Strona g堯wna Biuro og這sze Kontakty Forum dyskusyjne Konkursy Felietony Dzielnice NH - Miejsce dobre do 篡cia25.01.2021 05:39
Nawigacja
Strona g堯wna
Nowohuckie Linki
Fotohistorie
Szukaj
Dzielnice
NH - Miejsce dobre do 篡cia
W G這sie
 Felietony
 Miss Nowej Huty -
XXI edycja

 Nowohucianie
 Humor
 Prawnik radzi
U篡tkownik闚 Online
Go軼i Online: 3
Brak U篡tkownik闚 Online

Zarejestrowanch Uzytkownik闚: 947
Nieaktywowany U篡tkownik: 6057
Najnowszy U篡tkownik: ELIT Polska
Ostatnie Artyku造
[2021.01.23] W璠ruj...
[2021.01.23] Neomark...
[2021.01.23] Odprawa...
[2021.01.23] Bezradn...
Na niedziel 24 styc...
W徠ki na Forum
Najnowsze Tematy
Na sprzeda dzia趾a ...
CSGO4SKIN guide:Begu...
CSGO4SKIN provide a ...
Akcja poboru krwi
Stronger and larger ...
Najciekawsze Tematy
Akcja poboru krwi [20]
Trasa S7 [17]
Dart - zapraszamy [9]
w nowej hucie nie... [8]
Dzia趾i przy Bul... [7]
UPΧWA CZAS W RYTM KALENDARZA...
Kaleo po grecku znaczy zwo逝j, a poniewa rzymscy arcykap豉ni mieli zwyczaj zwo造wa ludno嗆 w pierwszym dniu miesi帷a, by obwie軼i jego d逝go嗆, 鈍i皻a przypadaj帷e w czasie jego trwania, zatem pierwszy dzie ka盥ego miesi帷a okre郵ano mianem calendae i st康 nasz kalendarz. W wi瘯szo軼i europejskich j瞛yk闚 nazwa kalendarza wywodzi si z tego 豉ci雟kiego 廝鏚這s這wu; tylko po w璕iersku kalendarz zwie si naptar, za po turecku - takvim. Zrazu w Rzymie liczono lata "ab urbe condita", czyli od za這瞠nia miasta. Rok liczy 304 dni, podzielone na 10 miesi璚y. Za Numy Pompliusza wprowadzono kalendarz z 355 dniami podzielonymi na 12 miesi璚y. W czasach Juliusza Cezara, w 46 roku p.n.e. 闚 kalendarz, zbli穎ny d逝go軼i roku do ksi篹ycowego, "spieszy si" ju prawie o kwarta. Dlatego dokonano reformy i zacz掖 obowi您ywa kalendarz zwany julia雟kim. Liczy on 365 dni i 6 godzin. Poniewa jednak rzeczywisty rok s這neczny ma 365 dni 5 godzin 48 minut i 48 sekund, wi璚 ju od pocz徠ku obowi您ywania kalendarza julia雟kiego zaczyna豉 narasta kolejna r騜nica czasowa. Co 128 lat zbiera si 1 dzie z tej r騜nicy mi璠zy czasem rzeczywistym, a kalendarzem julia雟kim. Potrzebna wi璚 by豉 kolejna reforma. Dokona jej papie Grzegorz XIII w 1582 roku, kt鏎y zadekretowa, 瞠 po dniu 5 pa寮ziernika, nast徙i nie 6, lecz 15 pa寮ziernika. Dlaczego na zanik 10 dni zdecydowano si w pa寮zierniku, a nie innym miesi帷u tego 1582 roku? Bo w tych dniach prawie nie ma 鈍i徠 ko軼ielnych. Dok豉dnie 15 pa寮ziernika 1582 roku kalendarz zwany gregoria雟kim zacz掖 obowi您ywa w pa雟twach katolickich - w Hiszpanii, Portugalii, na cz窷ci terytorium W這ch oraz w Polsce. U nas by這 to tym 豉twiejsze, 瞠 akurat w Warszawie obradowa Sejm i mo積a by這 szybko zatwierdzi reform. Ale nie oby這 si bez "zamieszek kalendarzowych". Przeciw owej reformie zaprotestowali mieszka鎍y "ziem ruskich", tak瞠 Litwini, a przede wszystkim w wi瘯szo軼i protestancka ludno嗆 przynale積ych wtedy Rzeczpospolitej Inflant (obecnie cz窷 Litwy, υtwa i Estonia).
Z przyj璚iem reformy gregoria雟kiej Francja zwleka豉 do 9 grudnia 1592 roku (po kt鏎ym nast徙i od razu 20 grudnia), przyspieszaj帷 niejako nadej軼ie 鈍i徠 Bo瞠go Narodzenia. Katolicy szwajcarscy, niderlandzcy i niemieccy w ksi瘰twach po逝dniowych uznali reform w 1583 roku. W璕rzy oci庵ali si a do 1587 roku, ale najd逝瞠j trwa op鏎 w krajach protestanckich - na terytorium ca造ch Niemiec nowy kalendarz przyj皻o dopiero w 1700 roku, a w Anglii - w 1752 roku. W Europie najp騧niej przyj窸a go Grecja, bo dopiero w 1923 roku, a na 鈍iecie - Turcja w 1927 roku. Kalendarz gregoria雟ki - tw鏎c oblicze do by Luigi Lilio - nie powraca do 46 roku przed nasza er, kiedy zaczyna obowi您ywa kalendarz julia雟ki, lecz do roku 325 n. e., kiedy obradowa sob鏎 w Nicei (ale nie tej francuskiej, lecz po這穎nej na terytorium dzisiejszej Turcji). Dlatego tzw. przesilenie zimowe w kalendarzu gregoria雟kim przypada na dzie 21 grudnia, gdy w kalendarzu julia雟kim - 24 grudnia. Chodzi這 jednak o wyznaczenie r闚nie wa積ego 鈍i皻a katolickiego Wielkiej Nocy. A w豉郾ie na soborze nicejskim przyj皻o zasad, 瞠 obchodzi si Wielkanoc w pierwsz niedziel po pierwszej pe軟i Ksi篹yca przypadaj帷ej po dniu wiosennej r闚nonocy. Oznacza to, 瞠 Wielkanoc mo瞠 przypada w okresie od 22 marca do 25 kwietnia. Inn wa積 zasad reformy kalendarza zadekretowanej przez Grzegorz XIII jest uznanie za lata przest瘼ne wszystkich podzielnych przez 4, ale nie przez 100, z wyj徠kiem podzielnych przez 400. Dlatego lata 1600 i 2000 by造 przest瘼ne, a 1700, 1800 i 1900 - nie. Kalendarz gregoria雟ki wyd逝篡 ze 128 lat do 3000 lat konieczno嗆 dodawania 1 dnia dla zniwelowania r騜nicy mi璠zy czasem rzeczywistym i kalendarzowym.
Dzisiaj w 鈍iecie niemal powszechnie obowi您uje kalendarz gregoria雟ki; julia雟ki jest stosowany w Ko軼iele prawos豉wnym raczej dla cel闚 liturgicznych. Ale s pa雟twa, gdzie mamy odmienne systemy kalendarza. W Izraelu, szczeg鏊nie w 鈔odowiskach ortodoksyjnych, powszechny jest kalendarz 篡dowski, w kt鏎ym Nowy Rok (Rosz ha-Szana) przypada na wrzesie, rok zwyk造 liczy 353 - 356 dni, a przest瘼ny 383 - 385 dni. Rachub lat przyjmuje si od stworzenia 鈍iata, zatem obecnie w kalendarzu 篡dowskim jest rok 5768. W krajach muzu軛a雟kich - ale nie we wszystkich - liczy si lata wedle kalendarza wywodz帷ego pocz徠ek od roku 622 n.e., od hid穋y czyli emigracji (niekt鏎zy m闚i ucieczki) proroka Mahometa z Mekki do Medyny. Nowy Rok przypada w pierwszym dniu roku ksi篹ycowego. Za pocz徠ek kalendarza przyjmuje si dzie 15 lub 16 lipca 622 r. n.e. (naprawd hid穋a odby豉 si 24 wrze郾ia tego roku), tak wi璚 muzu軛anie maj obecnie 1427 rok AH(anno hegirae). Wprawdzie Iran i Afganistan to te kraje muzu軛a雟kie, ale tam stosowany jest kalendarz perski. Lata liczone s r闚nie od hid穋y Mahometa, lecz jest to kalendarz solarny oparty na roku s這necznym, a nie lunarny, jak muzu軛a雟ki. Rok trwa dok豉dnie 365,24242 dnia, co daje b陰d jeszcze mniejszy ni w kalendarzu gregoria雟kim, bo wynosz帷y 1 dzie na 4500 lat. Nowy Rok (Nowruz) przypada na dzie r闚nonocy wiosennej, a pocz徠ek kolejnego miesi帷a to przej軼ie s這鎍a w nast瘼ny znak zodiaku. Przest瘼ne s lata, kt鏎e podzielone przez 33 daj w wyniku 1,5,9,13,17,22,26,30, tak, by w ka盥ym okresie 33-letnim przypada這 8 lat przest瘼nych. W Etiopii obowi您uje kalendarz bazuj帷y na kalendarzu koptyjskim, a ten z kolei wywodzi si z kalendarza staroegipskiego, b璠帷ego mieszanin kalendarzy solarnego, lunarnego i agrarnego opartego na cyklu wylew闚 Nilu. W kalendarzu koptyjskim 12 wrze郾ia 2007 roku rozpocz掖 si rok 2000, bowiem er liczy si w nim od narodzenia Chrystusa, kt鏎 Annianus z Aleksandrii wyliczy na 9 rok n.e. W Korei P馧nocnej stosuje si kalendarz ery d簑cze. Do daty wedle kalendarza gregoria雟kiego dodaje si kolejny rok ery d簑cze liczonej od dnia urodzenia Kim Ir Sena 15 kwietnia 1912 r. Data pisana w ten spos鏏 wygl康a nast瘼uj帷o 31 grudnia 2007 d簑cze 96. Zmiana wprowadzona zosta豉 w 1997 roku. W Indiach reform kalendarza przeprowadzono w 1957 roku (za moment wyj軼iowy przyj皻o er Saka, czyli 78 r. n.e.) i Nowy Rok przypada tam na dzie 21 marca lub 22 marca.
