanie, w jakim je zastali鄉y, to na 軼ianie pozosta造by rozproszone fragmenty, kt鏎e w sumie nie dawa造by wyobra瞠nia o ca造m dziele. Tym bardziej, 瞠 kru瞟anki, to bardzo charakterystyczne klasztorne wn皻rze, kt鏎e ma swoist rytmik. I gdyby鄉y pozostawili te porozrzucane bez 豉du i sk豉du fragmenty polichromii, to mieliby鄉y wra瞠nie chaosu, jakiego dysonansu mi璠zy nimi, a harmoni powtarzaj帷ych si rytmicznie detali architektonicznych. Dlatego po wielu dyskusjach w gronie fachowc闚 zdecydowali鄉y si na rekonstrukcj ca這軼i. Nasza rekonstrukcja zosta豉 wykonana tak technik, 瞠 mo積a odr騜ni fragmenty wykonane przez Samostrzelnika (czyli fragmenty oryginalne) od fragment闚 zrekonstruowanych. Te zrekonstruowane fragmenty wykonane s za pomoc kropek. A tam, gdzie fragmenty s scalone, oznacza i s oryginalne. Oczywi軼ie z daleka tych szczeg馧闚 nie wida i ogl康aj帷y ma wra瞠nie, 瞠 ogl康a jednolite ca貫 dzie這.
W trakcie prowadzonych prac konserwatorzy odkryli wiele tajemnic. Na przyk豉d w obr瑿ie 瞠ber sklepienia odnaleziona zosta豉 polichromia gotycka. Odkryty zosta tak瞠 gotycki zegar, kt鏎y znajdowa si w pobli簑 wyj軼ia na wirydarz, czyli wewn皻rzny ogr鏚. – Prosz sobie wyobrazi, 瞠 by to zegar mechaniczny – opowiada Aleksandra Grochal. - Te relikty zostawili鄉y oczywi軼ie nietkni皻e.
Inna ciekawostka wi捫e si z oknami. Obecnie istniej帷e okna w kru瞟ankach wykonane zosta造 w okresie baroku, i w takim stanie przetrwa造 do dzisiaj. Okna gotyckie by造 w篹sze i wy窺ze. To by造 pi瘯ne okna w kamiennych obramowaniach. Zosta po nich 郵ad w postaci podokiennik闚 w jednym ze skrzyde. W kluczu okien, ponad oknami barokowymi, odkryli鄉y szczyt okien gotyckich. Usun瘭i鄉y „zamur闚k” i te szczyty wida z do逝, one maj form niewielkich wn瘯, w kt鏎ych pozostawili鄉y 郵ady oryginalnej polichromii Samostrzelnika – dodaje pani konserwator.

Jan L. FRANCZYK
Fot. Autor


Historyk Maciej Zdanek opowiada o prawdziwych skarbach znajduj帷ych si w klasztornej bibliotece.

W klasztornym wirydarzu.


Tutaj znajdowa si gotycki zegar mechaniczny.
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj si, 瞠by m鏂 dodawa komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dost瘼ne tylko dla zalogowanych U篡tkownik闚.

Prosz si zalogowa lub zarejestrowa, 瞠by m鏂 dodawa oceny.

安ietne! 安ietne! 100% [1 G這s]
Bardzo dobre Bardzo dobre 0% [畝dnych g這s闚]
Dobre Dobre 0% [畝dnych g這s闚]
Przeci皻ne Przeci皻ne 0% [畝dnych g這s闚]
S豉be S豉be 0% [畝dnych g這s闚]
 
Ten serwis u篡wa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl康arki oznacza zgod na to)




Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi tylko cz窷 materia堯w, kt鏎e w ca這軼i znale潭 mo積a w wersji drukowanej "G這su - Tygodnika Nowohuckiego".
Logowanie
Nazwa U篡tkownika

Has這



Nie jeste jeszcze naszym U篡tkownikiem?
Kilknij TUTAJ 瞠by si zarejestrowa.

Zapomniane has這?
Wy郵emy nowe, kliknij TUTAJ.
Reklama


Copyright by G這s - Tygodnik Nowohucki © 2005-2014