+ + +
Pierwszy kalendarz wydrukowa w Polsce Kasper Straube - w Krakowie na rok 1474 roku po 豉cinie, a na rok 1516 r闚nie w j瞛yku polskim. Krakowscy typografowie drukowali te kalendarze, zawieraj帷e nie tylko daty powszednie i 鈍i徠eczne, lecz tak瞠 zbiory wiadomo軼i z astrologii, medycyny, moralno軼i, historii, genealogii, lekcje gospodarstwa domowego, my郵istwa, dobrych obyczaj闚 itp. r闚nie w j瞛ykach obcych (cyrylicy nie wy陰czaj帷) i eksportowali swe produkty na wsch鏚 i na zach鏚 Europy. Albo tez sami "cywilizowali" swymi umiej皻no軼iami uznane miasta europejskie. Jednym z takich drukarzy by Stanis豉w Mateusz Cosmerovius, z racji swego pochodzenia zwi您any z terenami nieodleg造mi od dzisiejszej Nowej Huty. Cosmerovius, czyli po polsku Kocmyrzowski urodzi si w 1606 roku w Wawrze鎍zycach, maj徠ku Tangl闚. b康 Dangl闚 wywodz帷ych si z Chebu w p馧nocnych Czechach, kt鏎zy dorobiwszy si w Krakowie znacznej fortuny kupili Kocmyrz闚 wraz z Wawrze鎍zycami. Stanis豉w Mateusz wyuczy si drukarstwa u Franciszka Cezarego, pono mia te w Krakowie w豉sn drukarni, ale w 1640 roku przeni鏀 si do Wiednia, by przej望 tam oficyn Formikina, jedn z najwa積iejszych w tym mie軼ie. W rok p騧niej o瞠ni si z wdow po poprzednim w豉軼icielu i dzi瘯i temu sta si obywatelem miasta. Otrzyma te tytu nadwornego drukarza (hofbuchdrucker) i tytu szlachecki, zatem doda do nazwiska Cosmerovius przydomek "von Lorenzberg" na pami徠k Wawrze鎍zyc (w這ski Lorenzo to polski Wawrzyniec, a w prawos豉wiu t逝maczy si to imi jako ζwrentij). Kocmyrzowski jest tw鏎c co trzeciej ksi捫ki wydanej w XVII wieku w Wiedniu, a wydrukowa ich w sumie 350 - po 豉cinie, po w這sku, po niemiecku i po w璕iersku. Tak bogaty dorobek jest wynikiem produkcji ksi捫kowej nie tylko dzie naukowych (by drukarzem uniwersytetu w Wiedniu, ale drukowa te dzie豉 polskich naukowc闚), lecz tak瞠 masy popularnych w owym czasie w Europie panegiryk闚 (utwor闚 pochwalnych), dewocjonali闚, podr璚znik闚 szkolnych wreszcie kalendarzy.
+ + +
W XXI wieku tradycyjne kalendarze, zawieraj帷e opr鏂z uk豉du dni tak瞠 rady z r騜nych dziedzin ciesz si coraz mniejszym wzi璚iem. W og鏊e kalendarz papierowy, drukowany odchodzi powoli w niebyt. S przecie elektroniczne organizery, tak瞠 w telefonach kom鏎kowych, a po wiadomo軼i z r騜nych dziedzin si璕a si coraz cz窷ciej do internetu. Warto wi璚 pami皻a, 瞠 by造 czasy, kiedy praktycznie jedynym 廝鏚貫m wiadomo軼i by drukowany kalendarz, a jednym z najwi瘯szych o鈔odk闚 ich produkcji w Europie - Krak闚. O czym lubimy zapomina, bo pewnie ma這 kto z mieszka鎍闚 Wawrze鎍zyc jest 鈍iadom, 瞠 w tej miejscowo軼i urodzi si Stanis豉w Mateusz Cosmerovius, najwi瘯szy drukarz Wiednia drugiej po這wy XVII wieku.

WOJCIECH MACHNICKI

Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj si, 瞠by m鏂 dodawa komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dost瘼ne tylko dla zalogowanych U篡tkownik闚.

Prosz si zalogowa lub zarejestrowa, 瞠by m鏂 dodawa oceny.

Brak ocen.
 
Ten serwis u篡wa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl康arki oznacza zgod na to)




Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi tylko cz窷 materia堯w, kt鏎e w ca這軼i znale潭 mo積a w wersji drukowanej "G這su - Tygodnika Nowohuckiego".
Logowanie
Nazwa U篡tkownika

Has這



Nie jeste jeszcze naszym U篡tkownikiem?
Kilknij TUTAJ 瞠by si zarejestrowa.

Zapomniane has這?
Wy郵emy nowe, kliknij TUTAJ.
Reklama


Copyright by G這s - Tygodnik Nowohucki © 2005-2014